Βαρύ είναι το κλίμα στα Ανώγεια και σε ολόκληρη την Κρήτη μετά την είδηση του θανάτου του Γιάννη Ξυλούρη, γνωστού και ως Ψαρογιάννη. Ο σπουδαίος κρητικός μουσικός και λαουτιέρης έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 83 ετών, σκορπίζοντας θλίψη σε όσους τον γνώρισαν, συνεργάστηκαν μαζί του ή μεγάλωσαν με τη μουσική του.
Ο Γιάννης Ξυλούρης υπήρξε μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της κρητικής μουσικής, ένας καλλιτέχνης που άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του τόσο στη ζωντανή μουσική παράδοση του νησιού. Όπως αναφέρει το patris.gr, ο Ψαρογιάννης ξεχώρισε όχι μόνο για τη δεξιοτεχνία του, αλλά και για τη συμβολή του στη δημιουργία νέων συνθέσεων, εμπνέοντας ιδιαίτερα τις νεότερες γενιές μουσικών.
Όσοι τον άκουσαν να παίζει λαούτο, συμφωνούν σε ένα πράγμα: μπορούσε να καλύψει με το όργανό του μια ολόκληρη ορχήστρα. Η δύναμη, η καθαρότητα και η τεχνική του τον έκαναν μοναδικό, χαρίζοντάς του μια ξεχωριστή θέση στην ιστορία της κρητικής μουσικής.
Ποιος ήταν ο Γιάννης Ξυλούρης ή Ψαρογιάννης
Ο Γιάννης Ξυλούρης γεννήθηκε το 1943 στα Ανώγεια Μυλοποτάμου Ρεθύμνου και ανήκε στη θρυλική οικογένεια των Ξυλούρηδων, που εδώ και τέσσερις γενιές αποτελεί σημείο αναφοράς για την κρητική μουσική. Εγγονός του Καραμουζαντώνη, αδερφός του Νίκου Ξυλούρη και του Ψαραντώνη, η πορεία του φαινόταν σχεδόν προδιαγεγραμμένη.
Η πρώτη του επαφή με τη μουσική ήρθε πολύ νωρίς. Σε ηλικία μόλις πέντε ετών έπιασε στα χέρια του το μαντολίνο, ενώ αργότερα ακολούθησαν το λαούτο και η λύρα. Μαθητής ακόμη του δημοτικού, είχε ήδη αναπτύξει μια βαθιά σχέση με τα παραδοσιακά όργανα της πατρίδας του, μιλώντας, όπως λέγεται, εκείνη τη «μυστική γλώσσα» που μόνο οι πραγματικά παθιασμένοι με τη μουσική γνωρίζουν.
Σε ηλικία 12 ετών συνόδευε τον αδερφό του Νίκο Ξυλούρη με το λαούτο, ενώ στα 14 του, το 1957, πραγματοποίησε την πρώτη του δισκογραφική δουλειά. Μέχρι τα 17 του χρόνια θεωρούνταν ήδη ένα από τα καλύτερα λαούτα της Κρήτης, με τους κορυφαίους λυράρηδες του νησιού να επιδιώκουν συνεργασία μαζί του.
Η πορεία του δεν περιορίστηκε μόνο στο λαούτο και το μαντολίνο. Ασχολήθηκε με τη λύρα, το τραγούδι και τη σύνθεση, δημιουργώντας σύγχρονα κρητικά τραγούδια που ξεχώρισαν για τη φαντασία και την τεχνική τους.
Στη μακρόχρονη διαδρομή του συνεργάστηκε, εκτός από τα αδέρφια του, με σπουδαία ονόματα όπως ο Κώστας Μουντάκης και ο Βασίλης Σκουλάς, ενώ θεωρείται ο περισσότερο ηχογραφημένος λαουτιέρης της εποχής του στην κρητική μουσική. Η απώλειά του αφήνει ένα μεγάλο κενό, αλλά το έργο του θα συνεχίσει να ακούγεται και να συγκινεί.
