Μπορεί η Ελλάδα να μην κατονομάστηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο η επιβολή των δασμών-σοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση που ανακοίνωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ είναι βέβαιο ότι θα πλήξει τόσο την ελληνική οικονομία όσο και τις ελληνικές εξαγωγές. Εξάλλου η αμερικάνικη αγορά των 335 εκατομμυρίων καταναλωτών αποτελεί σημαντικό προορισμό για ελληνικά προϊόντα, κυρίως στον τομέα των τροφίμων, όπως τα κρασιά, το ελαιόλαδο, η φέτα, οι ελιές, επώνυμα αρτοσκευάσματα και τυποποιημένα προϊόντα.

Σύμφωνα με στοιχεία του ΙΕΕΣ, το 2024 οι ελληνικές εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες ανήλθαν σε 2,41 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 13,9% σε σύγκριση με το 2023 και 20,7% σε σχέση με το 2020. Παρά τη θετική αυτή πορεία, οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν μόλις το 1% του ΑΕΠ της Ελλάδας, γεγονός που υποδηλώνει περιορισμένη οικονομική εξάρτηση από την αμερικανική αγορά. Κατά συνέπεια, η επιβολή των συγκεκριμένων δασμών, αν και αναμένεται να έχει αρνητικές συνέπειες στον εξαγωγικό μας κλάδο, δεν αναμένεται να επιφέρει σημαντικές επιπτώσεις, παρά μόνο σε πολύ μικρό ποσοστό.

Σε κλαδικό επίπεδο, τα τρόφιμα και ποτά αποτελούν τον μεγαλύτερο εξαγωγικό κλάδο προς τις ΗΠΑ, με μερίδιο 30,6%, ακολουθούμενο από τα πετρελαιοειδή με 22,8% και τα βιομηχανικά είδη με 16,5%. Ιδιαίτερη σημασία για τον ελληνικό εξαγωγικό τομέα έχει η αμερικανική αγορά στον κλάδο των ελαιών, καθώς το 2024 οι εξαγωγές ελληνικών ελαιών προς τις ΗΠΑ ανήλθαν σε 201,6 εκατ. ευρώ, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 26% των συνολικών εξαγωγών ελιάς (761 εκατ. ευρώ).

Αυτό καταδεικνύει τη στρατηγική σημασία της αγοράς των ΗΠΑ για τον συγκεκριμένο κλάδο, καθώς παραμένει ένας από τους πιο δυναμικούς προορισμούς για το ελληνικό προϊόν. Μάλιστα, οι εξαγωγές ελιάς προς τις ΗΠΑ σημείωσαν αύξηση 39,1% σε σχέση με το 2023, γεγονός που υπογραμμίζει την αυξανόμενη ζήτηση και τη σταθερή παρουσία τους στην αμερικανική αγορά. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ελληνικές ελιές κατέχουν το 27,4% των συνολικών εξαγωγών του κλάδου των τροφίμων και ποτών προς την Αμερική, υπογραμμίζοντας τον κομβικό τους ρόλο στο διμερές εμπόριο. Σημαντικό ρόλο στις εξαγωγές διαδραματίζουν επίσης το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο, η φέτα και η κομπόστα ροδάκινου. Παράλληλα, δεν πρέπει να υποτιμηθούν οι έμμεσες επιπτώσεις στις ελληνικές εξαγωγές των δασμών στις άλλες χώρες της ΕΕ που μπορεί να επηρεάσουν τις αντίστοιχες οικονομίες και την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών

«Η ελληνική οικονομία με σχέδιο, με υπευθυνότητα, θα μπορέσει να ανταπεξέλθει σε αυτές τις δύσκολες προκλήσεις» δήλωσε το πρωί της Πέμπτης, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

«Η ελληνική κυβέρνηση συμμετέχει και θα συνδιαμορφώσει την ενιαία ευρωπαϊκή αντίδραση. Η ελληνική οικονομία, με σχέδιο, με υπευθυνότητα θα ανταπεξέλθει στις διεθνείς προκλήσεις» τόνισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης.

