Στο Αλμπαθέτε της Ισπανίας, εκεί όπου «χτυπά» ο παλμός του Tactical Leadership Programme (TLP) και εκπαιδεύονται οι αυριανοί ηγέτες των σύνθετων αεροπορικών επιχειρήσεων του NATO, η Πολεμική Αεροπορία επιστρέφει για μία ακόμη φορά με μαχητικά αεροσκάφη F-16.

Η Πολεμική Αεροπορία επιβεβαιώνει ότι η συμμετοχή της στο πιο απαιτητικό σχολείο του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη δεν είναι συγκυριακή, αλλά σταθερή επιλογή επιχειρησιακής κουλτούρας με «αιχμή του δόρατος» τα «γαλανόλευκα» F-16.

Στον πρώτο κύκλο πτήσεων του προγράμματος για το 2026, η ελληνική συμμετοχή είναι διπλή και με σαφές αποτύπωμα.

Η 330 Μοίρα «Κεραυνός» αναπτύσσεται με έξι μαχητικά αεροσκάφη τύπου F-16 Block 30, ενώ η 347 Μοίρα «Περσέας» συμμετέχει με δύο μαχητικά αεροσκάφη τύπου F-16 Block 50, μεταφέροντας στο ισπανικό πεδίο εκπαίδευσης έναν συνδυασμό εμπειρίας και διαφορετικών διαμορφώσεων, σε ένα περιβάλλον όπου το ζητούμενο δεν είναι μόνο η πτήση, αλλά η ηγεσία, η τακτική σκέψη και η διαλειτουργικότητα σε ρεαλιστικές συνθήκες.

Και την ίδια ώρα που τα ελληνικά F-16 δοκιμάζονται στην Ιβηρική, τα μαχητικά αεροσκάφη τύπου Rafale της 332 Μοίρας επιχειρούν εκτός συνόρων, στον εναέριο χώρο της Σαουδικής Αραβίας, στο πλαίσιο της πολυεθνικής άσκησης Spears of Victory 2026.

Πρόκειται για δύο παράλληλα αποτυπώματα των ελληνικών αεροπορικών δυνάμεων πάνω στο χάρτη που αποτυπώνουν κάτι βαθύτερο από μια απλή λίστα συνεκπαιδεύσεων.

Αφορά την προσπάθεια της Πολεμικής Αεροπορίας να διατηρεί τα πληρώματά της στην αιχμή της συμμαχικής αεροπορικής πραγματικότητας, τόσο ως τακτικοί εκτελεστές, όσο και ως τακτικοί ηγέτες.

«Ακαδημαϊκή» προετοιμασία και επιχειρησιακές αποστολές

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του TLP, το πρώτο στάδιο του προγράμματος ξεκίνησε την Πέμπτη 15 Ιανουαρίου και ολοκληρώνεται την Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου 2026.

Το πρώτο σκέλος δεν περιλαμβάνει άμεσα πτήσεις, καθώς οι πρώτες ημέρες αφιερώνονται σε ακαδημαϊκή εκπαίδευση και σε αποστολές στον εξομοιωτή MACE, πριν αρχίσουν οι πτήσεις από τη Δευτέρα 26 Ιανουαρίου και να εκτελούνται από Δευτέρα έως Παρασκευή 30 Ιανουαρίου 2026, τις απογευματινές ώρες.

Η εικόνα αυτή δεν είναι τυπική λεπτομέρεια, αλλά περιγράφει τη φιλοσοφία του σχολείου. Οι πτήσεις είναι το «τελικό προϊόν» μιας διαδικασίας που ξεκινά με σχεδίαση, πληροφόρηση, ανάλυση απειλών, κατανομή ρόλων και κανόνες εμπλοκής.

Στη συνέχεια μεταφέρεται στο συνθετικό περιβάλλον και μετά στον πραγματικό εναέριο χώρο, με όλα να καταλήγουν στην πιο απαιτητική, αλλά και πιο χρήσιμη φάση, η οποία δεν είναι άλλη παρά το debrief, όπου η αποτίμηση γίνεται με δεδομένα και όχι με εντυπώσεις.

