Σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση έθεσε το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών το νομοσχέδιο για τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση μεταφορών, με το οποίο επιλύονται συσσωρευμένα τεχνικά, θεσμικά και λειτουργικά ζητήματα που αφορούν κρίσιμους τομείς αρμοδιότητάς του.
Πρόκειται για ένα νομοσχέδιο, το οποίο συγκεντρώνει αναγκαίες ρυθμίσεις που εκκρεμούν εδώ και χρόνια, εκσυγχρονίζει παρωχημένες διαδικασίες, καλύπτει θεσμικά κενά και διορθώνει αστοχίες που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών. Η φιλοσοφία του νομοσχεδίου βασίζεται στη λελογισμένη μείωση διοικητικών και λειτουργικών επιβαρύνσεων, χωρίς εκπτώσεις στην ασφάλεια, με παράλληλη ενίσχυση της εποπτείας, της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας του κράτους.
Κεντρικός άξονας των παρεμβάσεων είναι η ασφάλεια και η αξιοπιστία των μεταφορών. Για τον λόγο αυτό:
- Ενισχύεται ουσιαστικά το πλαίσιο αντιμετώπισης της εισιτηριοδιαφυγής στις αστικές συγκοινωνίες, με αυστηροποίηση των προστίμων.
- Αυστηροποιείται το πλαίσιο προστασίας εργαζομένων και υποδομών των συγκοινωνιακών φορέων, με ειδικές ρυθμίσεις για επιθέσεις σε ελεγκτές και προσωπικό, καθώς και με παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση βανδαλισμών και φθορών.
- Για πρώτη φορά εισάγεται ρυθμιστικό πλαίσιο ελέγχου μικροσωματιδίων στους χώρους των δημόσιων συγκοινωνιών, ενσωματώνοντας συστηματικά την παράμετρο της δημόσιας υγείας στη λειτουργία των μεταφορών.
Σημαντικό σκέλος του νομοσχεδίου αφορά τον έλεγχο και την ασφάλεια των οχημάτων. Στο πλαίσιο αυτό:
- Εκσυγχρονίζεται το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των ΚΤΕΟ, με ενίσχυση της αξιοπιστίας των ελέγχων και δημιουργία Μητρώου Εποπτών, ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα και η ακεραιότητα των τεχνικών ελέγχων.
- Θεσπίζονται σαφείς κανόνες για την πιστοποίηση, την εποπτεία και τη διασταύρωση των ελέγχων, με στόχο την οδική ασφάλεια και τη βελτίωση της κατάστασης του στόλου οχημάτων.
Παράλληλα, ρυθμίζονται σειρά ζητημάτων που αφορούν τα ταξί και τις επαγγελματικές μεταφορές, ανταποκρινόμενα σε πραγματικές ανάγκες της αγοράς:
- Παρέχεται η δυνατότητα τροποποίησης αδειών ταξί από 6θέσιες σε 9θέσιες.
- Επιλύονται ζητήματα συγκυριότητας και διαχείρισης αδειών.
- Προβλέπονται μεταβατικές ρυθμίσεις για την προσαρμογή στην ηλεκτροκίνηση, χωρίς αιφνιδιασμούς και με κοινωνικά δίκαιο τρόπο.
Επιπλέον, περιλαμβάνονται ουσιαστικές παρεμβάσεις για τους συγκοινωνιακούς φορείς, με αποσαφήνιση αρμοδιοτήτων, ενίσχυση της λειτουργικής αυτονομίας τους και βελτίωση της καθημερινής λειτουργίας των υπηρεσιών προς τον πολίτη, καθώς και ρυθμίσεις που αφορούν τη διαχείριση και αξιοποίηση υποδομών.
Συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά την εισιτηριοδιαφυγή, για τις αστικές συγκοινωνίες της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, το πρόστιμο ορίζεται πλέον σε 100 ευρώ για τους υπόχρεους βασικού εισιτηρίου και σε 50 ευρώ για όσους δικαιούνται μειωμένο εισιτήριο. Παράλληλα, προβλέπεται μείωση του προστίμου κατά 50% στην περίπτωση που ο παραβάτης προμηθευτεί κάρτα απεριορίστων διαδρομών διάρκειας τουλάχιστον 30 ημερών, εντός προθεσμίας που θα καθοριστεί με σχετική υπουργική απόφαση.
