Με στόχο το πρόγραμμα να υλοποιηθεί μέσω του χρηματοδοτικού εργαλείου SAFE και κόστος που αγγίζει τα 300 εκατομμύρια ευρώ, το Γενικό Επιτελείο Στρατού κινείται προς έναν στοχευμένο εκσυγχρονισμό σε περίπου 170 τεθωρακισμένα άρματα μάχης τύπου Leopard 2A4, που υπηρετούν ως βασικός κορμός των τεθωρακισμένων στον Έβρο.
Η φυσιογνωμία του προγράμματος για τα τεθωρακισμένα άρματα μάχης τύπου Leopard 2A4 έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς δεν αφορά γενική ανακατασκευή, αλλαγή κινητήρα, ανασχεδιασμό πύργου ή μετατροπή σε νεότερη έκδοση.
Η κύρια και καθοριστική αλλαγή αφορά αποκλειστικά το Σύστημα Ελέγχου Πυρός, δηλαδή το υποσύστημα που μετατρέπει την ισχύ πυρός του άρματος σε πραγματική ικανότητα έγκαιρης στοχοποίησης και πρώτης εύστοχης βολής ημέρα, νύχτα και σε κίνηση.
Τα Leopard 2A4 αποτελούν μία από τις πιο διαδεδομένες εκδόσεις της οικογένειας Leopard 2. Η ελληνική ένταξη το 2005 έδωσε στον Στρατό Ξηράς έναν μεγάλο αριθμό κύριων αρμάτων μάχης δυτικής τεχνολογίας, ικανών να επιχειρούν σε σενάρια υψηλής έντασης, με υψηλή αξιοπιστία πλατφόρμας και με ισχυρό πυροβόλο 120 χιλιοστών.
Τα Leopard 2A4 και η διάταξη τους στον Στρατό Ξηράς
Η έκδοση A4 συνδέεται διεθνώς με την ωρίμανση του Leopard 2 ως μαζικού άρματος μάχης και χαρακτηρίζεται από τον συνδυασμό θωράκισης, ισχύος κινητήρα και ισχύος πυρός που παρέμεινε ανταγωνιστικός για δεκαετίες.
Σε επίπεδο βασικών τεχνικών χαρακτηριστικών, το Leopard 2A4 φέρει λείοκαννο πυροβόλο 120mm L/44, ισχύ κινητήρα της τάξης των 1.500 ίππων, ταχύτητα έως 70 χλμ/ώρα και επιχειρησιακή ακτίνα περίπου 450 χλμ, με βάρος γύρω στους 55 τόνους.
Αυτά τα στοιχεία εξηγούν γιατί η πλατφόρμα παραμένει χρήσιμη και σήμερα, ιδιαίτερα σε συνθήκες όπου το ανάγλυφο και τα δίκτυα ελιγμών επιβάλουν συνδυασμό ταχύτητας, αξιοπιστίας και ισχύος πυρός, όπως ακριβώς απαιτείται στο ελληνικό περιβάλλον των χερσαίων συνόρων της χώρας στον Έβρο.
Η επιχειρησιακή αξία των 2A4 δεν βρίσκεται μόνο στις επιδόσεις τους, αλλά και στον αριθμό τους. Σε ένα αρματικό δυναμικό όπου συνυπάρχουν διαφορετικές γενιές, η δυνατότητα να αναβαθμιστεί ο κύριος κορμός είναι κρίσιμη για τη συνολική ομοιογένεια και για τη διατήρηση διαθεσιμοτήτων στον Έβρο.
Στην ελληνική πραγματικότητα, τα 2A4 λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής ισχύος δίπλα στα Leopard 2A6HEL, καλύπτοντας ένα μεγάλο μέρος των αναγκών πρώτης γραμμής.
Σύστημα Ελέγχου Πυρός: Η «καρδιά» της μαχητικής ικανότητας
Το Σύστημα Ελέγχου Πυρός είναι το σύνολο αισθητήρων, σκοπευτικών, υπολογιστών και διεπαφών που επιτρέπουν στο πλήρωμα να εντοπίζει, να ταυτοποιεί, να μετρά απόσταση, να υπολογίζει βαλλιστική λύση και να εκτελεί βολή με υψηλή πιθανότητα επιτυχίας σε πραγματικές συνθήκες μάχης. Στην πράξη, το ΣΕΠ είναι εκείνο που καθορίζει τον χρόνο από την παρατήρηση μέχρι την εμπλοκή, το ποσοστό εύστοχης βολής, την αποτελεσματικότητα τη νύχτα και την ικανότητα βολής σε κίνηση.