«Η μοναδικότητα των ελληνικών προϊόντων μας δίνει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα διαπραγμάτευσης για τυχόν εξαίρεσή τους από το συγκεκριμένο καθεστώς που επιβάλλεται. Αλλά αυτό προφανώς θα τύχει μιας ευρύτερης συζήτησης στο επόμενο χρονικό διάστημα» επισήμανε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και τροφίμων Κώστας Τσιάρας.

Πόσο θα επηρεαστούν οι ελληνικές εξαγωγές – Τι λένε οικονομολόγοι και άνθρωποι της αγοράς

«Η χώρα μας είναι εκείνη που φέρνει τα ποιοτικά προϊόντα στην αγορά της Αμερικής. Προϊόντα διαφοροποιημένα, προϊόντα τα οποία, ο Αμερικάνος καταναλωτής αλλά και ο Έλληνας ομογενής τα έχει στηρίξει όλα αυτά τα χρόνια» τόνισε μιλώντας στον ΑΝΤ1, ο Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων, Αλκιβιάδης Καλαμπόκης. «Οι προσπάθειες θα πρέπει να ενισχυθούν, δεν αφήνουμε με τίποτα την αμερικάνικη αγορά. Αξιοποιούμε το ελληνοαμερικανικό λόμπι, την Εκκλησία, η ελληνική πολιτεία πρέπει να παίξει σημαντικό ρόλο στις διμερείς επαφές προκειμένου να έχουμε τη μικρότερη επίπτωση» ανέφερε στην ΕΡΤ.

Η Ελλάδα εξάγει στις ΗΠΑ πετρελαιοειδή αξίας 506 εκατ. ευρώ, ενώ τα αγροδιατροφικά προϊόντα, τα οποία εκτιμάται ότι θα δεχθούν το μεγαλύτερο πλήγμα από τους δασμούς, αποτελούν περίπου 31% του εξαγωγικού καλαθιού της χώρας. Το μεγαλύτερο μερίδιο καταλαμβάνουν οι επιτραπέζιες ελιές με 212 εκατ. ευρώ.

«Η τιμή του προϊόντος στα ράφια θα γίνει αρκετά υψηλότερη και θα μειωθεί η ζήτηση του προϊόντος. Αυτό θα έχει αρνητικές συνέπειες στη ροή των εξαγωγών, στον μεταποιητικό κλάδο και στον πρωτογενή τομέα, διότι αναμφίβολα θα πιεστούν οι τιμές» σημειώνει ο πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Μεταποιητών- Τυποποιητών- Εξαγωγέων Εεπιτραπέζιων Ελιών Κώστας Ζούκας.

Στα 88 εκατ. ευρώ ανήλθαν το 2024 οι εξαγωγές κομπόστας και στα 74 εκατ. ευρώ τα τυριά, με τις παραγγελίες να βρίσκονται, σύμφωνα με εκπροσώπους του κλάδου στον αέρα.

«Άμεσα θα έχουμε πρόβλημα με τις δρομολογημένες ήδη παραγγελίες, οι οποίες δεν μπορούν να υλοποιηθούν ή αν υλοποιηθούν δε θα υπάρχει αγορά του προϊόντος από την άλλη μεριά διότι θα είναι ανατιμημένο κατά 20%» λέει ο πρόεδρος Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Γαλακτοκομικών Προϊόντων Χρήστος Αποστολόπουλος.

Την ανάγκη να επιμεριστεί το κόστος από την αύξηση της τιμής σε όλους τους κρίκους της εφοδιαστικής αλυσίδας τονίζουν στελέχη της βιομηχανίας ελαιολάδου, οι εξαγωγές του οποίου στις ΗΠΑ φτάνουν τα 68 εκατ. Ευρώ.

