Με την έλευση της νέας χρονιάς τίθενται σε εφαρμογή αλλαγές που επηρεάζουν το εισόδημα συνταξιούχων, ελεύθερων επαγγελματιών, αυτοαπασχολουμένων και αγροτών. Οι μεταβολές αφορούν τις κύριες και εθνικές συντάξεις, τις κατώτατες και ανώτατες παροχές, τις ασφαλιστικές εισφορές και, σε ξεχωριστό επίπεδο, τη φορολογική επιβάρυνση των συνταξιούχων.
Πρόκειται για παρεμβάσεις που εξαρτώνται από το ύψος της σύνταξης ή των εισφορών, την ύπαρξη προσωπικής διαφοράς, την ασφαλιστική κατηγορία που έχει επιλέξει ο μη μισθωτός, αλλά και από το φορολογικό καθεστώς κάθε δικαιούχου. Με τη βοήθεια του δικηγόρου Διονύση Ρίζου, η Realnews παρουσιάζει τις αλλαγές σε συντάξεις και εισφορές.
1. Αυξήσεις στις κύριες συντάξεις
Από την 1/1/2026 όλοι οι συνταξιούχοι θα δουν αύξηση στις κύριες συντάξεις τους. Η αύξηση υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο της μεταβολής του ΑΕΠ και του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή του προηγούμενου έτους και διαμορφώνεται στο 2,4%. Η αύξηση αυτή χορηγείται σε όλους τους ήδη συνταξιούχους, ωστόσο ο τρόπος απόδοσής της διαφοροποιείται ανάλογα με την ύπαρξη προσωπικής διαφοράς. Ολόκληρη την αύξηση λαμβάνουν όσοι συνταξιοδοτήθηκαν μετά τις 12 Μαΐου 2016, καθώς και οι ήδη συνταξιούχοι πριν από αυτή την ημερομηνία που δεν έχουν προσωπική διαφορά ή έχουν μικρή προσωπική διαφορά η οποία υπερκαλύπτεται από την αύξηση. Οσοι διατηρούν μεγαλύτερη προσωπική διαφορά, η οποία υπερκαλύπτει την αύξηση, λαμβάνουν το 50% της αύξησης που θα δικαιούνταν, με την πλήρη απόδοση να μετατίθεται από την 1/1/2027. Σε επίπεδο ποσών, η αύξηση 2,4% αντιστοιχεί σε 12 ευρώ για κύρια σύνταξη 500 ευρώ, 14,4 ευρώ για σύνταξη 600 ευρώ, 19,2 ευρώ για σύνταξη 800 ευρώ, 24 ευρώ για σύνταξη 1.000 ευρώ, 28,9 ευρώ για σύνταξη 1.200 ευρώ και 36 ευρώ για σύνταξη 1.500 ευρώ. Τα ποσά αυτά υπολογίζονται στη μεικτή σύνταξη, πριν από κρατήσεις υγειονομικής περίθαλψης, ΕΑΣ και φόρου. Στις περιπτώσεις συνταξιούχων με προσωπική διαφορά 30 ευρώ, η αύξηση αποδίδεται μερικώς, με τα αντίστοιχα ποσά να περιορίζονται στα 6 ευρώ για σύνταξη 500 ευρώ, 12 ευρώ για σύνταξη 1.000 ευρώ και 21 ευρώ για σύνταξη 1.500 ευρώ.
2. Αύξηση της εθνικής σύνταξης
Από 1/1/2026 αυξάνεται και η εθνική σύνταξη κατά 2,4%. Η αύξηση ανέρχεται σε 10,47 ευρώ, με το ποσό της εθνικής σύνταξης να διαμορφώνεται στα 446,86 ευρώ. Η μεταβολή αυτή αφορά όσους συνταξιοδοτηθούν εντός του 2025 και θα λάβουν σύνταξη από το 2026 και μετά. Το νέο ποσό της εθνικής σύνταξης αποτελεί τη βάση για όλες τις περιπτώσεις μειώσεων που προβλέπονται από τη νομοθεσία, όπως για λιγότερα από 20 έτη ασφάλισης, για λιγότερα από 40 έτη παραμονής στην Ελλάδα, για μειωμένη σύνταξη ή για σύνταξη λόγω αναπηρίας. Οι σχετικές περικοπές εφαρμόζονται κανονικά επί του αυξημένου ποσού.
