Την πρόθεση να εξετάσει το ενδεχόμενο εξεύρεσης λύσης τόσο για την προμήθεια F-16 Viper για την Τουρκία όσο και την επαναφορά στο πρόγραμμα των F-35, φέρεται να υποσχέθηκε στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ο Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια επικοινωνίας που είχαν. Το enikos.gr παρουσιάζει γιατί η πώληση F-35 στην Τουρκία δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί ποτέ.

Του Χρήστου Μαζανίτη

Ο Τραμπ εξέφρασε την πρόθεση να βοηθήσει στην ολοκλήρωση της πώλησης των μαχητικών αεροσκαφών F-16 στην Τουρκία και είναι ανοιχτός στην ιδέα να πουλήσει στην Τουρκία τα αεροσκάφη F-35 όπως ανέφεραν δύο πηγές στο Fox News Digital.

Η είδηση θεωρήθηκε από ορισμένους κύκλους ως τετελεσμένο γεγονός, που ανοίγει διάπλατα τον δρόμο πώλησης των F-35 στην Τουρκία. Το enikos.gr παρουσιάζει όλους τους κρίσιμους παράγοντες, οι οποίοι είναι αξεπέραστοι για να γίνει αυτό που επιθυμεί ο Τούρκος Πρόεδρος.

Η Ρωσία

Ο εναγκαλισμός του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Βλάντιμιρ Πούτιν, η συμπόρευση σε πολλά διεθνή ζητήματα – με έμφαση στη συνεργασία με το Ιράν – αλλά και η στρατιωτική – ενεργειακή συνεργασία αποτέλεσε για την Ελλάδα μία πρώτης τάξης ευκαιρία, που δεν άφησε να πάει χαμένη, ως πυλώνας σταθερότητας και εγγυητής της διεθνούς νομιμότητας στην ευρύτερη περιοχή.

Η προμήθεια των S-400 ήταν το κερασάκι στην τούρτα, που προκάλεσε θρυαλλίδα στρατηγικών και αμυντικών εξελίξεων. Η εκδίωξη από το πρόγραμμα των F-35, η εφαρμογή των κυρώσεων με την ενεργοποίηση του νόμου CAATSA κι εν τέλει το εμπάργκο πώλησης όπλων και ανταλλακτικών, ήταν αποτέλεσμα αυτού του εναγκαλισμού. Και δε θα πρέπει να ξεχνάμε ότι αυτό έγινε επί ημερών πρώτης θητείας Ντόναλντ Τραμπ.

Κι αν οι S-400 πάνε στο Αζερμπαϊτζάν ή μεταφερθούν στην βάση του Ιντσιρλίκ για να είναι υπό την εποπτεία των ΗΠΑ, θα πρέπει αυτό να έχει τη σύμφωνη γνώμη της Ρωσίας, που λέει «όχι». Ενδεχόμενη αποκωδικοποίηση των S-400 από τις ΗΠΑ θα ήταν το ίδιο θανάσιμο λάθος όσο η αποκωδικοποίηση των F-35 από την Ρωσία.

Όμως, η Τουρκία εκτός από τους S-400 χτίζει με ρωσική τεχνολογία το πρώτο της πυρηνικό εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο Άκουγιου.

Η Ιρανοποίηση και ο αντιαμερικανισμός

Ο αντιαμερικανισμός στην Τουρκία έχει ξεπεράσει κάθε ιστορικό υψηλό με συνεχείς ανοδικές τάσεις. Εκτιμάται ότι πάνω από το 70% των Τούρκων είναι αρνητικά διακείμενοι απέναντι στις ΗΠΑ.

Άγκυρα και Τεχεράνη, όπως έχουμε εκτενώς αναλύσει στο enikos.gr έχουν πολλές ομοιότητες με την Τουρκία να μετατρέπεται σε θεοκρατική δημοκρατία που βαδίζει στα χνάρια του Ιράν.

Η έντονη στροφή προς το Ισλάμ συντελέστηκε ουσιαστικά με την ανάρρηση του Ερντογάν στον προεδρικό θώκο το 2014, αλλά κορυφώθηκε μετά το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 2016 το οποίο του έδωσε την κατάλληλη ευκαιρία για την επίσπευση των “μεταρρυθμίσεων” που ονειρευόταν.