«Αυτό που θα συμβεί θα είναι μια συμφωνία για μετριασμό των ποσοστών κέρδους που έχουν οι διάφορες φάσεις που μεσολαβούν, οι εξαγωγές, ο εισαγωγέας, ο διανομέας στην Αμερική προκειμένου να μην επιβαρυνθεί ο Αμερικανός καταναλωτής» υπογραμμίζει ο σύμβουλος Διοίκησης Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τυποποιήσεως Ελαιολάδου Γιώργος Οικονόμου.

Σε κίνδυνο βρίσκονται οι εξαγωγές ελληνικού κρασιού, οι οποίες αν και διαμορφώνονται μόλις στα 19 εκατ. Ευρώ, οι ΗΠΑ αποτελούν μια καλή αγορά, καθώς η μέση τιμή του είναι αρκετά υψηλή.

«Εκεί είναι η πρώτη φορά που ξεπεράσαμε τα 7 ευρώ το λίτρο που είναι μία από τις ψηλότερες αγορές μέχρι στιγμές εξαγωγής, έχει βοηθήσει και το κρασί της Σαντορίνης σε αυτό και εδώ παίζεται ένα μεγάλο παιχνίδι πια…» τονίζει ο επίτιμος πρόεδρος Συνδέσμου Ελληνικού Οίνου Γιώργος Σκούρας.

«Το άμεσο αποτέλεσμα της επιβολής των επιπρόσθετων αυτών δασμών των ΗΠΑ δεν πρόκειται να είναι δραματικό πάνω στην ελληνική οικονομία» δήλωσε στον ΑΝΤ1 ο καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστημίου Αθηνών, Πάνος Τσακλόγλου.

Τι λένε πηγές των ελληνικών εξαγωγικών επιχειρήσεων

Πηγές των ελληνικών εξαγωγικών επιχειρήσεων, αν και δεν υποτιμούν τις απευθείας επιπτώσεις στις ελληνικές εξαγωγές από τους δασμούς, σημειώνουν ότι «η οικονομία στην Ελλάδα θα έχει κατά κύριο λόγο δευτερογενείς επιπτώσεις από το πλήγμα που θα δεχθεί η οικονομία της Ευρώπης».

Συγκρατημένα αισιόδοξοι οι Έλληνες εξαγωγείς

Συγκρατημένη αισιοδοξία εκφράζει ο ΣΕΒΕ-Σύνδεσμος Εξαγωγέων, αναφορικά με τις επιπτώσεις που θα προκληθούν μετά την επιβολή νέων δασμών ύψους 20%, τους οποίους ανακοίνωσε η κυβέρνηση Τραμπ, για τις εξαγωγές ευρωπαϊκών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων και των ελληνικών, προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, σημειώνεται πως «θα υπάρξει κάποιος μικρός αντίκτυπος στην ελληνική οικονομία». Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του ΣΕΒΕ, «οι δασμοί αυτοί, που επιβάλλονται οριζόντια σε όλα τα εισαγόμενα προϊόντα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενδέχεται να πλήξουν την ανταγωνιστικότητα ορισμένων κλάδων της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ωστόσο, οι επιπτώσεις στην ελληνική αγορά αναμένεται να είναι περιορισμένες, χωρίς να επηρεάσουν σημαντικά την οικονομία».

«Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα στον τομέα των τροφίμων και ποτών και αυτό προσδοκά ότι θα αναγνωριστεί από τους εισαγωγείς και καταναλωτές των ΗΠΑ», τονίζεται στην ανακοίνωση του Συνδέσμου Εξαγωγέων.