Στα Leopard 2 η κλασική αρχιτεκτονική ΣΕΠ συνδέεται με το EMES 15, ένα σταθεροποιημένο κύριο σκοπευτικό του πυροβολητή, με ενσωματωμένο αποστασιόμετρο λέιζερ και θερμική διόπτρα, σε σύνδεση με υπολογιστή ελέγχου πυρός που υπολογίζει τη λύση βολής.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση ήταν πρωτοποριακή την εποχή της, όμως τα σύγχρονα πρότυπα έχουν μετατοπιστεί σε αισθητήρες υψηλότερης ανάλυσης, ταχύτερη επεξεργασία, βελτιωμένες λειτουργίες hunter-killer και καλύτερη ψηφιακή διασύνδεση με συστήματα διοίκησης και ελέγχου.
Για το πλήρωμα άρματος, η διαφορά ανάμεσα σε παλαιότερο και σύγχρονο ΣΕΠ αποτυπώνεται σε πολύ συγκεκριμένους δείκτες. Πόσο γρήγορα εντοπίζεται στόχος σε συνθήκες χαμηλής ορατότητας, μετριέται απόσταση και ολοκληρώνεται ο βαλλιστικός υπολογισμός. Πόσο γρήγορα περνά το άρμα από τον έναν στόχο στον επόμενο.
Ο βαθμός αξιοπιστίας στη δυνατότητα να εμπλέξει τον στόχο ενώ κινείται. Και αυτά είναι ακριβώς τα πεδία όπου το ΓΕΣ επιδιώκει να κερδίσει, αναβαθμίζοντας εκείνο που μετατρέπει την ισχύ πυρός σε πραγματικό αποτέλεσμα.
Τα οφέλη από τον νέο ΣΕΠ
Η επιλογή να αλλάξει μόνο το Σύστημα Ελέγχου Πυρός, με το υπόλοιπο άρμα μάχης να παραμένει ως έχει, υπηρετεί μια καθαρή επιχειρησιακή και τεχνικοοικονομική λογική.
Η πλατφόρμα των 2A4 παραμένει αξιόπιστη, με ισχυρό κινητήρα και επαρκή ισχύ πυρός. Το κύριο μειονέκτημα εντοπίζεται στον συνδυασμό αισθητήρα–σκόπευτρο–υπολογιστή, δηλαδή στο τμήμα που καθορίζει την ικανότητα προσβολής στόχων σε όλες τις συνθήκες.
Η αντικατάσταση του ΣΕΠ δίνει απόδοση χωρίς να απαιτεί βαθιές επεμβάσεις, χωρίς να ανοίγει ζητήματα πιστοποίησης κινητήρα ή μετάδοσης, και χωρίς να παρατείνει υπερβολικά τον χρόνο παραμονής κάθε άρματος στο εργοστάσιο.
Το αναμενόμενο αποτέλεσμα είναι αναβάθμιση της επίγνωσης και της ικανότητας στοχοποίησης.
Σύγχρονη θερμική απεικόνιση σημαίνει καλύτερη απόδοση σε νύχτα, καπνό, σκόνη, βροχή.
Βελτιωμένος υπολογιστής βολής σημαίνει μεγαλύτερη πιθανότητα πρώτης εύστοχης βολής σε πραγματικές αποστάσεις εμπλοκής.
Βελτιωμένη συνεργασία αρχηγού πληρώματος και πυροβολητή σημαίνει ταχύτερη εναλλαγή στόχων και καλύτερη εκμετάλλευση της διαδικασίας hunter-killer, δηλαδή ο αρχηγός πληρώματος να αναζητά και να προετοιμάζει νέο στόχο ενώ ο πυροβολητής εμπλέκει τον προηγούμενο.
Η στοχοποίηση για τα άρματα μάχης αποτελεί το μυστικό της επιβιωσιμότητας.