Οι ομοιότητες στην μετέπειτα εξέλιξη των γεγονότων πολλές. Στην Τεχεράνη ο λαός επιτέθηκε εναντίον μέρους του στρατού που υπερασπιζόταν τον έκπτωτο σάχη. Και πιο πρόσφατα στην Τουρκία, ο λαός επιτέθηκε εναντίον του στρατού που πρωτοστάτησε στη φημολογούμενη απόπειρα δολοφονίας του ηγέτη Ερντογάν. Οι Ιρανοί συνωμοσιολογούσαν ακατάσχετα και εξακολουθούν να το κάνουν βλέποντας παντού τον δάκτυλο των ΗΠΑ και της CIA. Και τώρα η τουρκική νομενκλατούρα “ανακαλύπτει” γκιουλενιστές ή οπαδούς της Δύσης σε καθετί το οποίο αντιτίθεται στις προσταγές της. Η υποκίνηση του τουρκικού λαού σε μαζικό ξεσηκωμό άλλωστε είχε έναν προφανή κοινό παρονομαστή: την εγκαθίδρυση ενός απολυταρχικού καθεστώτος και την χορήγηση λευκής επιταγής για τον αδυσώπητο διωγμό και καταστολή οποιασδήποτε αντιπολιτευόμενης φωνής.

Το Ισραήλ

Από την έναρξη του πολέμου στο Ισραήλ, με την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς και την εισβολή εν συνεχεία του Ισραήλ στην Γάζα, η Τουρκία πήρε το μέρος των τρομοκρατών. Φιλοξένησε τον ηγέτη της Χαμάς και τον διάδοχό του κι εμφανίστηκε πρόθυμη να εγκατασταθούν στο έδαφός της τα γραφεία της οργάνωσης.

Παράλληλα υποστήριξε την Χεζμπολάχ και τις επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ ενώ ενθάρρυνε το Ιράν με τις πυραυλικές καταιγίδες που εξαπέλυσε εναντίον όλων των μεγάλων πόλεων της χώρας.

Το Ισραήλ έχει τα F-35 και το τελευταίο που θα ήθελε είναι μία Τουρκία με δυνατότητες διείσδυσης στην επικράτειά του. Άλλωστε, ποιος ξεχνά τις δηλώσεις Ερντογάν σε ομιλία του προς φοιτητές των στρατιωτικών σχολών της Τουρκίας, που έλεγε «Πώς μπορούμε να γυρίσουμε την πλάτη μας στην Ιερουσαλήμ την οποία οι πρόγονοί μας διοίκησαν με ειρήνη και δικαιοσύνη. Πώς μπορούμε να κρατάμε κλειστά τα μάτια μας για την Παλαιστίνη όπου ο Μουσταφά Κεμάλ είχε πολεμήσει για να μην μπει η αρβύλα του εχθρού. Ποιος μπορεί να χωρίσει την Κωνσταντινούπολη με την Ιερουσαλήμ; Ποιος μπορεί να αποκόψει τη Γάζα από το Γκαζίαντεπ […] Όποιος προσπαθεί να περιορίσει τον ορίζοντα της Τουρκίας σε 782 χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα, αν δεν είναι αδαής τότε σίγουρα είναι ξένος σε αυτά τα εδάφη […] Δεν επιτρέψαμε να μας φυλακίσουν στα ρηχά νερά, δεν τους δώσαμε σημασία. Δεν θα τους επιτρέψουμε. Έχουμε επίκεντρο την Τουρκία αλλά το όραμά μας περιλαμβάνει όλο τον κόσμο».

Αλήθεια, υπάρχει κάποιος που πιστεύει ότι το Ισραήλ δεν θα δώσει τον νυν υπέρ πάντων αγών ώστε η Τουρκία να μην πάρει ποτέ όχι μαχητικά stealth F-35, αλλά ούτε καν F-16;

Το ΝΑΤΟ

Μόλις πριν από λίγες ημέρες, κατά τη διάρκεια ακροαματικής διαδικασίας στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, ακούστηκαν σοβαρές καταγγελίες εναντίον της Τουρκίας.