Το μέγεθος του κύκλου είναι ενδεικτικό. Το TLP εκτιμά ότι θα συμμετάσχουν περίπου 600 στελέχη. Από αυτούς, 39 είναι «graduating participants», με 26 μέλη ιπτάμενων πληρωμάτων, 6 αξιωματικούς πληροφοριών και 7 Tactical Air Controllers/GCI.

Πρόκειται για δομή που δείχνει πως το σχολείο αποτελεί έναν μηχανισμό εκπαίδευσης ομάδων, διαδικασιών και ηγεσίας, από το cockpit μέχρι το C2.

Τα σενάρια των ασκήσεων

Οι συμμετέχοντες της «μπλε πλευράς» συνεισφέρουν συνολικά 22 αεροσκάφη. Στο πακέτο περιλαμβάνονται ισπανικά μαχητικά αεροσκάφη Eurofighter, βελγικά, ελληνικά και πορτογαλικά F-16, γαλλικά Rafale-B και Rafale-C, καθώς και τσεχικά μαχητικά αεροσκάφη Gripen.

Στην «κόκκινη πλευρά» προβλέπονται 10 αεροσκάφη, με συμμετοχή της Γαλλίας με Rafale, της Ισπανίας με F-18, αλλά και Βελγίου, Ελλάδας και Πορτογαλίας με F-16. Σε αυτή την εκπαιδευτική σειρά του TLP δεν συμμετέχει η τουρκική αεροπορία, η οποία άλλωστε έχει περιορισμένο αποτύπωμα σε ασκήσεις και συνεκπαιδεύσεις εκτός Τουρκίας και σίγουρα πολύ ασθενέστερο από το αποτύπωμα της HAF.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι το «opposing force» δεν είναι απλώς ένας ρόλος για να καταγραφούν αερομαχίες. Είναι οργανικό κομμάτι του εκπαιδευτικού σχεδιασμού, ώστε οι Mission Commanders να αντιμετωπίζουν τακτικές που αλλάζουν, «κόκκινες» συμπεριφορές που δεν είναι προβλέψιμες, και ένα περιβάλλον όπου η υπεροχή δεν χαρίζεται.

Αυτός είναι και ο λόγος που το TLP επιμένει σε σενάρια αυξανόμενης δυσκολίας, όπου η τακτική ηγεσία είναι το πραγματικό εξεταζόμενο μάθημα.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το σκέλος των αντιαεροπορικών απειλών. Για το συγκεκριμένο course, έχει ανακοινωθεί ότι θα συμμετέχουν πραγματικά συστήματα αεράμυνας από Στρατό και Αεροπορία, όπως Nasams, Skyguard και Mistral, ώστε οι ιπτάμενοι να επιχειρούν σε περιβάλλον που επιβάλλει πειθαρχία, σωστή διαχείριση ύψους, χρόνου και εκπομπών, δηλαδή σύνθετα σενάρια υψηλής δυσκολίας και όχι απλά πτήσεις χωρίς πίεση.

Drones, ιπτάμενα τάνκερ και συμμαχικές επικοινωνίες

Το TLP δεν είναι απλώς μια συγκέντρωση μαχητικών, αφού συμμετέχουν drones, ιπτάμενα τάνκερ αφού προβλέπεται υποστήριξη εναέριου ανεφοδιασμού.

Στις αεροπορικές επιχειρήσεις του 2026, η δυνατότητα να εντάσσεσαι ομαλά σε αυτό το «οικοσύστημα» είναι συχνά πιο σημαντική από τη συμμετοχή με ένα μαχητικό τελευταίας γενιάς.

Στο Αλμπαθέτε, οι τακτικοί ηγέτες εκπαιδεύονται ώστε να σχεδιάζουν και να εκτελούν αποστολές όπου ο ανεφοδιασμός, η εικόνα τακτικής κατάστασης από αερομεταφερόμενα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου, η αξιοποίηση drones και η διαλειτουργικότητα των συστημάτων επικοινωνιών είναι στοιχεία που καθορίζουν την έκβαση.

