Πλέον «μπορώ να βάλω πρόσωπο» στους ανθρώπους, που εκτελέστηκαν από τους ναζιστές την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, λέει ο 96χρονος Βαγγέλης Σακκάτος, ο οποίος κλήθηκε να σχολιάσει τις φωτογραφίες ντοκουμέντα που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας πριν από λίγες μέρες.
Στις φωτογραφίες που ανέβηκαν στο e-bay, την περασμένη Κυριακή (15.2.26), φαίνονται οι 200 της Καισαριανής να προχωρούν προς το εκτελεστικό απόσπασμα αγέρωχοι. Είναι γνωστό ότι πήγαν στον θάνατο τραγουδώντας αντάρτικα τραγούδια, σε μια ύστατη πράξη αντίστασης, αναφέρει το δημοσίευμα.
«Αυτό ακούγαμε πάντα», είπε ο 96χρονος Βαγγέλης Σακκάτος, μίλησε στην Guardian, ο οποίος επί χρόνια πίεζε μαζί με άλλους αριστερούς για την ανέγερση μνημείου προς τιμήν τους. «Και τώρα μπορούμε να δούμε αυτό το θάρρος με τα ίδια μας τα μάτια». «Ο ηρωισμός τους ήταν βγαλμένος από μύθο» συνέχισε.
Το υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε ότι προχώρησε σε προκαταρκτική συμφωνία για την αγορά τους, χαρακτηρίζοντας τις φωτογραφίες «μνημείο εξαιρετικής ιστορικής σημασίας». Πρόκειται για ένα αρχείο με 262 φωτογραφίες, πιθανότατα τραβηγμένες από τον Γερμανό αξιωματικό Χέρμαν Χόιερ, ο οποίος υπηρετούσε στην Ελλάδα την περίοδο της Κατοχής.
Η συλλογή εκτιμάται ότι περιλαμβάνει 262 φωτογραφίες, ορισμένες από τις οποίες φέρουν τη χειρόγραφη ένδειξη «Aten 1.5.44» – την ημερομηνία της σφαγής. Έλληνες ιστορικοί, που επί χρόνια επισημαίνουν την έλλειψη αρχειακού υλικού από την περίοδο, χαρακτήρισαν τις εικόνες εξαιρετικές, τονίζοντας ότι η απρόσμενη ανακάλυψή τους θα συμβάλει όχι μόνο στην έρευνα για τα ναζιστικά εγκλήματα αλλά και θα «ανοίξει τον χώρο» για περαιτέρω συζήτηση γύρω από τον αιματηρό Εμφύλιο Πόλεμο του 1946-49.
Για δεκαετίες το ΚΚΕ ήταν παράνομο και η μνήμη γεγονότων όπως οι εκτελέσεις της Πρωτομαγιάς ήταν απαγορευμένη, εν μέρει επειδή η πρόσβαση σε χώρους όπως το Σκοπευτήριο της Καισαριανής ήταν κλειστή. Μέχρι την πτώση της στρατιωτικής δικτατορίας το 1974, διαδοχικές δεξιές κυβερνήσεις προσπαθούσαν να υποβαθμίσουν τον ρόλο της αριστερής αντίστασης στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ιστορικοί επισημαίνουν ότι η ανακάλυψη των εικόνων δεν συμβάλλει μόνο στην τεκμηρίωση των ναζιστικών εγκλημάτων, αλλά ανοίγει και τη συζήτηση για την πολιτική μνήμη στην Ελλάδα, σε μια περίοδο όπου οι διαιρέσεις του Εμφυλίου Πολέμου εξακολουθούν να επηρεάζουν τον δημόσιο διάλογο.