«Το να επιτραπεί στην Ελλάδα να διατηρήσει το ποιοτικό και στρατηγικό της πλεονέκτημα έναντι της Τουρκίας είναι ζωτικής σημασίας, καθώς αποτελεί αποτρεπτικό παράγοντα στην ιστορική επιθετικότητα της Τουρκίας προς την Ελλάδα» σημείωσε η Δημοκρατική βουλευτής από τη Νεβάδα Ντίνα Τίτους.

Κατά τη διάρκεια της ακρόασης στο Κογκρέσο, ο εκτελεστικός διευθυντής του Ιδρύματος για την Προάσπιση της Δημοκρατίας (The Foundation for Defense of Democracies) ,Τζόναθαν Σάντζερ, προέτρεψε τους νομοθέτες να περιορίσουν τις μεγάλες πωλήσεις όπλων στην Τουρκία μέχρι η Άγκυρα να σταματήσει να υποστηρίζει την τρομοκρατία και να αποσταθεροποιεί το ΝΑΤΟ.

Υπό αυτό το πρίσμα, υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ πρέπει να εμποδίσουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή και να παρακολουθήσουν στενά τη συμμετοχή της στο λαθρεμπόριο όπλων, ιδιαίτερα κατά μήκος των συνόρων της Συρίας με την Ιορδανία και τον Λίβανο. Σχετικά με το θέμα της επαναφοράς της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, ο Αμερικανός αναλυτής έδειξε να ενστερνίζεται πλήρως τις θέσεις που εξέφρασε η βουλευτής Ντίνα Τίτους.

«Θα μου προκαλούσε ανησυχία εάν δίναμε τα F-35 σε αυτή την κυβέρνηση στην Τουρκία. Πιστεύω ότι θα τα χρησιμοποιήσει για να προωθήσει την επιθετική στάση της στην περιοχή και φοβάμαι ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε συγκρούσεις Ελλάδας-Τουρκίας. Δεν πρέπει να την επαναφέρουμε στο πρόγραμμα. Ακόμη και εάν εγκαταλείψει τους S-400, θα πρέπει να υπάρξει μια περίοδος, πιθανώς για αρκετά χρόνια, που θα μείνει στον πάγο», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Συνεχίζοντας, επισήμανε ότι Ελλάδα έχει σηκώσει ένα πολύ μεγαλύτερο βάρος από αυτό που της αναλογεί για την περιοχή. Ωστόσο, εξήγησε ότι συνεχίζει να αντιμετωπίζει απειλές από την Τουρκία. Όπως είπε, «κάποια στιγμή πρέπει να αναρωτηθούμε: Τι κάνουν οι ΗΠΑ για να βοηθήσουν στη στήριξη των συμμάχων τους όπως η Ελλάδα;». Σε αυτό το πλαίσιο, υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ μπορούν να συνεργαστούν πιο στενά με το Ισραήλ και την Ελλάδα για την ενίσχυση της ασφάλειας στην περιοχή.

O CAATSA

Η αναστολή των κυρώσεων CAATSA δεν μπορεί να γίνει με ένα Προεδρικό διάταγμα. Πρέπει να λάβει την έγκριση του Κογκρέσου. Και αυτή τη στιγμή εκείνοι που θέλουν την Τουρκία να μετατρέπεται σε ηγέτιδα περιφερειακή δύναμη, με στενές σχέσεις με Ιράν, Ρωσία και τους τζιχαντιστές της Συρίας είναι μετρημένοι στα δάχτυλα του ενός χεριού.

O CAATSA (Countering America’s Adversaries Through Sanctions – Πράξη Αντιμετώπισης των Εχθρών της Αμερικής μέσω Κυρώσεων) είναι ομοσπονδιακός νόμος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, ο οποίος ψηφίστηκε στις 2 Αυγούστου 2017 από τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στις 25 Αυγούστου 2017 και αποσκοπεί στην αυστηρότερη επιβολή κυρώσεων εναντίον του Ιράν, της Βόρειας Κορέας και της Ρωσίας, καθώς επίσης και κατά της Γερμανίας και της Τουρκίας.

Στις 29 Ιανουαρίου 2018, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ δημοσίευσε την Έκθεση CAATSA, μια λίστα με 210 Ρώσους που είναι επιλέξιμοι για μελλοντικές κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένων όλων των ανώτερων μελών της ρωσικής κυβέρνησης και των ιδιοκτητών μεγάλων ρωσικών εταιρειών.