Ο ΣΕΒΕ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και βρίσκεται σε συνεργασία με την κυβέρνηση, τα αρμόδια υπουργεία, την αμερικανική πρεσβεία και ευρωπαϊκούς φορείς, στηρίζοντας σταθερά την ελληνική εξωστρεφή επιχειρηματικότητα και τις αρχές του ελεύθερου εμπορίου, με την προσδοκία μιας επωφελούς διαπραγμάτευσης. Κατά την πρώτη εξάλλου θητεία του Προέδρου Τραμπ το 2019, επιβλήθηκαν δασμοί σε ευρωπαϊκά προϊόντα του κλάδου τροφίμων και ποτών, ωστόσο, χάρη στις συντονισμένες προσπάθειες του ΣΕΒΕ, η Ελλάδα κατάφερε να εξαιρεθεί από την επιβολή αυτών των δασμών ως προς την κονσέρβα ροδάκινου και την φέτα. Τέλος, ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται η αναζήτηση εναλλακτικών αγορών, ιδίως για τα ελληνικά προϊόντα των οποίων η ανταγωνιστικότητα θα μειωθεί. Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ Συμεών Διαμαντίδης συναντήθηκε πρόσφατα με την πρέσβη του Καναδά στην Ελλάδα, με την οποία συζήτησε τις προοπτικές ενίσχυσης της διμερούς συνεργασίας.

Ζαρωτιάδης στον Realfm 97,8: «Η επίπτωση στην Ελλάδα δεν θα είναι άμεση μεν, αλλά θα είναι σημαντική»

Για τις επιπτώσεις που θα έχουν οι δασμοί Τραμπ στην παγκόσμια οικονομία και ιδίως στην ελληνική, μίλησε ο καθηγητής Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ Γρηγόρης Ζαρωτιάδης.

«Σημαίνει καταρχάς ότι ξεκινάει μία μακρά περίοδος διαπραγμάτευσης. Ήδη το υπονόησε και ο Τραμπ λέγοντας ότι με παίρνουν τηλέφωνο βασιλείς, πρόεδροι και διάφοροι και με παρακαλούν να μειώσουμε τους δασμούς για τις δικές τους χώρες. Γιατί πρόκειται για μία μεγάλη αγορά και μια τέτοια απόφαση στοιχίζει σε οποιοδήποτε παραγωγό, σε οποιοδήποτε ολιγοπώλιο, σε οποιοδήποτε άλλο κράτος.

Το δεύτερο που θα παρατηρήσουμε είναι ένα πολύ πιθανό ενδεχόμενο μίας νέας φάσης στασιμοπληθωρισμού στη διεθνή οικονομία. Γιατί αν αυτή η εκκίνηση αυτού του εμπορικού ανταγωνισμού οδηγήσει σε αμοιβαίες θεσπίσεις δασμών και από άλλες χώρες, συνολικά σε διεθνές επίπεδο αυτό σημαίνει ότι οι τιμές θα ανέβουν και αυτό θα έρθει σε μια παγκόσμια οικονομία που βρίσκεται σε υφεσιακή μακρά περίοδο και θα προκαλέσει περαιτέρω δυσκολίες», είπε ο καθηγητής στον Realfm 97,8 και την εκπομπή του Μάνου Νιφλή και του Παναγιώτη Στάθη.

Πόσο και πώς όμως επηρεάζεται η Ελλάδα και το οικονομικό μοντέλο της χώρας;

«Η επίπτωση στην Ελλάδα δεν θα είναι άμεση μεν, αλλά θα είναι σημαντική. Θα είναι σημαντική γιατί εμμέσως θα επηρεαστεί η ελληνική οικονομία από την επίπτωση στην παγκόσμια αγοραστική δύναμη και το παγκόσμιο και ευρωπαϊκό οικονομικό γίγνεσθαι. Η ελληνική οικονομία δεν έχει καταφέρει ακόμα να προσδώσει ποιοτικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα στα προϊόντα και τις υπηρεσίες της, ενώ θα μπορούσε. Έχει δηλαδή διατηρήσει ένα μοντέλο ανταγωνιστικότητας λόγω χαμηλού κόστους. Λάθος μας, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα. Οπότε σε μία τέτοια περίπτωση οι πιθανότητες να αντισταθείς στην οποιαδήποτε δασμολογική πολιτική, λόγω του ποιοτικού σου προβαδίσματος, είναι ισχνές», τόνισε ο κ. Ζαρωτιάδης.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, για την αμερικανική οικονομία είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς τι θα γίνει.

