Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος, που γιορτάζεται στις 6 Αυγούστου, είναι μια σημαντική δεσποτική εορτή της Ορθόδοξης Εκκλησίας, κατά την οποία ο Χριστός φανερώνει την θεϊκή Του δόξα στους μαθητές Του στο όρος Θαβώρ. Το γεγονός αυτό, που συνοδεύεται από την παρουσία του Μωυσή και του Ηλία, αναδεικνύει τη θεϊκή φύση του Χριστού σε αντίθεση με τους προφήτες. Η εορτή αποτελεί εξαίρεση στη νηστεία του Δεκαπενταύγουστου, επιτρέποντας την κατανάλωση ψαριού, ενώ στις αγροτικές περιοχές ευλογούνται τα πρώτα σταφύλια της χρονιάς.
Πιο αναλυτικά
Σήμερα (06.08.2025) η Εκκλησία γιορτάζει την Μεταμόρφωση του Σωτήρος, όπου ο Χριστός μέσα από την ανθρώπινη φύση Του φανερώνει την άκτιστη δόξα της θεότητας Του.
Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος είναι ένα από τα πέντε σημαντικά ορόσημα στην ευαγγελική αφήγηση της ζωής του Ιησού, μαζί με την Βάπτιση, την Σταύρωση, την Ανάσταση και την Ανάληψη στους ουρανούς.
Για τη Μεταμόρφωση του Σωτήρος, διαβάζουμε στη διήγηση των Ευαγγελιστών, ότι ο Κύριος πήρε τους μαθητές του Πέτρο, Ιωάννη και τον Ιάκωβο και ανέβηκε στο όρος Θαβώρ για να προσευχηθεί.
Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: «Eπήρε δε τρεις μόνους Aποστόλους, ως προκρίτους και υπερέχοντας. O μεν γαρ Πέτρος επροκρίθη, επειδή ηγάπα πολλά τον Xριστόν. O δε Iωάννης, επειδή ηγαπάτο από τον Xριστόν. O δε Iάκωβος, επειδή εδύνετο να πίη το ποτήριον του θανάτου, το οποίον και ο Kύριος έπιεν».
Οι τρεις μαθητές Του, όπως ήταν κουρασμένοι από τη δύσκολη ανάβαση στο Θαβώρ και ενώ κάθισαν να ξεκουραστούν, έπεσαν σε βαθύ ύπνο.
Όταν, ξύπνησαν, αντίκρισαν ένα εξαίσιο θέαμα, καθώς το πρόσωπο του Κυρίου άστραφτε σαν τον ήλιο, και τα φορέματα Του ήταν λευκά σαν το φως.
Τον περιστοίχιζαν δε και συνομιλούσαν μαζί Του δυο άνδρες, ο Μωϋσής και ο Ηλίας. Για το θαυμαστό γεγονός ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης γράφει τα εξής: «Έφερε δε εις το μέσον τους τον Mωυσήν και τον Ηλίαν, διά να διορθώση τας σφαλεράς υποψίας, οπού είχον οι πολλοί περί αυτού. Kαθότι, άλλοι μεν έλεγον τον Kύριον, πως είναι ο Ηλίας. Άλλοι δε, πως είναι ο Iερεμίας. Διά τούτο λοιπόν επαράστησεν εις το Θαβώρ τους πρώτους και κορυφαίους Προφήτας, διά να γνωρίσουν οι μαθηταί, και διά των μαθητών όλοι οι άνθρωποι, πόση διαφορά είναι αναμεταξύ του Xριστού, και των Προφητών. O μεν γαρ Xριστός, είναι Δεσπότης. Oι δε Προφήται, είναι δούλοι. Kαι ίνα μάθουν, ότι ο Kύριος έχει την εξουσίαν του θανάτου και της ζωής. Διά τούτο, από μεν τους αποθαμένους, έφερε τον Mωυσήν. Aπό δε τους ζωντανούς, έφερε τον Ηλίαν».
Αφού οι μαθητές συνήλθαν κάπως από την έκπληξη, ο Πέτρος, θέλοντας να διατηρηθεί αυτή η αγία μέθη που προκαλούσε η ακτινοβολία του Κυρίου, ικετευτικά είπε να στήσουν τρεις σκηνές. Μια για τον Κύριο, μια για το Μωϋσή και μια για τον Ηλία.
Πριν προλάβει, όμως, να τελειώσει τη φράση του, ήλθε σύννεφο που τους σκέπασε και μέσα απ’ αυτό ακούστηκε φωνή που έλεγε: «Οὗτος ἐστὶν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε» (Λουκά, θ’ 28-36). Δηλαδή, «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, που τον έστειλα για να σωθεί ο κόσμος. Αυτόν να ακούτε»
Ως σπουδαία δεσποτική εορτή, η Μεταμόρφωση του Σωτήρος, αποτελεί εξαίρεση, μέσα στην σύντομη αλλά αυστηρή νηστεία του Δεκαπενταύγουστου, καθώς επιτρέπεται η ιχθυοφαγία.
Παράλληλα, στις αγροτικές περιοχές συνηθίζεται ανήμερα της Μεταμόρφωσης να προσκομίζονται στις εκκλησίες για να ευλογηθούν με ειδική ευχή τα πρώτα σταφύλια της χρονιάς, τα οποία στη συνέχεια διανέμονται στο εκκλησίασμα.
Ἀπολυτίκιον (Κατέβασμα)
Ἦχος βαρύς.
Μετεμορφώθης ἐν τῷ ὄρει Χριστὲ ὁ Θεός, δείξας τοῖς Μαθηταῖς σου τὴν δόξαν σου, καθὼς ἠδυναντο. Λάμψον καὶ ἡμῖν τοῖς ἁμαρτωλοῖς, τὸ φῶς σου τὸ ἀΐδιον, πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου, φωτοδότα δόξα σοι.
Κοντάκιον
Ἦχος βαρύς. Αὐτόμελον.
Ἐπὶ τοῦ ὄρους μετεμορφώθης, καὶ ὡς ἐχώρουν οἱ Μαθηταί σου τὴν δόξαν σου, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἐθεάσαντο, ἵνα ὅταν σε ἴδωσι σταυρούμενον, τὸ μὲν πάθος νοήσωσιν ἑκούσιον, τῷ δὲ κόσμῳ κηρύξωσιν, ὅτι σὺ ὑπάρχεις ἀληθῶς, τοῦ Πατρὸς τὸ ἀπαύγασμα.