Τον Απρίλιο και τον Ιούνιο του 2018, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ δημοσίευσε νέες κυρώσεις βάσει της CAATSA εναντίον συνολικά 29 ρωσικών ανθρώπων και 17 ρωσικών εταιρειών.

Στην περίπτωση της Τουρκίας οι κυρώσεις στόχευαν την Προεδρία Αμυντικής Βιομηχανίας (SSB) καθώς και 4 υπαλλήλους της.

Με αυτό το δεδομένο, οι κυρώσεις CAATSA επιτρέπουν την πώληση των F-16 υπό την προϋπόθεση ότι η SSB δεν θα είναι συμβαλλόμενο μέρος στη συναλλαγή. Σε σχετική απάντηση που εξέδωσε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ σημειώνεται ότι το όνομα της SSB έχει αλλάξει σε “Υπηρεσία Αμυντικής Βιομηχανίας”. Ωστόσο, δεν διευκρινίζεται εάν η τουρκική αμυντική βιομηχανία μπορεί να συμμετέχει στη σύμβαση με το νέο όνομα της.

Και κάπως έτσι έχει μπλοκάρει η πώληση ακόμη και του… απλού ζητήματος προμήθειας των F-16. Δεν είναι, όμως, μόνο αυτό.

Όπως αναφέρεται στο δελτίο Τύπου του State Department, με ημερομηνία 14 Δεκεμβρίου 2020, την οποία υπογράφει ο τότε υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο, «οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβάλλουν κυρώσεις στην Προεδρία των Αμυντικών Βιομηχανιών (SSB) της Δημοκρατίας της Τουρκίας σύμφωνα με το Άρθρο 231 του νόμου Countering America’s Adversaries Through Sanctions (CAATSA) επειδή εν γνώσει τους εμπλέκονται σε μια σημαντική συναλλαγή με τη Rosoboronexport, το κύριο σύστημα εξαγωγής όπλων της Ρωσίας S.4. Οι κυρώσεις περιλαμβάνουν απαγόρευση όλων των αμερικανικών αδειών εξαγωγής και αδειών προς την SSB και δέσμευση περιουσιακών στοιχείων και περιορισμούς έκδοσης βίζας για τον Δρ. Ismail Demir, πρόεδρο της SSB, και άλλους αξιωματικούς της SSB.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέστησαν σαφές στην Τουρκία στα υψηλότερα επίπεδα και σε πολλές περιπτώσεις ότι η αγορά του συστήματος S-400 θα έθετε σε κίνδυνο την ασφάλεια της στρατιωτικής τεχνολογίας και του προσωπικού των ΗΠΑ και θα παρείχε σημαντικά κεφάλαια στον αμυντικό τομέα της Ρωσίας, καθώς και την πρόσβαση της Ρωσίας στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις και την αμυντική βιομηχανία. Ωστόσο, η Τουρκία αποφάσισε να προχωρήσει με την προμήθεια και τη δοκιμή των S-400, παρά τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών, διαλειτουργικών συστημάτων από το ΝΑΤΟ για την κάλυψη των αμυντικών της απαιτήσεων. Αυτή η απόφαση είχε ως αποτέλεσμα την αναστολή και την εκκρεμή απομάκρυνση της Τουρκίας από την παγκόσμια συνεργασία για τα F-35 Joint Strike Fighter.

Η σημερινή δράση στέλνει ένα σαφές μήνυμα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εφαρμόσουν πλήρως το άρθρο 231 του CAATSA και δεν θα ανεχθούν σημαντικές συναλλαγές με τους τομείς άμυνας και πληροφοριών της Ρωσίας. Προτρέπω επίσης την Τουρκία να επιλύσει αμέσως το πρόβλημα των S-400 σε συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Τουρκία είναι ένας πολύτιμος σύμμαχος και ένας σημαντικός περιφερειακός εταίρος ασφάλειας για τις Ηνωμένες Πολιτείες, και επιδιώκουμε να συνεχίσουμε τη δεκαετίες παραγωγική μας συνεργασία στον αμυντικό τομέα, αφαιρώντας το εμπόδιο της κατοχής S-400 από την Τουρκία το συντομότερο δυνατό».