Η συζήτηση για την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου στην Ελλάδα παραπέμπει σε άσκηση επί χάρτου διαρκείας. Όλοι συμφωνούν ότι οι ρυθμοί ανάπτυξης πρέπει να πάψουν να εξαρτώνται από τη μονοκαλλιέργεια της παροχής υπηρεσιών και της ανάπτυξης και διαχείρισης ακινήτων, όμως η μετάβαση σε μια οικονομία διεθνώς ανταγωνιστική παραμένει το μεγάλο ζητούμενο.
Μιλώντας, ο Κώστας Θέος, Γενικός Διευθυντής του φορέα «Ελληνική Παραγωγή – Συμβούλιο Βιομηχανιών για την Ανάπτυξη», ξεκαθαρίζει το τοπίο, παραθέτοντας δεδομένα που ανατρέπουν τις κοινές πεποιθήσεις. Όπως υπογραμμίζει, αν και έχουν γίνει βήματα «σημαντικά και θεαματικά», η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει μεγάλη.
Το «παράδοξο» των εξαγωγών
Ένα από τα πιο αξιοσημείωτα στοιχεία που παραθέτει ο κ. Θέος σχετίζεται με την πορεία των εξαγωγών. Παρότι αποτελεί κοινή πεποίθηση ότι, κυρίως, ο κλάδος του τουρισμού βελτίωσε τις επιδόσεις του, από το 2009 έως το 2024 οι εξαγωγές ενισχύθηκαν δυόμισι φορές. «Αυξήθηκαν περισσότερο από το τουριστικό εισόδημα, κάτι που δεν το ξέρει ο κόσμος», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Βέβαια, η «μεγάλη εικόνα» βρίθει προκλήσεων. Όπως τονίζει ο κ. Θέος, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις εξαγωγές αγαθών, οι οποίες είναι λιγότερες από τις μισές σε σύγκριση με αυτές χωρών παρόμοιου μεγέθους, όπως η Πορτογαλία και η Αυστρία.
Η «ρίζα» του κακού
Η ελληνική οικονομία πάσχει από μια διαρθρωτική παθογένεια: η συμμετοχή της βιομηχανίας στο ΑΕΠ είναι εξαιρετικά χαμηλή. Ο κ. Θέος επισημαίνει ότι η Ελλάδα καταλαμβάνει την τέταρτη θέση από το τέλος στην ΕΕ, ξεπερνώντας μόνο το Λουξεμβούργο, την Κύπρο και τη Μάλτα. Αυτή η έλλειψη βιομηχανικής βάσης συνδέεται άμεσα με τη χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας. Όπως υπογραμμίζει, «η βιομηχανία είναι αυτό που κατεξοχήν πολλαπλασιάζει την παραγωγικότητα της εργασίας και επιτρέπει τη δημιουργία υψηλών εισοδημάτων».
Μισθοί 35% πάνω από τον μέσο όρο
Παρά τα προβλήματα, η εγχώρια βιομηχανία αποδεικνύεται ανθεκτική και ελκυστική για τους εργαζόμενους. Ο Γενικός Διευθυντής της «Ελληνικής Παραγωγής» σημειώνει ότι οι θέσεις εργασίας στη βιομηχανία είναι πολύ καλύτερα αμειβόμενες, κατά περίπου 35% σε σχέση με τον μέσο όρο των θέσεων εργασίας στους υπόλοιπους κλάδους, προσφέροντας παράλληλα σταθερότητα και προοπτικές εξέλιξης. Παρόλα αυτά, η αναζήτηση απασχόλησης στη βιομηχανία δεν βρίσκεται υψηλά στις προτιμήσεις των υποψηφίων εργαζομένων, αποτελώντας και υπόθεση κουλτούρας. «Όσοι αναζητούν εργασία προτιμούν, ενδεχομένως, να εργαστούν ως διανομείς παρά να έχουν μια σταθερή θέση απασχόλησης με προοπτικές εξέλιξης», αναφέρει με προβληματισμό, προσθέτοντας ότι το εκπαιδευτικό σύστημα καλείται να γεφυρώσει την απόσταση με τη βιομηχανική παραγωγή και τη μεταποίηση.
Για να επιτευχθεί διατηρήσιμη ανάπτυξη, ο κ. Θέος θεωρεί καθοριστική την άρση των αντικινήτρων ώστε η Ελλάδα να εναρμονιστεί με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Εστιάζει στο υψηλό ενεργειακό κόστος και το δυσμενές φορολογικό καθεστώς για τις επενδύσεις, το οποίο χαρακτηρίζει ως το χειρότερο στις χώρες του ΟΟΣΑ.
«Δεν ζητάμε χάρες. Ζητάμε αυτά που ισχύουν γενικώς», τονίζει, καταλήγοντας πως με συγκεκριμένα μέτρα πολιτικής χαμηλού κόστους, η ελληνική βιομηχανία μπορεί να γίνει ο καταλύτης για την ευημερία της χώρας και τη διόρθωση της ανισορροπίας στο ισοζύγιο εξωτερικών πληρωμών.