Σε ένα πεδίο όπου η απειλή από αντιαρματικά όπλα και UAV μειώνει τα χρονικά περιθώρια, ο χρόνος που μένει ένα άρμα εκτεθειμένο αυξάνεται όταν καθυστερεί να εντοπίσει και να εμπλέξει. Το ΣΕΠ δεν είναι απλώς εργαλείο ακρίβειας αλλά εργαλείο χρόνου και πρωτοβουλίας.
Επιβιωσιμότητα και προσαρμογή στα διδάγματα της Ουκρανίας
Το πρόγραμμα λαμβάνει υπόψη την ευρύτερη συζήτηση που έχει ανοίξει στην Ευρώπη μετά την Ουκρανία. Η παθητική προστασία ενισχύεται με πρακτικές όπως κλωβοί, επειδή ορισμένες απειλές, ειδικά από πάνω, αυξήθηκαν.
Παράλληλα, εμφανίζεται ως ανάγκη η ενίσχυση της ενεργητικής άμυνας, με λύσεις που βελτιώνουν την προειδοποίηση, την επίγνωση απειλών και την αποτροπή προσβολών.
Σε τέτοιες αναβαθμίσεις το ρίσκο βρίσκεται στην «υπερφόρτωση» των απαιτήσεων.
Όσο περισσότερα υποσυστήματα προστίθενται, τόσο αυξάνονται οι χρόνοι ολοκλήρωσης, οι δοκιμές, η εξάρτηση από διαφορετικούς προμηθευτές, ο κίνδυνος επιμέρους καθυστερήσεων και φυσικά το κόστος.
Η επιλογή εστίασης στο ΣΕΠ λειτουργεί ως άξονας πειθαρχίας του προγράμματος.
Υλοποίηση στην Ελλάδα
Η κατεύθυνση της υλοποίησης στην Ελλάδα αποτελεί κρίσιμο σκέλος. Η δυνατότητα να γίνουν οι εργασίες εντός χώρας μειώνει τον επιχειρησιακό χρόνο απουσίας των αρμάτων από τις μονάδες, απλοποιεί την υποστήριξη, ενισχύει την εγχώρια τεχνογνωσία και δημιουργεί σταθερότητα στη συντήρηση.
Η επιλογή της εταιρείας METKA ως φορέα υλοποίησης συνδέεται με τη δυνατότητα ανάληψης έργου ολοκλήρωσης, με υποδομές και εμπειρία σε βαρέα οχήματα και σε βιομηχανικές διαδικασίες που απαιτούν ακρίβεια, διασφάλιση ποιότητας και ρυθμό παράδοσης.
Σε μια περίοδο όπου διεθνώς οι γραμμές παραγωγής αμυντικού υλικού δέχονται έντονη πίεση και οι χρόνοι παράδοσης έχουν επιμηκυνθεί, η εγχώρια υλοποίηση λειτουργεί ως ασφαλιστική δικλείδα. Επιπλέον, δημιουργεί βιομηχανικό αποτύπωμα που μπορεί να αξιοποιηθεί και στη συνέχεια για υποστήριξη, αναβαθμίσεις λογισμικού, διαχείριση ανταλλακτικών και βελτιώσεις διαθεσιμοτήτων.
SAFE: Ο ευρωπαϊκός μηχανισμός που διευκολύνει μεγάλα προγράμματα
Η χρηματοδότηση μέσω SAFE αποτελεί το στοιχείο που αλλάζει την οικονομική εξίσωση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιγράφει το SAFE ως εργαλείο δανείων μεγάλης διάρκειας και ανταγωνιστικού κόστους, έως 150 δισ. ευρώ συνολικά, για επενδύσεις σε αμυντικές δυνατότητες, με στόχο γρήγορες και μεγάλης κλίμακας προμήθειες.
Αντίστοιχα, το Συμβούλιο της ΕΕ το παρουσιάζει ως μηχανισμό δανείων έως 150 δισ. ευρώ για ταχεία αύξηση αμυντικών επενδύσεων, συνδεδεμένων και με κοινές προμήθειες.
Για ένα πρόγραμμα 300 εκατ. ευρώ, το SAFE βοηθά ώστε να μην απαιτείται η υλοποίηση από τον ετήσιο δημοσιονομικό χώρο. Επιτρέπει να δομηθεί πολυετής ροή πληρωμών, συνδεδεμένη με ρυθμό εργασιών και παραδόσεων, κάτι που ταιριάζει σε εκσυγχρονισμό στόλου, όπου το τελικό αποτέλεσμα παραδίδεται τμηματικά.
