Στην εποχή της ψηφιακής επικοινωνίας τα προσωπικά δεδομένα γίνονται εύκολα στόχος επιτήδειων, διαφημιστικών δικτύων ή ακούσιων διαρροών. Η προστασία τους δεν απαιτεί τεχνογνωσία προγραμματιστή, αλλά συστηματικές συνήθειες και μερικά έξυπνα εργαλεία που όλοι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε. Σε αυτό το άρθρο θα βρείτε πρακτικές οδηγίες, παραδείγματα και λίστες ελέγχου για να αυξήσετε άμεσα το επίπεδο ασφάλειας των λογαριασμών και των αρχείων σας στο διαδίκτυο.

Δημιουργία ισχυρών και διαχειρίσιμων κωδικών

Οι κωδικοί παραμένουν η πρώτη γραμμή άμυνας, αλλά πολλοί χρησιμοποιούν απλά ή επαναλαμβανόμενα passwords, κάτι που διευκολύνει τις παραβιάσεις. Ένας ισχυρός κωδικός έχει μήκος τουλάχιστον 12 χαρακτήρων και συνδυάζει γράμματα, αριθμούς και σύμβολα, ενώ ιδανικά δεν περιέχει λέξεις που συσχετίζονται μαζί σας, όπως ημερομηνίες ή ονόματα.

Για να διαχειριστείτε πολλούς ισχυρούς κωδικούς χωρίς να τους θυμάστε όλους, χρησιμοποιήστε password manager — εργαλεία που αποθηκεύουν κρυπτογραφημένα τους κωδικούς και συμπληρώνουν αυτόματα τις φόρμες. Παραδείγματα καλών πρακτικών: ενεργοποιήστε το auto-fill μόνο σε αξιόπιστες συσκευές, δημιουργήστε μοναδικό κωδικό ανά υπηρεσία, και μην αποθηκεύετε κωδικούς σε απλό αρχείο κειμένου.

Διπλός έλεγχος ταυτότητας (2FA) και εναλλακτικά μέσα

Η ενεργοποίηση του 2FA προσθέτει ένα δεύτερο επίπεδο προστασίας, απαιτώντας κάτι που έχετε (π.χ. κινητό με app) εκτός από κάτι που ξέρετε (τον κωδικό). Οι πιο ασφαλείς επιλογές είναι οι εφαρμογές δημιουργίας κωδικών (TOTP) όπως το Authenticator ή οι hardware keys (π.χ. YubiKey), ενώ τα SMS είναι λιγότερο ασφαλή λόγω SIM-swap επιθέσεων.

Ενεργοποιήστε 2FA σε όλα τα κρίσιμα προφίλ: email, τραπεζικούς λογαριασμούς και κοινωνικά δίκτυα. Κρατήστε σε ασφαλές μέρος τους κωδικούς ανάκτησης που δίνει κάθε υπηρεσία και εξετάστε την επιλογή backup με ασφαλές offline αρχείο ή εκτυπωμένο αντίγραφο.

Ενημερώσεις και ασφάλεια λογισμικού

Οι ενημερώσεις λογισμικού δεν είναι μόνο για νέες δυνατότητες αλλά κυρίως για επιδιορθώσεις ασφαλείας που κλείνουν ευπάθειες. Αγνοώντας ενημερώσεις στα λειτουργικά συστήματα, στους browsers ή στα plugins δημιουργείτε ευκαιρίες για κακόβουλο λογισμικό και εισβολές, οπότε ρυθμίστε αυτόματες ενημερώσεις όπου είναι δυνατόν.

Για επιχειρησιακές ή πιο ευαίσθητες συσκευές, προγραμματίστε τα updates σε παράθυρα που έχετε ελέγξει τη συμβατότητα και κρατήστε backup πριν από μεγάλες αναβαθμίσεις. Επιπλέον, ελέγχετε τα extensions του browser και αφαιρείτε όσα δεν χρειάζεστε, καθώς μερικά συλλέγουν δεδομένα ή εισάγουν κινδύνους.