3. Κατώτατη σύνταξη λόγω θανάτου
Η αύξηση της εθνικής σύνταξης επηρεάζει και την κατώτατη σύνταξη λόγω θανάτου ασφαλισμένου ή συνταξιούχου. Από 1/1/2026, στις περιπτώσεις μεταβίβασης σύνταξης, το κατώτατο ποσό που δικαιούνται ο επιζών σύζυγος και τα τέκνα διαμορφώνεται επίσης στα 446,86 ευρώ, αυξημένο κατά 10,47 ευρώ σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς.
4. Νέο ανώτατο όριο σύνταξης
Από το 2026 αυξάνεται και το ανώτατο πλαφόν σύνταξης. Το ανώτατο καταβαλλόμενο ποσό διαμορφώνεται πλέον στα 5.362,32 ευρώ, ακολουθώντας την αναπροσαρμογή της εθνικής σύνταξης και επηρεάζοντας τις υψηλές συντάξεις.
5. Σύνταξη ανασφάλιστων υπερηλίκων
Από 1/1/2026 αυξάνεται και η σύνταξη των ανασφάλιστων υπερηλίκων που χορηγείται από τον ΟΠΕΚΑ. Το ποσό διαμορφώνεται στα 418,93 ευρώ και αφορά όσους έχουν συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας τους, δεν λαμβάνουν σύνταξη ή άλλη παροχή από την Ελλάδα ή το εξωτερικό άνω των 360 ευρώ και έχουν υποβάλει αίτηση μετά την 1/1/2025.
6. Αλλαγές στα όρια της Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης
Από το 2026 μεταβάλλονται τα όρια της Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων. Τα νέα όρια διαμορφώνονται στα 1.467,3 ευρώ για εισφορά 3%, στα 1.772 ευρώ για εισφορά 6%, στα 2.048 ευρώ για εισφορά 7%, στα 2.097,15 ευρώ για εισφορά 9%, στα 2.725,88 ευρώ για εισφορά 10%, στα 2.969 ευρώ για εισφορά 12%, στα 3.040,25 ευρώ για εισφορά 13% και στα 3.670 ευρώ για εισφορά 14%. Για παράδειγμα, συνταξιούχος με σύνταξη 1.460 ευρώ, ο οποίος μέχρι σήμερα έχει παρακράτηση 43 ευρώ λόγω ΕΑΣ, από την 1/1/2026 δεν θα έχει καμία παρακράτηση και θα δει αντίστοιχη αύξηση στο καθαρό ποσό που εισπράττει.
7. Αύξηση εισφορών για αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες
Από 1/1/2026 αυξάνονται οι εισφορές για περίπου 1,4 εκατ. αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες. Η αύξηση κινείται στο ύψος του πληθωρισμού του 2025, δηλαδή περίπου 2,4%, και επηρεάζει όλες τις ασφαλιστικές κατηγορίες κύριας σύνταξης, καθώς και τις εισφορές υγείας, επικουρικής σύνταξης και εφάπαξ. Ενδεικτικά, η εισφορά κύριας σύνταξης στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία αυξάνεται από 180,57 ευρώ σε 184,90 ευρώ, στη δεύτερη από 216,69 ευρώ σε 221,89 ευρώ, στην τρίτη από 274,94 ευρώ σε 281,53 ευρώ και στην έκτη από 582,5 ευρώ σε 596,48 ευρώ.
Στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία η μηνιαία εισφορά επικουρικής σύνταξης αυξάνεται από 45,43 ευρώ σε 46,52 ευρώ, δηλαδή 1,09 ευρώ. Στη δεύτερη κατηγορία η εισφορά αυξάνεται από 54,96 ευρώ σε 56,27 ευρώ, η μηνιαία επιβάρυνση είναι 1,31 ευρώ. Στην τρίτη κατηγορία η εισφορά διαμορφώνεται από 65,05 ευρώ σε 66,61 ευρώ, αυξάνεται 1,56 ευρώ. Στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία η εισφορά για εφάπαξ αυξάνεται από 30,28 ευρώ σε 31,006 ευρώ, δηλαδή 0,72 ευρώ τον μήνα. Στη δεύτερη κατηγορία η μηνιαία εισφορά διαμορφώνεται από 36,11 ευρώ σε 36,97 ευρώ, αύξηση 0,86 ευρώ, ενώ στην τρίτη κατηγορία από 43,10 ευρώ πηγαίνει στα 44,13 ευρώ, αύξηση 1,03 ευρώ. Από το 2026 αυξάνονται και οι εισφορές υγειονομικής περίθαλψης για τους αυτοαπασχολούμενους και τους ελεύθερους επαγγελματίες. Στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, η μηνιαία εισφορά αυξάνεται από 64,07 ευρώ σε 65,607 ευρώ, δηλαδή 1,53 ευρώ. Για τις ασφαλιστικές κατηγορίες από τη δεύτερη έως και την έκτη, η εισφορά υγείας διαμορφώνεται στα 76,89 ευρώ, αύξηση 1,84 ευρώ σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
8. Αύξηση εισφορών για αγρότες
Αυξήσεις προβλέπονται και για περίπου 600.000 ασφαλισμένους στον πρώην ΟΓΑ. Από το 2026 οι εισφορές αυξάνονται κατά 2,4%. Για παράδειγμα, στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία η εισφορά κύριας σύνταξης αυξάνεται από 106,01 ευρώ σε 108,55 ευρώ, ενώ στην έκτη κατηγορία από 343,68 ευρώ σε 351,92 ευρώ. Παράλληλα, αυξάνονται και οι εισφορές υγειονομικής περίθαλψης. Στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία η εισφορά διαμορφώνεται στα 37,20 ευρώ, ενώ για τη δεύτερη έως και την έκτη κατηγορία η μηνιαία εισφορά αυξάνεται στα 45,33 ευρώ.
