Οδηγώντας μέσα από την Naypyidaw, την ειδικά κατασκευασμένη πρωτεύουσα της Βιρμανίας, θα μπορούσε να είναι εύκολο να ξεχάσετε ότι βρίσκεστε στη μέση μιας από τις φτωχότερες χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας.
Και στις δύο πλευρές του δρόμου, μια φαινομενικά ατελείωτη σειρά από γιγάντια ανεξάρτητα κτίρια, ξενοδοχεία σε στιλ βίλας και εμπορικά κέντρα μοιάζουν σαν να έχουν πέσει από τον ουρανό, όλα βαμμένα σε απαλά παστέλ χρώματα: απαλό ροζ, baby blue, μπεζ. Οι δρόμοι είναι πρόσφατα ασφαλτοστρωμένοι και επενδεδυμένοι με λουλούδια και προσεκτικά κλαδευμένους θάμνους. Οι προσεκτικά διαμορφωμένοι κυκλικοί κόμβοι διαθέτουν μεγάλα γλυπτά λουλουδιών επίσης.
Η κλίμακα αυτής της σουρεαλιστικής πόλης είναι δύσκολο να περιγραφεί: εκτείνεται περίπου 4.800 τετραγωνικά χιλιόμετρα, έξι φορές το μέγεθος της πόλης της Νέας Υόρκης. Όλα φαίνονται υπερμεγέθη. Οι δρόμοι – σαφώς σχεδιασμένοι για αυτοκίνητα και αυτοκινητοπομπές, όχι για πεζούς ούτε για χαλαρούς περιπάτους – έχουν έως και 20 λωρίδες και εκτείνονται όσο το μάτι μπορεί να δει (η φήμη είναι ότι αυτές οι μεγαλειώδεις λεωφόροι κατασκευάστηκαν για να επιτρέπουν στα αεροσκάφη να προσγειώνονται σε αυτές σε περίπτωση αντικυβερνητικής διαμαρτυρίας ή άλλων «διαταραχών»). Υπάρχει ένα πάρκο σαφάρι, ένας ζωολογικός κήπος με κλιματιζόμενο βιότοπο πιγκουίνων και τουλάχιστον τέσσερα γήπεδα γκολφ. Σε αντίθεση με το μεγαλύτερο μέρος της χώρας, υπάρχει αξιόπιστη ηλεκτρική ενέργεια εδώ. Πολλά από τα εστιατόρια διαθέτουν δωρεάν, γρήγορο Wi-Fi.
Το μόνο πράγμα που δεν έχει η Naypyidaw, φαίνεται, είναι οι άνθρωποι. Οι απέραντοι αυτοκινητόδρομοι είναι εντελώς άδειοι και υπάρχει μια ησυχία στον αέρα. Τίποτα δεν κινείται. Επισήμως, ο πληθυσμός της πόλης είναι 1 εκατομμύριο, αλλά πολλοί αμφιβάλλουν ότι αυτό είναι κάπου κοντά στον πραγματικό αριθμό. Ένα φωτεινό απόγευμα Κυριακής, οι δρόμοι είναι σιωπηλοί, τα εστιατόρια και τα λόμπι των ξενοδοχείων άδεια. Μοιάζει με μια απόκοσμη εικόνα της προαστιακής Αμερικής μετά την αποκάλυψη σαν μια ταινία του Ντέιβιντ Λιντς σε τοποθεσία στη Βόρεια Κορέα.
Χτισμένη από την αρχή στη μέση των ορυζώνων και των χωραφιών με ζαχαροκάλαμο, το Naypyidaw (συχνά μεταφράζεται ως «Κάθισμα του Βασιλιά») αποκαλύφθηκε ως η νέα πρωτεύουσα της Βιρμανίας τον Νοέμβριο του 2005, από το τότε στρατιωτικό καθεστώς. Φημολογείται ότι κόστισε έως και 4 δισεκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή της, σε μια χώρα που ξοδεύει μόλις το 0,4% του ΑΕΠ της στην υγειονομική περίθαλψη των πολιτών της – μακράν το χαμηλότερο στον κόσμο.
Τα τελευταία χρόνια, το περίεργο πολεοδομικό σχέδιο και το περίεργο κενό της πόλης έχουν γίνει κάτι σαν διεθνής περιέργεια. Η ομάδα του Top Gear του BBC θαύμασε τις ερημικές λεωφόρους της πόλης όταν την επισκέφτηκε ως μέρος ενός ειδικού επεισοδίου που γυρίστηκε στη χώρα , παίζοντας ένα ποδόσφαιρο τριγύρω και διοργανώνοντας έναν αγώνα συρμού στους τεράστιους, άδειους δρόμους
Αλλά με το να εστιάσουμε στους μεγάλους, άδειους δρόμους της Naypyidaw κινδυνεύουμε να χάσουμε τους απανταχού οδοκαθαριστές που είναι οι μόνοι πεζοί τους, περπατώντας ανά δύο με τα νέον-πράσινα γιλέκα τους, σκουπίζοντας τους ήδη παρθένους δρόμους για ώρες κάθε μέρα. Ή ο μικρός στρατός των εργατών, που συσσωρεύουν τούβλα με γυμνά χέρια καθώς η οικοδόμηση της πόλης συνεχίζεται.