Η αξιοποίηση ευρωπαϊκών εργαλείων συνδέεται, επίσης, με τη συνολική τάση ενίσχυσης ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανικής βάσης και με την ανάγκη να κλείσουν γρήγορα κενά ικανοτήτων που έχουν αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια.
Το επιχειρησιακό πλαίσιο του Έβρου και η τουρκική παράμετρος
Τα Leopard 2A4 αποτελούν κρίσιμο στοιχείο στον Έβρο, εκεί όπου το αρματικό δυναμικό έχει ιστορικά ιδιαίτερη βαρύτητα. Η Ελλάδα διαθέτει τον μεγαλύτερο στόλο αρμάτων μάχης στην Ευρώπη ως απόθεμα πλατφορμών, όμως η πραγματική ισχύς δεν μετριέται μόνο σε αριθμούς, αλλά στο επίπεδο των αισθητήρων, των ηλεκτρονικών, της εκπαίδευσης και της διαθεσιμότητας.
Η τουρκική πλευρά έχει κινηθεί νωρίτερα σε αναβαθμίσεις και σε αξιοποίηση εγχώριων δυνατοτήτων, κάτι που δημιουργεί πίεση στην ελληνική πλευρά να διατηρήσει τεχνολογική συνάφεια τουλάχιστον στα κρίσιμα υποσυστήματα που καθορίζουν την έκβαση εμπλοκής.
Εδώ το ΣΕΠ αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Σε ένα περιβάλλον όπου οι αποστάσεις εμπλοκής, οι συνθήκες ορατότητας και η ανάγκη για ταχύτητα απόφασης καθορίζουν το αποτέλεσμα, η ικανότητα ενός άρματος να εντοπίζει στόχο, να μετρά απόσταση, να υπολογίζει λύση και να πυροβολεί με υψηλή πιθανότητα πρώτου πλήγματος είναι κρίσιμη. Η αναβάθμιση του ΣΕΠ μεταφέρει αυτή την ικανότητα στον «μαζικό» κορμό των τεθωρακισμένων, ώστε το συνολικό επιχειρησιακό αποτύπωμα να μην περιορίζεται μόνο στα νεότερα 2A6HEL.
Η ουσία του προγράμματος
Ο εκσυγχρονισμός των Leopard 2A4, όπως σχεδιάζεται, δεν επαναπροσδιορίζει το άρμα ως πλατφόρμα. Επαναπροσδιορίζει την ικανότητά του να μετατρέπει την ισχύ πυρός σε αποτέλεσμα, εκεί όπου κρίνεται η σύγχρονη μάχη. Η συγκέντρωση της παρέμβασης στο Σύστημα Ελέγχου Πυρός επιτρέπει να υπάρξει μετρήσιμο επιχειρησιακό κέρδος με ελεγχόμενο τεχνικό ρίσκο.
Η χρηματοδότηση μέσω SAFE διευκολύνει την οικονομική υλοποίηση ενός προγράμματος 300 εκατ. ευρώ σε πολυετή βάση. Η επιλογή υλοποίησης στην Ελλάδα στηρίζει διαθεσιμότητες και βιομηχανική δυνατότητα.
Σε μια περίοδο όπου το πεδίο μάχης έχει γίνει διάτρητο από αισθητήρες και όπου η επιβίωση εξαρτάται από χρόνο, επίγνωση και ακρίβεια, το ΣΕΠ είναι το υποσύστημα που καθορίζει αν το άρμα θα επιβάλει πρωτοβουλία ή θα ακολουθεί.
Για τον Στρατό Ξηράς, η αναβάθμιση των 170 Leopard 2A4 στο συγκεκριμένο πεδίο είναι παρέμβαση που επαναφέρει αξία σε ένα μεγάλο απόθεμα μάχης και ενισχύει τον κορμό των τεθωρακισμένων εκεί όπου έχει μεγαλύτερη επιχειρησιακή βαρύτητα στα χερσαία σύνορα της χώρας.
Πηγή: OnAlert.gr – Ρεπορτάζ: Κώστας Σαρικάς