9. Η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας για το 2026
Από 1/1/2026 περίπου 2 εκατ. αυτοαπασχολούμενοι, ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες καλούνται να επιλέξουν ασφαλιστική κατηγορία για το νέο έτος. Σε περίπτωση μη επιλογής, οι νέοι ασφαλισμένοι εντάσσονται αυτόματα στην πρώτη και κατώτατη κατηγορία, ενώ όσοι ήταν ήδη ασφαλισμένοι παραμένουν στην κατηγορία που είχαν επιλέξει.
10. Αναβολή του Δείκτη Μεταβολής Μισθών στον υπολογισμό των συντάξιμων αποδοχών
Για ένα ακόμη έτος αναβάλλεται η αλλαγή στον τρόπο ωρίμανσης των συντάξιμων αποδοχών που επρόκειτο να τεθεί σε ισχύ από 1/1/2026. Η εφαρμογή του Δείκτη Μεταβολής Μισθών, ο οποίος θα αντικαθιστούσε τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή στον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης, μετατίθεται χρονικά, με αποτέλεσμα να παραμένει σε ισχύ το υφιστάμενο καθεστώς. Ετσι, για όσους πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν από το 2026 και μετά, ο υπολογισμός της ανταποδοτικής σύνταξης θα συνεχίσει να γίνεται με βάση τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή για τον χρόνο ασφάλισης που συμπληρώνεται έως και τις 31/12/2026. Ο Δείκτης Μεταβολής Μισθών θα εφαρμοστεί σε μεταγενέστερο χρόνο, σύμφωνα με τον νέο σχεδιασμό, επηρεάζοντας τον τρόπο αναπροσαρμογής των συντάξιμων αποδοχών για τα έτη ασφάλισης που θα ακολουθήσουν.
+1 Μείωση φορολογικών συντελεστών
Ξεχωριστή μεταβολή από το 2026 αποτελεί η μείωση των φορολογικών συντελεστών, η οποία οδηγεί σε αύξηση του μηνιαίου καθαρού εισοδήματος. Σύμφωνα με τον Δ. Ρίζο, για συνταξιούχους που λαμβάνουν μόνο κύρια σύνταξη, το καθαρό μηνιαίο όφελος κυμαίνεται από 11,05 ευρώ για σύνταξη 500 ευρώ έως 38,04 ευρώ για σύνταξη 1.500 ευρώ. Ενδεικτικά, σε κύρια σύνταξη 1.000 ευρώ, το καθαρό ποσό αυξάνεται κατά 19,81 ευρώ τον μήνα, ενώ για σύνταξη 1.200 ευρώ η αύξηση διαμορφώνεται στα 27,10 ευρώ. Αντίστοιχα, για όσους λαμβάνουν κύρια και επικουρική σύνταξη, το καθαρό μηνιαίο όφελος είναι μεγαλύτερο λόγω του υψηλότερου φορολογητέου εισοδήματος. Σε κύρια σύνταξη 800 ευρώ και επικουρική 70 ευρώ, η καθαρή αύξηση ανέρχεται σε 17,08 ευρώ, ενώ σε κύρια σύνταξη 1.200 ευρώ και επικουρική 180 ευρώ φτάνει τα 33,66 ευρώ. Στις υψηλότερες συντάξεις, με κύρια 1.500 ευρώ και επικουρική 230 ευρώ, το καθαρό μηνιαίο όφελος διαμορφώνεται στα 46,43 ευρώ.