Αν και μια κατ’ όνομα πολιτική κυβέρνηση κυβερνά τη Βιρμανία από το 2011, οι ντόπιοι είναι επιφυλακτικοί να μας μιλήσουν. Εκείνοι που παρακαλούν να μην χρησιμοποιηθούν τα πραγματικά τους ονόματα. «Δεν είναι ασφαλής», λέει ένας άνδρας που μετακόμισε στην Naypyidaw πριν από δύο χρόνια. «Η κυβέρνηση έχει αλλάξει, αλλά τα πράγματα παραμένουν ίδια».
Η Naypyidaw είναι μια πόλη των αντιθέσεων, δύο κόσμοι που ζουν δίπλα-δίπλα – μια παράξενη προαστιακή πόλη βυθισμένη στη μέση μιας απελπιστικά φτωχής χώρας. «Αυτή η πόλη είναι κυρίως για κυβερνητικό προσωπικό, κυβερνητικά κτίρια», ομολογεί ο άνδρας, που κάθεται στο εμπορικό κέντρο όπου εργάζεται. «Δεν έχει μεγάλο ενδιαφέρον εδώ. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν είναι τόσο χαρούμενοι. Απλώς ζουν εδώ γιατί μπορούν να κερδίσουν χρήματα, επειδή μπορούν να εργαστούν εδώ».
Η δύναμη της εκτελεστικής εξουσίας είναι τόσο διαρκής που θα έπρεπε να είσαι πολύ γενναίος άνδρας ή γυναίκα για να παραβιάσεις το νόμο σε αυτό το στυλ του Μπέβερλι Χιλς. Σύμφωνα με τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα, ένας τοπικός φωτορεπόρτερ και ένας συγγραφέας θρησκευτικού περιοδικού καταδικάστηκαν το 2006 σε τρία χρόνια φυλάκιση, απλώς και μόνο επειδή τράβηξαν φωτογραφίες της Naypyidaw .
Η προέλευση της πόλης είναι γεμάτηαπό φήμες και εικασίες. Κάποιοι το περιγράφουν ως ματαιοδοξία του Than Shwe, του πρώην στρατιωτικού ηγέτη της χώρας. Πολλοί πιστεύουν ότι το «τολμηρό» όνομα που δόθηκε στην πόλη μπορεί να αντανακλά «ψευδαισθήσεις μεγαλείου ή … ίσως ένα άλλο σημάδι πιθανής άνοιας [του Than Shwe]», σύμφωνα με διπλωματικό τηλεγράφημα της αμερικανικής κυβέρνησης του 2006 , που κυκλοφόρησε στο θησαυροφυλάκιο των εγγράφων που δημοσίευσε το Wikileaks.
Άλλες θεωρίες έχουν δείξει ότι μια ολοένα και πιο παρανοϊκή χούντα θέλει να απομακρύνει την πρωτεύουσα από τη θάλασσα, φοβούμενη μια εισβολή των ΗΠΑ. Αντίθετα, η έδρα της στρατιωτικής και πολιτικής εξουσίας βρίσκεται τώρα πιο κοντά στις ανήσυχες περιοχές όπου αυτονομιστικά κινήματα και εθνοτικές ομάδες πιέζουν για μεγαλύτερα δικαιώματα για τις σκληρά καταπιεσμένες μειονότητες, συμπεριλαμβανομένων των Karen και Rohingya.
Το μνημειακό συγκρότημα των κοινοβουλευτικών κτιρίων της Naypyidaw έχει μια τάφρο γύρω του. Όσο πιο κοντά μπορείτε να φτάσετε θα την δείτε, πριν σας σταματήσουν οι επιβλητικές μεταλλικές πύλες και οι στρατιώτες. Υπάρχουν επίσης φήμες για ένα τεράστιο δίκτυο σηράγγων κάτω από την πόλη – με φωτογραφίες που προφανώς εμφανίζονται από Βορειοκορεάτες τεχνικούς που συμβουλεύουν την κυβέρνηση για το πώς να τις κατασκευάσει.
Ο δρόμος προς τη Naypyidaw από το Rangoon διατρέχει περισσότερα από 300 χιλιόμετρα βόρεια μέσα από χωράφια και λόφους που κυλούν ήπια. Την Κυριακή είναι σχεδόν εντελώς άδεια, αθόρυβη, εκτός από το περιστασιακό αυτοκίνητο ή το φορτηγό που μεταφέρει δεκάδες επιβάτες στο πίσω μέρος σαν αυτοσχέδιο μίνι λεωφορείο. Στην άκρη του δρόμου, οι πινακίδες υπενθυμίζουν στους οδηγούς να παραμένουν σε εγρήγορση και να τηρούν τα όρια ταχύτητας: «Η ζωή είναι ένα ταξίδι. Ολοκλήρωσε το», προτρέπει ένας.