«Ο καταλαμβανόμενος ως παραβάτης είναι υποχρεωμένος, αν δεν καταβάλει αμέσως το πρόστιμο στον συντάκτη της πράξης επιβολής του, να επιδείξει στον αρμόδιο για τον έλεγχο και την καταβολή του προστίμου Ελεγκτή Κομίστρου, την αστυνομική ταυτότητα ή άλλο δημόσιο έγγραφο από το οποίο αποδεικνύονται τα στοιχεία της ταυτότητάς του. Σε περίπτωση άρνησης του παραβάτη να καταβάλει αμέσως το πρόστιμο και να επιδείξει στοιχείο αποδεικτικό της ταυτότητάς του, ο Ελεγκτής Κομίστρου μπορεί να ζητήσει τη συνδρομή αστυνομικού οργάνου, το οποίο (αστυνομικό όργανο) υποχρεούται να συνδράμει τον Ελεγκτή για την καταγραφή στη βεβαίωση παράβασης των στοιχείων του παραβάτη».
Αρμόδιοι για τους ελέγχους ορίζονται οι εντεταλμένοι ελεγκτές κομίστρου των συγκοινωνιακών φορέων ή εξουσιοδοτημένοι υπάλληλοι τρίτων φορέων (ιδιώτες), στους οποίους έχει ανατεθεί η συγκεκριμένη αρμοδιότητα. Για τις αστικές συγκοινωνίες της Αθήνας υπεύθυνος φορέας παραμένει ο ΟΑΣΑ, ενώ για τη Θεσσαλονίκη ο ΟΣΕΘ. Τα πρόστιμα που δεν θα εξοφλούνται εγκαίρως θα βεβαιώνονται πλέον στη Φορολογική Διοίκηση και θα εισπράττονται σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων, ενισχύοντας, σύμφωνα με το υπουργείο, την αποτελεσματικότητα του ελεγκτικού μηχανισμού και τη συμμόρφωση των επιβατών.
Αυστηροποιούνται οι ποινές για εγκλήματα σε βάρος ελεγκτών κομίστρου στις αστικές συγκοινωνίες αλλά και για φθορές στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς (ΜΜΜ) και το σιδηροδρομικό δίκτυο. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του νομοσχεδίου, οι παραβάτες θα επιλέγουν μεταξύ χρηματικής κύρωσης ή παροχής κοινωφελούς εργασίας υπέρ του παθόντος φορέα. Αν η φθορά «αφορά πράγμα που εξυπηρετεί τη λειτουργία φορέων, οι οποίοι διενεργούν δημόσιες επιβατικές σιδηροδρομικές και οδικές μεταφορές ή διαχειριστών υποδομής σιδηροδρομικών μεταφορών, επιβάλλονται: α) χρηματική ποινή από δέκα χιλιάδες (10.000) έως σαράντα χιλιάδες (40.000) ευρώ, ή β) παροχή κοινωφελούς εργασίας σύμφωνα με τα άρθρα 81, περί επιμέτρησης της ποινής της παροχής κοινωφελούς εργασίας και 104Α, περί μετατροπής της φυλάκισης σε κοινωφελή εργασία, του Ποινικού Κώδικα, η οποία παρέχεται στον παθόντα φορέα».
Προβλέπονται επίσης και ρυθμίσεις για την αναβάθμιση και εμπορική εκμετάλλευση στάσεων από τους συγκοινωνιακούς φορείς σε περίπτωση που δεν υπάρξει ορθή συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, καθώς και ρυθμίσεις για τη λειτουργία του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης (ΟΑΣΘ).
Επίσης ιδρύεται Σχολή Οδηγών στην ΟΣΥ, με δυνατότητα εκπαίδευσης υποψηφίων οδηγών λεωφορείων. Θα παρέχεται σε υποψηφίους οδηγούς, μαθήματα πρακτικής και θεωρητικής εκπαίδευσης, προς τον σκοπό απόκτησης άδειας οδήγησης κατηγορίας Δ ή D / Δ+Ε ή DE.
Η κάλυψη του συνόλου των δαπανών εκπαίδευσης και πρακτικής εξέτασης βαρύνει την Ο.ΣΥ. Α.Ε., υπό τον όρο της επιτυχούς συμμετοχής στις εξετάσεις για την απόκτηση μίας εκ των ανωτέρω κατηγοριών άδειας οδήγησης.
Με άλλες διατάξεις επεκτείνεται σε δέκα μήνες η δυνατότητα προσωρινής κυκλοφορίας αμιγώς ηλεκτρικών λεωφορείων στο δίκτυο του ΟΑΣΑ, στο πλαίσιο δοκιμαστικής λειτουργίας, χωρίς άμεση φορολογική επιβάρυνση. Τα οχήματα θα τίθενται στη διάθεση της ΟΣΥ για έως 310 ημέρες, χωρίς την υποχρέωση κατάθεσης τραπεζικής εγγύησης, «διευκολύνοντας την αξιολόγηση νέων τεχνολογιών ηλεκτροκίνησης στις αστικές συγκοινωνίες» και απαλλάσσοντας τους ιδιώτες προμηθευτές από φορολογικά βάρη.
