Διευκρινίσεις ζητά η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), σύμφωνα με πληροφορίες, για την εγκατάσταση νεότερου συστήματος ασφάλειας ETCS σε 100 σιδηροδρομικά οχήματα, κατόπιν αιτήματος για εξαίρεση μέρους του σιδηροδρομικού στόλου από την υποχρέωση αναβάθμισης.
Η υπόθεση αφορά 100 σιδηροδρομικά οχήματα (όχι τρένα αλλά μονάδες τροχαίου υλικού), στα οποία είχε τοποθετηθεί ETCS προγενέστερης «γενιάς» χωρίς όμως να έχει λάβει την απαιτούμενη πιστοποίηση.
Ειδικότερα, η εγκατάσταση νέων συστημάτων ETCS base line 4 σε τροχαίο υλικό και υποδομή καθορίζεται από σχετική Οδηγία της ΕΕ (ΕΚ 2023/1695). Η ίδια αυτή οδηγία προβλέπει εξαιρέσεις υπό ορισμένες προϋποθέσεις μεταξύ των οποίων η παρουσία προεγκατεστημένου συστήματος, παλαιότερης «γενιάς». Ωστόσο εξαίρεση από την υποχρέωση νεότερου συστήματος χορηγείται κατόπιν σχετικού αιτήματος που υποχρεούται να καταθέσει το κάθερ κράτος-μέλος, με παράλληλη γνωστοποίηση της ΡΑΣ.
Τι είναι το ETCS
Η πλειονότητα του τροχαίου υλικού του ΟΣΕ διαθέτει εγκατεστημένο αλλά όχι πιστοποιημένο παλαιότερο ETCS (base line 2).
Το ETCS είναι ένα κρίσιμο σύστημα ασφαλείας. Περιγράφεται ως «digital guardian» που επιτηρεί σε πραγματικό χρόνο την πορεία του τρένου και μπορεί να ενεργοποιήσει αυτόματη πέδηση, διασφαλίζοντας την πιστή τήρηση όλων των παραμέτρων λειτουργίας της γραμμής. Για να λειτουργήσει πλήρως, όμως, απαιτείται συμβατότητα μεταξύ του συρμού και του δικτύου (εγκατάσταση σχετικού εξοπλισμού στην υποδομή, δηλαδή στις γραμμές), μαζί με σηματοδότηση και τηλεδιοίκηση.
Ποιος «τρέχει» τη διαδικασία
Η διαδικασία εγκατάστασης συστήματος ασφαλείας (base line 4) στο τροχαίο υλικό, ιδιοκτησίας των Σιδηρόδρομων Ελλάδος ΜΑΕ (πρώην ΟΣΕ) και της ΓΑΙΑΟΣΕ, εκκίνησε από το υπουργείο Μεταφορών, όπως προβλέπεται από τον σχετικό ευρωπαϊκό κανονισμό. Κατόπιν υποβολής του αιτήματος εξαίρεσης από baseline 4 ETCS, αυτό τέθηκε σε διαβούλευση στη ΡΑΣ.
Γιατί ζητήθηκε εξαίρεση
Αίτημα εξαίρεσης μπορεί να καταθέσει το κράτος -για διάφορους λόγους μεταξύ των οποίων οικονομικοί- προς τις αρμόδιες Ευρωπαϊκές αρχές όπως και έγινε στην προκειμένη περίπτωση. Η ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΚ 2023/1695) αναφέρει ότι, σε περίπτωση που είναι εγκατεστημένο και εγκεκριμένο παλαιότερο σύστημα ETCS (π.χ. base line 2 ή 3) δεν απαιτεί αντικατάσταση με νεότερο, εντούτοις οποιαδήποτε νέα εγκατάσταση πρέπει να τηρεί τις νέες προδιαγραφές.
Το αίτημα εξαίρεσης από την υποχρέωση εγκατάστασης νεότερου ETCS (base line 4) έγινε με αιτιολογικό:
- το υψηλό κόστος, με βάση την οικονομοτεχνική μελέτη στην οποία αναφέρεται η απόφαση της ΡΑΣ και
- τον χρόνο που απαιτείται για την εγκατάσταση του νέου συστήματος, καθώς η καθυστέρηση της χρήσης του ETCS εγείρει θέμα ασφάλειας
Καθώς ο σημερινός κάτοχος του τροχαίου υλικού είναι οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ (πρώην ΟΣΕ) και η ΓΑΙΑΟΣΕ, η ΡΑΣ εξέδωσε απόφαση ζητώντας διευκρινίσεις από την ιδιοκτήτρια εταιρεία Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ για μια σειρά ζητημάτων.
Tι αφορούν οι επισημάνσεις της ΡΑΣ
Σύμφωνα με την απόφαση της ΡΑΣ:
- Στα 38 από τα 100 οχήματα δεν μπορεί να ελέγξει την ορθότητα των αριθμών EVR, των 12ψήφιων μοναδικών αριθμών που είναι αναγνωριστικοί του σιδηροδρομικού υλικού. Αποκλειστικά υπεύθυνος για την ορθή αποτύπωση είναι ο σημερινός κάτοχος του τροχαίου υλικού, δηλαδή οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ (πρώην ΟΣΕ).
- Επίσης, για 62 οχήματα αναφέρεται ότι δεν έχει υποβληθεί τεκμηριωμένη απόδειξη πλήρους λειτουργικής κατάστασης του εποχούμενου ETCS.
Αναφορικά με την οικονομοτεχνική μελέτη που υποβλήθηκε, η ΡΑΣ επισημαίνει ότι η αξιολόγηση της εν λόγω μελέτης δεν εμπίπτει στο πεδίο αρμοδιοτήτων της, καθώς αυτή θα αξιολογηθεί από τα αρμόδια ευρωπαϊκά όργανα.