Το «ειδικό βάρος» του Charles de Gaulle

Ένα από τα στοιχεία που ξεχωρίζουν στο συγκεκριμένο πρόγραμμα είναι η πρόβλεψη συμμετοχής, σε αρκετές αποστολές, του γαλλικού αεροπλανοφόρου Charles de Gaulle, με αεροσκάφη Rafale-M και τις συνοδευτικές φρεγάτες του, αξιοποιώντας τον προγραμματισμένο διάπλου κοντά στις περιοχές όπου εκτελούνται οι αποστολές.

Για τους συμμετέχοντες, αυτό προσθέτει μια διάσταση πραγματικής ναυτικής αεροπορικής ισχύος στο σενάριο, αλλά και μια διαφορετική «γεωμετρία» απειλών και δυνατοτήτων.

Παράλληλα, αναμένεται συμμετοχή γαλλικού ελικοπτέρου Caracal σε αποστολές έρευνας και διάσωσης, καθώς και ιταλικού C-130 και γαλλικού A-400 για αποστολές τακτικής αερομεταφοράς.

Πρόκειται για επιλογές που δείχνουν πως το TLP «χτίζει» ρεαλισμό που αφορά τις σύγχρονες επιχειρήσεις, τη διάσωση μάχης, τη μεταφορά και την επιμελητεία που αποτελεί κρίσιμο παράγοντα αντοχής της αεροπορικής ισχύος.

Τα ζητούμενα του TLP: Ηγεσία με μετρήσιμα αποτελέσματα

Ο πυρήνας του Tactical Leadership Programme είναι η εκπαίδευση Mission Commanders, δηλαδή χειριστών που δεν εκτελούν απλώς ένα tasking, αλλά αναλαμβάνουν να σχεδιάσουν, να ηγηθούν και να προσαρμόσουν ένα πακέτο σύνθετης αεροπορικής επιχείρησης σε δυναμικό περιβάλλον.

Το ίδιο το πρόγραμμα περιγράφει ότι ο σκοπός του  είναι η βελτίωση δεξιοτήτων τακτικής ηγεσίας και των ικανοτήτων πτήσης των Διοικητές Μάχης πρώτης γραμμής.

Η διαδικασία αυτή συνδέεται και με τη συμμαχική ανάγνωση του σχολείου. Η βασιλική βρετανική Πολεμική Αεροπορία, σε σχετική αναφορά, υπογραμμίζει ότι το TLP προσφέρει μια από τις πλέον έντονες και διαδραστικές εμπειρίες για ανάπτυξη ηγεσίας σε ζωντανά σενάρια, με αξία που προκύπτει ακριβώς από τη στενή συνεργασία πολλών εθνών.

Το αποτέλεσμα κρίνεται με αυστηρό τρόπο. Σε σχετική ενημέρωση του NATO για αντίστοιχους κύκλους του TLP, αναφέρεται ότι το πρόγραμμα περιλαμβάνει 12 αποστολές, με τρεις να εκτελούνται σε συνθετικό περιβάλλον, και ότι κάθε μέρα διαφορετικό πλήρωμα αναλαμβάνει να ηγηθεί, με τις αποστολές να αυξάνουν σταδιακά σε πολυπλοκότητα.

Αυτή η «κυκλική» ανάθεση ηγεσίας είναι ο λόγος που το σχολείο θεωρείται το «Top Gun» της Συμμαχίας, καθώς δεν σε εξετάζει μόνο ως πιλότο, σε εξετάζει ως διοικητή αποστολής.

Η ελληνική συμμετοχή με «Κεραυνό» και «Περσέα»

Η 330 Μοίρα «Κεραυνός» και η 347 Μοίρα «Περσέας» αποτελούν δύο από τις ιστορικές «ραχοκοκαλιές» της 111 Πτέρυγας Μάχης στη Νέα Αγχίαλο. Η πρώτη επιχειρεί με F-16 Block 30, ενώ η δεύτερη με F-16 Block 50, με αποστολή που καλύπτει το φάσμα των αεροπορικών επιχειρήσεων που απαιτεί η αποστολή της Πολεμικής Αεροπορίας.