Διατίθενται επίσης στα ΚΤΕΛ περί τα 38 εκατ. ευρώ για την αλλαγή του στόλου λεωφορείων. Προβλέπονται και άλλες ενισχύσεις για τον ίδιο σκοπό που αυξάνονται σε περιπτώσεις συγχωνεύσεων ΚΤΕΛ.
Ακόμη σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των ακινήτων της εταιρείας «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε.». και συγκεκριμένα για την αξιοποίηση του μεγάλου κτιρίου επί της οδού Καρόλου, προβλέπεται ότι πλέον την αποκλειστική αρμοδιότητα για την θα έχει η εταιρεία «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε»., η οποία δικαιούται να ενεργεί κάθε πράξη σχετική με την ιδία χρήση του ακινήτου στο όνομά της και για λογαριασμό της».
Δημιουργείται ψηφιακή πλατφόρμα για αξιολόγηση των υπηρεσιών των ταξί και άλλων επιβατηγών δημοσίας χρήσης (Ε.Δ.Χ.). Στα οχήματα θα τοποθετηθεί σε εμφανές σημείο κώδικας που θα παραπέμπει στην πλατφόρμα η οποία θα δέχεται ανώνυμες αξιολογήσεις. Η αντικατάσταση με νέο αυτοκίνητο, είτε παλαιού αποχαρακτηρισθέντος Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου ΤΑΞΙ, είτε Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου ΤΑΞΙ του οποίου το όριο ηλικίας έχει λήξει κατ’ εφαρμογή της παρ. 5, συντελείται εντός αποκλειστικής προθεσμίας 1 έτους από την ημερομηνία υποβολής αίτησης αποχαρακτηρισμού. Εάν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία, η άδεια κυκλοφορίας του Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου ΤΑΞΙ ανακαλείται με απόφαση του οικείου Περιφερειάρχη.
Για την ανάπτυξη, διαχείριση και λειτουργία των δημοσίως προσβάσιμων υποδομών επαναφόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, βάσει των σχεδίων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων (ΣΦΗΟ), οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α’ βαθμού δύνανται να διενεργούν ανοιχτούς διαγωνισμούς παραχώρησης του δικαιώματος αυτού σε δημόσιους ή ιδιωτικούς χώρους, που προβλέπονται στην κατά περίπτωση πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος.
Τους διαγωνισμούς μπορούν να διενεργούν και οι Ο.Τ.Α. β΄ βαθμού για δήμους της αρμοδιότητάς τους. Μεταξύ των κριτηρίων αξιολόγησης των προσφορών περιλαμβάνονται υποχρεωτικά το κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών, ο χρόνος υλοποίησης, η λειτουργική διαθεσιμότητα των υποδομών και η εν γένει ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και, δυνητικά, ιδίως το πλήθος, η γεωγραφική κατανομή των σημείων επαναφόρτισης και τα βασικά ποιοτικά χαρακτηριστικά των υποδομών. Τα ως άνω πρότυπα τεύχη εγκρίνονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Εσωτερικών και Υποδομών και Μεταφορών. Ρυθμίζονται επίσης οι διαδικασίες εγκατάστασης των φορτιστών.