«Αν ακολουθούσα απλώς την πεπατημένη και τη θεωρία του διεθνούς εμπορίου, ειδικότερα στην ορθόδοξη νεοκλασική εκδοχή της, θα έλεγα μείωση της ανταγωνιστικότητας, προστατευτισμό κλπ. Όμως η αμερικανική αγορά είναι μεγάλη και θα προκαλέσει αντιδράσεις. Μπορεί λοιπόν σε ένα ενδεχόμενο και σε ένα χρονικό διάστημα ενδιάμεσο, να βγει η πράξη και το αποτέλεσμα για τη διακυβέρνηση Τραμπ, γιατί μπορεί να προκαλέσει καλύτερους όρους διαπραγμάτευσης για την αμερικανική οικονομία σε μεμονωμένες περιπτώσεις».

«Γι’ αυτό έχει μεγάλη σημασία ο ρόλος της Ευρώπης από εδώ και πέρα. Αν και μπορεί να ακούγεται οξύμωρο, ανοίγεται μία ιστορική ευκαιρία για την ενωμένη Ευρώπη ή για την ευρωπαϊκή οικονομία την παρούσα στιγμή, διότι ο ορφανός Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, η ορφανή λογική της διατήρησης ενός δίκαιου και αποτελεσματικού διεθνούς συστήματος συναλλαγών μπορεί να βρει έναν νέο έκφρασή της πολιτικά και οικονομικά.

Αυτό έχει μία μεγάλη προϋπόθεση και δύσκολη: ότι ο τρόπος λειτουργίας -και η τόλμη της εταιρικής σχέσης- της Ευρώπης θα είναι διαφορετική από αυτή που έχουμε γνωρίσει έως σήμερα»

Τσουκαλάς: «Ζούμε σε ένα νέο παγκόσμιο σοκ»

«Ζούμε σε ένα νέο παγκόσμιο σοκ» σχολίασε από την πλευρά του ο επικεφαλής του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, Ιωάννης Τσουκαλάς.

«Ο πρόεδρος Τραμπ κατάφερε να προκαλέσει μία άνευ προηγουμένου ανατάραξη στο παγκόσμιο εμπόριο. Έχουμε να το δούμε αυτό από το 1930. Θα έλεγα ότι ήταν αναμενόμενο με εξαίρεση κάποιες χώρες ξεχωριστά στις οποίες έβαλε πάρα πολύ υψηλούς δασμούς. Για την Ε.Ε. αυτό περίμεναν, πάνω κάτω όλοι οι αναλυτές» τόνισε μιλώντας στον Realfm 97,8 και την εκπομπή του Μπάμπη Παπαδημητρίου και της Στεφανίας Κασίμη.

Ο κ .Τσουκαλάς εξήγησε τι προσπαθεί να πετύχει ο Ντόναλντ Τραμπ με την επιβολή δασμών. Πρώτον, επιχειρεί, «να διορθώσει τα εμπορικά ελλείμματα των ΗΠΑ έναντι των κύριων εμπορικών εταίρων. Η λογική λέει ότι βάζοντας φόρο σε ένα εισαγόμενο προϊόν θα ενισχύσεις την εγχώρια παραγωγή. Θα δούμε επομένως μία αύξηση των τιμών στις ΗΠΑ και αν έχουμε και δασμούς που θα επιβληθούν ως αντίποινα από την Ε.Ε., θα δούμε και υψηλότερες τιμές στην Ε.Ε.». Αυτό θα είναι το πρώτο αποτέλεσμα από τους δασμούς, όπως είπε, εφόσον βέβαια εφαρμοστούν, «διότι κρατάω μία επιφύλαξη ότι αυτό είναι ένας τρόπος να διαπραγματευτεί ο νέος πρόεδρος. Πιστεύω ότι θα υπάρξουν διαπραγματεύσεις. Διμερείς, σε επίπεδο Ε.Ε. ή με μεγάλες οικονομίες».