Η επιλογή να «κατέβει» η Ελλάδα με F-16 Block 30 και Block 50 έχει το δικό της μήνυμα. Το TLP δεν «χαρίζει» αποτελέσματα σε κανέναν και δεν είναι πεδίο επίδειξης πλατφόρμας.

Είναι πεδίο όπου κρίνεται η τακτική σκέψη, η πειθαρχία, η συνεργασία και η ικανότητα εκπαίδευσης και τυποποίησης με συμμαχικά πρότυπα σε σύνθετο πακέτο επιχειρήσεων. Σε τέτοιο περιβάλλον, η εμπειρία και η ποιότητα των πληρωμάτων αποκτούν μεγαλύτερο ειδικό βάρος από το επίπεδο έκδοσης ενός μαχητικού.

Αυτό ακριβώς είναι και το σημείο που ενδιαφέρει το Αεροπορικό Επιτελείο. Να συνεχίζει να στέλνει στο Albacete πληρώματα που μπορούν να σταθούν ισότιμα, να διεκδικήσουν ρόλους, να ακολουθήσουν διαδικασίες και να επιστρέψουν με εμπειρία που μεταφράζεται σε πολλαπλασιαστή ισχύος για την καθημερινή επιχειρησιακή πραγματικότητα του Αιγαίου.

Η παρουσία της Πολεμικής Αεροπορίας στο TLP έχει καταγραφεί διαχρονικά με θετικό πρόσημο και έχει αποσπάσει σειρά διακρίσεων.

Αυτή η παράδοση επιδόσεων στο Αλμπαθέτε εξηγεί και γιατί το TLP παραμένει «στόχος» για τα ελληνικά πληρώματα, καθώς όποιος περνά επιτυχώς το σχολείο, επιστρέφει με εμπειρία που δεν αγοράζεται και δεν αντικαθίσταται από ασκήσεις ρουτίνας. Είναι εμπειρία ηγεσίας σε COMAO, με μετρήσιμη αξιολόγηση και αυστηρή αποτίμηση.

Το TLP παραμένει κρίσιμο σχολείο για την ΠΑ στην επόμενη μέρα

Το Tactical Leadership Programme δεν είναι «μια ακόμη συνεκπαίδευση». Είναι μηχανισμός παραγωγής τακτικής ηγεσίας. Σε μια εποχή που οι αεροπορικές επιχειρήσεις καθορίζονται από δικτυοκεντρικές δομές, από τη σωστή χρήση αισθητήρων και data links, από την ικανότητα να συνδυάζoνται πλατφόρμες και να λαμβάνονται αποφάσεις υπό πίεση, το σχολείο λειτουργεί ως επιταχυντής ωρίμανσης.

Η Πολεμική Αεροπορία δεν «μετρά» απλώς τον αριθμό των εξόδων που εκτελούνται σε μια άσκηση. Μετρά την ποιότητα των ανθρώπων που επιστρέφουν και την ικανότητά τους να μεταφέρουν διαδικασίες, διδάγματα και πρότυπα σε Μοίρες και Σχηματισμούς. Το TLP, ακριβώς επειδή είναι αυστηρό και μεθοδικό, τροφοδοτεί αυτή την ανάγκη.

Η συμμετοχή της 330 και της 347 στο πρόγραμμα αυτό, που περιλαμβάνει τόσο μαχητικά πολλών τύπων όσο και AWACS, UAV, εναέριο ανεφοδιασμό, πραγματικές απειλές αεράμυνας και ακόμη και «ναυτική» διάσταση μέσω του Charles de Gaulle, δίνει στα ελληνικά πληρώματα το είδος της εμπειρίας που δύσκολα αναπαράγεται αλλού.

Και, κυρίως, υπενθυμίζει ότι η τεχνολογία είναι απαραίτητη, αλλά η υπεροχή κρίνεται στην τακτική ηγεσία, στη σωστή απόφαση στη σωστή στιγμή και στη δυνατότητα κοινών επιχειρήσεων με συμμάχους.

Πηγή: OnAlert.gr – Ρεπορτάζ: Κώστας Σαρικάς