Ηλεκτρικά ταξί
Προβλέπεται πως: «από την 1η Ιανουαρίου 2026, εντός των διοικητικών ορίων της Περιφέρειας Αττικής και της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, τα νέα επιβατηγά δημοσίας χρήσης οχήματα (Ε.Δ.Χ. – ΤΑΞΙ) με άδεια κυκλοφορίας είναι οχήματα μηδενικών εκπομπών. Εξαιρούνται οι νησιωτικοί οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α’ βαθμού των ως άνω περιοχών. Για τους οδηγούς επιβατηγών δημόσιας χρήσης οχημάτων (Ε.Δ.Χ. – ΤΑΞΙ), των οποίων η ηλικία χρήσης συμπληρώνεται το έτος 2026, αναστέλλεται η υποχρέωση του πρώτου εδαφίου μέχρι την έναρξη του προγράμματος επιδότησης για την αγορά Ε.Δ.Χ. οχημάτων μηδενικών εκπομπών. Μέχρι την έναρξη του προγράμματος επιδότησης για την αγορά οχημάτων Ε.Δ.Χ. – ΤΑΞΙ μηδενικών εκπομπών οι υπόχρεοι οδηγοί του τρίτου εδαφίου δεν αντικαθιστούν το όχημά τους κατά παρέκκλιση της περ. β’ της παρ. 5 του άρθρου 89 του ν. 4070/2012 (Α’ 82), για το όριο ηλικίας απόσυρσης από την κυκλοφορία των επιβατηγών δημοσίας χρήσης οχημάτων Ε.Δ.Χ. – ΤΑΞΙ. Από την ημερομηνία έναρξης του προγράμματος επιδότησης για την αγορά Ε.Δ.Χ. οχημάτων μηδενικών εκπομπών, οι υπόχρεοι του προηγούμενου εδαφίου έχουν προθεσμία δύο (2) μηνών για να υποβάλλουν αίτηση συμμετοχής στο πρόγραμμα επιδότησης. Από την υποχρέωση του πρώτου εδαφίου εξαιρούνται για το έτος 2026 οι οδηγοί οχημάτων Ε.Δ.Χ. – ΤΑΞΙ, οι οποίοι εκμεταλλεύονται όχημα ιδιοκτησίας τους ή με σύμβαση μίσθωσης, εφόσον είναι ηλικίας άνω των εξήντα δύο (62) ετών και δεν αντικαθιστούν το όχημά τους για το έτος 2026, κατά παρέκκλιση της περ. β’ της παρ. 5 του άρθρου 89 του ν. 4070/2012, για το όριο ηλικίας απόσυρσης από την κυκλοφορία των οχημάτων Ε.Δ.Χ. – ΤΑΞΙ. Σε περίπτωση ολικής καταστροφής οχήματος Ε.Δ.Χ. – ΤΑΞΙ, πριν από τη συμπλήρωση της ηλικίας χρήσης και υπό την προϋπόθεση ότι η ηλικία του οχήματος δεν υπερβαίνει τα δέκα (10) έτη, το όχημα εξαιρείται από την υποχρέωση του πρώτου εδαφίου και δύναται το νέο όχημα Ε.Δ.Χ. – ΤΑΞΙ να είναι ηλεκτρικό ή υβριδικό ή τεχνολογίας προτύπου εκπομπών ρύπων «EURO 6» ταξινομημένο από 1ης Ιανουαρίου 2021 για το υπόλοιπο χρονικό διάστημα μέχρι τη συμπλήρωση της ηλικίας χρήσης του. Εξαιρούνται από την υποχρέωση του πρώτου εδαφίου τα οχήματα Ε.Δ.Χ. – ΤΑΞΙ, τα οποία έχουν αγοραστεί βάσει παραστατικού αγοράς εκδοθέντος έως και την 31η Δεκεμβρίου 2025 ανεξαρτήτως του χρόνου ταξινόμησής τους, ακόμη και εάν έχουν ταξινομηθεί μετά την 1 Ιανουαρίου 2026».
Το σχέδιο νόμου απαγορεύει τη χορήγηση νέων αδειών για πρατήρια υγραερίου ή μικτά πρατήρια σε ισόγεια πολυόροφων κτιρίων, όταν στους υπερκείμενους ορόφους στεγάζονται κατοικίες ή χρήσεις συνάθροισης κοινού. Για τα ήδη λειτουργούντα μικτά πρατήρια προβλέπεται μεταβατική περίοδος έως την 1η Δεκεμβρίου 2027, οπότε και θα πρέπει να παύσει η εμπορία υγραερίου.
Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι η περίφραξη των πρατηρίων καυσίμων, θα διέπεται αποκλειστικά από την πολεοδομική νομοθεσία, ενώ εισάγεται η δυνατότητα εγκατάστασης απομακρυσμένου στομίου πλήρωσης δεξαμενών, με στόχο τη βελτίωση της ασφάλειας κατά τη διαδικασία ανεφοδιασμού.
Ακόμη, το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο περιλαμβάνει νέες διατάξεις για τον τεχνικό έλεγχο των οχημάτων. Με το άρθρο 7 τροποποιείται το πλαίσιο χορήγησης της Κάρτας Ελέγχου Καυσαερίων, η οποία θα εκδίδεται πλέον από δημόσια και ιδιωτικά ΚΤΕΟ, ενώ για τον έλεγχο σε δημόσια ΚΤΕΟ το τέλος ορίζεται στο ένα τέταρτο του κόστους του αρχικού τεχνικού ελέγχου.Παράλληλα, συστήνεται στο υπουργείο Μεταφορών Μητρώο Εισαγόμενων Μεταχειρισμένων Οχημάτων, στο οποίο θα καταχωρούνται υποχρεωτικά τα στοιχεία κάθε εισαγόμενου οχήματος πριν από την πρώτη ταξινόμησή του στη χώρα.
Η διαβούλευση θα διαρκέσει μέχρι την Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου 2026 και ώρα 21:00.