Ασφαλής περιήγηση και διαχείριση συνδέσεων Wi‑Fi

Η σύνδεση σε δημόσιο Wi‑Fi μπορεί να σας εκθέσει σε παρεμβολές ή «man-in-the-middle» επιθέσεις, ειδικά αν δεν χρησιμοποιείτε κρυπτογράφηση. Προτιμάτε συνδέσεις με HTTPS και αποφύγετε τραπεζικές συναλλαγές ή εκτεταμένες προσωπικές δραστηριότητες όταν είστε σε ανοικτά δίκτυα.

Χρησιμοποιήστε VPN όταν χρειάζεστε επιπλέον ιδιωτικότητα σε δημόσια δίκτυα, αλλά επιλέξτε αξιόπιστες υπηρεσίες με πολιτική μη καταγραφής δεδομένων. Επίσης, ελέγχετε το όνομα του δικτύου πριν συνδεθείτε και απενεργοποιείτε την αυτόματη σύνδεση σε δίκτυα που δεν γνωρίζετε.

Τονέστε την ιδιωτικότητα στα κοινωνικά δίκτυα

Τα προφίλ στα social media συχνά αποκαλύπτουν περισσότερα απ’ όσα θέλετε, όπως τοποθεσίες, συνήθειες ή επαφές. Ελέγξτε τις ρυθμίσεις ιδιωτικότητας και περιορίστε ποιος βλέπει τα δημοσιεύματά σας, τις φωτογραφίες και τη λίστα φίλων· επιλέξτε πρακτικές όπως «φίλοι» αντί για «δημόσιο» και απενεργοποιήστε την κοινή χρήση τοποθεσίας εάν δεν είναι απαραίτητη.

Προσοχή σε third‑party εφαρμογές που ζητούν πρόσβαση στον λογαριασμό σας: αφαιρέστε όσες δεν χρησιμοποιείτε ή ζητούν υπερβολικά δικαιώματα. Επίσης, σκεφτείτε τι πληροφορίες δημοσιεύετε· αποφεύγετε φωτογραφίες ταξιδιού που αποκαλύπτουν απουσία από το σπίτι ή έγγραφα με ευαίσθητα στοιχεία.

Ασφαλής αποθήκευση και διαγραφή δεδομένων

Για αρχεία με προσωπικές πληροφορίες, χρησιμοποιήστε κρυπτογράφηση στις αποθηκευτικές λύσεις, είτε πρόκειται για τοπικό δίσκο είτε για cloud. Πολλά εργαλεία backup προσφέρουν κρυπτογράφηση σε ανάπαυση και κατά τη μεταφορά, και ορισμένα services επιτρέπουν ιδιωτικό κλειδί που μόνο εσείς γνωρίζετε.

Όταν πετάτε ή πωλείτε παλιές συσκευές, φροντίστε να κάνετε ασφαλή διαγραφή (secure erase) ή να καταστρέψετε τους δίσκους, ώστε τα δεδομένα να μην ανακτώνται εύκολα. Για προσωπικά δεδομένα σε cloud, ελέγχετε τις πολιτικές διαγραφής της υπηρεσίας και ακολουθείτε τα βήματα για μόνιμη αφαίρεση όταν δεν χρειάζεστε πλέον πληροφορίες.

Συμπερασματικά, η προστασία των προσωπικών δεδομένων στο διαδίκτυο βασίζεται σε απλές αλλά συστηματικές κινήσεις: ισχυροί κωδικοί, 2FA, ενημερώσεις, προσοχή στα δίκτυα και έλεγχος ιδιωτικότητας. Εφαρμόζοντας τα παραπάνω βήματα και επανεξετάζοντας περιοδικά τις ρυθμίσεις σας, μειώνετε σημαντικά τον κίνδυνο παραβίασης και διατηρείτε τον έλεγχο των πληροφοριών σας στον ψηφιακό κόσμο.