«Η νέα πρωτεύουσα», ανέφερε ένα άλλο διπλωματικό τηλεγράφημα των ΗΠΑ του 2006 , που δημοσιεύτηκε επίσης από το Wikileaks, «στερείται βασικής υποδομής,ενώ τα κρατικά γραφεία που μεταφέρθηκαν δεν μπορούν να λειτουργήσουν κανονικά και χιλιάδες δημόσιοι υπάλληλοι που έχουν λάβει εντολή να μετακινηθούν αντιμετωπίζουν σημαντικές προσωπικές δυσκολίες». Το καθεστώς της Βιρμανίας, πρόσθεσε, «απείλησε να επιβάλει σκληρές ποινές φυλάκισης ή να αρνηθεί συντάξεις σε δημοσίους υπαλλήλους που αρνήθηκαν να μετεγκατασταθούν, ενώ υπήρξαν αναφορές για πολλές συλλήψεις».
Κανείς δεν γνωρίζει πότε ακριβώς ξεκίνησαν οι εργασίες για την πόλη, καθώς όλα έγιναν κρυφά. Αλλά κοιτάζοντας την τεράστια κλίμακα του εγχειρήματος, θα ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι θα μπορούσαμε να το σχεδιάσουμε και να το κατασκευάσουμε σε λιγότερο από μια δεκαετία.
«Η περιοχή γύρω από τη Naypyidaw ερημώθηκε για να σφραγιστεί το τεράστιο συγκρότημα από τον έξω κόσμο», ανέφερε μια τοπική εφημερίδα της Ταϊλάνδης εκείνη την εποχή . «Ολόκληρα χωριά εξαφανίστηκαν από τον χάρτη, οι κάτοικοί τους εκδιώχθηκαν από τη γη που είχαν καλλιεργήσει οι οικογένειές τους για αιώνες. Εκατοντάδες –ίσως χιλιάδες– εντάχθηκαν στον στρατό των «εσωτερικά εκτοπισμένων» της Βιρμανίας που κακοποιήθηκε. Οι ικανοί χωρικοί, ωστόσο, «στρατολογήθηκαν» για να βοηθήσουν στην οικοδόμηση της νέας πρωτεύουσας».
Οι σχεδιαστές της πόλης συμπεριέλαβαν μια σειρά από δραστηριότητες αναψυχής στα σχέδιά τους. Εκτός από τον ζωολογικό κήπο της πόλης και τα πολλά του γήπεδα γκολφ, υπάρχει ένα τεράστιο πάρκο 165 στρεμμάτων με σχολαστική περιποίηση και ένα οικολογικό θέρετρο με νεροτσουλήθρες, σπα και παραλία στις όχθες μιας τεχνητής λίμνης λίγο έξω από την πόλη. Αλλά λίγοι από τους κατοίκους χαμηλού εισοδήματος της Naypyidaw μπορούν να αντέξουν οικονομικά να απολαύσουν αυτά τα αξιοθέατα.
Σε έναν δρόμο βρίσκεται ένας εκθεσιακός χώρος μαμούθ πολύτιμων λίθων και κοσμημάτων, όπου μια μεγάλη αίθουσα είναι γεμάτη με 40 αστραφτερούς πάγκους κοσμημάτων υψηλής ποιότητας. Οι γυναίκες πίσω από τους πάγκους μοιάζουν να φορούν αναγκαστικά χαμόγελα, σαν να τις έχουν ζωγραφίσει, και τα μάτια τους σε ακολουθούν στο δωμάτιο. Υπάρχουν δεκάδες άνθρωποι που εργάζονται εδώ, αλλά δεν υπάρχουν πελάτες. Είναι εντελώς αθόρυβα.
Στις κατοικημένες ζώνες της πόλης, οι στέγες έχουν χρωματική κωδικοποίηση ανάλογα με το πού εργάζονται οι άνθρωποι στη «ζώνη του υπουργείου». Πολλοί βαθμοφόροι κυβερνητικοί υπάλληλοι ζουν σε κοιτώνες και στρατώνες στρατιωτικού τύπου, ενώ οι ανώτατοι αξιωματούχοι έχουν πολυτελή αρχοντικά. Φημολογείται ότι οι πολιτικοί της αντιπολίτευσης έχουν μικρότερα καταλύματα από τα στελέχη του κυβερνώντος κόμματος – μια ασήμαντη πινελιά, ίσως, αλλά απόλυτα σύμφωνη με αυτό το μνημείο της ιεραρχίας.
Τα τελευταία χρόνια, η Naypyidaw έχει ενταχθεί στο παγκόσμιο σύστημα συνόδων κορυφής, φιλοξενώντας εκδηλώσεις και συναντήσεις με παγκόσμιους ηγέτες και ειδικούς εμπειρογνώμονες. Ο Μπαράκ Ομπάμα βρέθηκε στην πόλη. Ο Ντέιβιντ Κάμερον ήρθε το 2012.
Η Naypyidaw, επίσης, απέχει πολύ από το λαμπερό έμβλημα της «νέας Βιρμανίας» που η κυβέρνηση προσπαθεί να πιέσει. Μέχρι στιγμής μοιάζει με θεαματική αποτυχία.
photo: pixabay