«Επίσης, αυτό που προσπαθεί να κάνει ο Τραμπ είναι να χρηματοδοτήσει μειώσεις φόρων με τους δασμούς. Σημειώνεται ότι οι ΗΠΑ μέχρι το 1913 που εισήγαγαν τη φορολογία του ομοσπονδιακού κράτους, βασίζονταν στους δασμούς για τα έσοδα», τόνισε ο κ. Τσουκαλάς.

Όσον αφορά στις επιπτώσεις στην ανάπτυξη της Ε.Ε. και της ελληνικής οικονομίας, ο επικεφαλής του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, έκανε λόγο για ένα αρκετά σύνθετο ζήτημα.

«Από τη μία, η αυστηρά οικονομική λογική λέει ότι αν βάλεις και εσύ δασμούς στα αμερικανικά προϊόντα, αυτοτραυματίζεσαι και εσύ. Σύμφωνα με τις προβλέψεις που έχουν γίνει με αυτά τα δεδομένα, μη βάζοντας δασμούς στα αμερικανικά προϊόντα, θα έχουμε μια μείωση της ανάπτυξης στην ευρωζώνη της τάξεως του 0,3% , περίπου. Δηλαδή από 0,9% που προβλέπεται για το 2025 θα πέσει λίγο παρακάτω. Δεν είναι λίγο. Αν βάλουμε και εμείς δασμούς, σαν Ε.Ε. στα αμερικανικά προϊόντα, θα πέσουμε ακόμη περισσότερο, στο 0,5%. 0,5% του ΑΕΠ όταν αναπτύσσεσαι με λιγότερο από 1% είναι παρά πολύ. Και από τα απόνερα της ανάπτυξης στην ευρωζώνη, θα επηρεαστούμε και εμείς αναγκαστικά».

«Από άλλες ιστορικές περιόδους, όταν μπήκαν δασμοί., ξέρουμε ότι είχαν πολύ κακά αποτελέσματα για όλες τις οικονομίες που ενεπλάκησαν σε αυτή την κατάσταση. Είναι πέραν πάσης αμφιβολίας ότι οι δασμοί καταστρέφουν το διεθνές εμπόριο, μειώνουν την ευημερία των πολιτών, παράγουν υψηλότερες τιμές, και χαμηλότερη οικονομική ανάπτυξη. Επομένως, είναι εις βάρος όλου του κόσμου μία τέτοια κατάσταση», τόνισε ο κ. Τσουκαλάς.

Πώς θα επηρεαστούν οι Ευρωπαίοι πολίτες σε προϊόντα τεχνολογίας και στην αγορά αυτοκινήτου

Τα κινητά τηλέφωνα, οι υπολογιστές και τα αυτοκίνητα είναι τα βασικά προϊόντα που θα επηρεαστούν από τους δασμούς.

Τα κινητά τηλέφωνα και οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, που είναι ήδη ακριβά προϊόντα, με τους δασμούς θα γίνουν ακόμη ακριβότερα για τους Ευρωπαίους.

Για την αυτοκινητοβιομηχανία υπάρχουν δύο σενάρια:

• 1ο σενάριο: Αύξηση τιμών σε νέα και μεταχειρισμένα αυτοκίνητα
• 2ο σενάριο: Μείωση τιμών σε νέα και μεταχειρισμένα αυτοκίνητα, καθώς και σε ανταλλακτικά.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του ΑΝΤ1, το επικρατέστερο σενάριο είναι το πρώτο με την αύξηση των τιμών