Κάθε μήνα, περισσότερα από 1,8 δισεκατομμύρια κορίτσια και γυναίκες σε όλο τον κόσμο έχουν περίοδο. Πρόκειται για μια απολύτως φυσιολογική λειτουργία του σώματος μας, παρ’ όλα αυτά, η περίοδος παραμένει σε πολλές περιπτώσεις ένα θέμα που συζητιέται, ακόμα και σήμερα ψιθυριστά, συχνά με αίσθηση αμηχανίας και, συνήθως, μόνο «μεταξύ των κοριτσιών».
Αυτή η σιωπή, όμως, έχει συνέπειες. Γιατί όταν ένα έφηβο κορίτσι δεν έχει έγκυρη και σωστή ενημέρωση είναι λογικό να φοβηθεί, να ντραπεί ή να θεωρήσει ότι κάτι δεν πάει καλά με το σώμα του. Κι όταν η περίοδος αντιμετωπίζεται με αστεία ή ειρωνικά σχόλια από τον σχολικό περίγυρο, τότε αυτό το αίσθημα ντροπής ενισχύεται. Την ίδια στιγμή, όταν δεν υπάρχει εύκολη πρόσβαση σε προϊόντα περιόδου, η καθημερινότητα στο σχολείο δυσκολεύει ακόμα περισσότερο.
Για όλους αυτούς τους λόγους, το πρόγραμμα «ΡΙΣΠΕΚΤ στο σώμα σου» είναι το πρώτο ολοκληρωμένο εθνικό πρόγραμμα στην Ελλάδα που εστιάζει στην υγεία και την υγιεινή της περιόδου. Υλοποιείται από το Υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF και συνδυάζει ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και παρεμβάσεις για την ισότιμη πρόσβαση των μαθητριών σε προϊόντα περιόδου.
Κεντρικός στόχος του προγράμματος είναι να δημιουργηθεί ένα σχολικό περιβάλλον όπου η περίοδος αντιμετωπίζεται, πάνω απ’ όλα, με γνώση και σεβασμό. Όχι ως μυστικό ή αντικείμενο ντροπής. Όχι ως θέμα που αφορά μόνο τα κορίτσια. Αλλά ως ζήτημα υγείας, ισότητας και αξιοπρέπειας.
Ας μιλήσουν οι αριθμοί
Σύμφωνα, με τα στοιχεία της Δημοσκοπικής Έρευνας MARC 2026 μια τέτοια παρέμβαση είναι κάτι περισσότερο από απαραίτητη. Το 90,3% των κοριτσιών και το 86% των αγοριών θεωρούν χρήσιμη την ενημέρωση για την υγεία και την υγιεινή της περιόδου στο σχολείο. Αυτό σημαίνει ότι η ανάγκη δεν προκύπτει μόνο από τους ειδικούς, αλλά και από τους ίδιους τους μαθητές και τις μαθήτριες.
Επιπλέον, το 63,9% των κοριτσιών θεωρεί ότι η ενημέρωση για την περίοδο πρέπει να ξεκινά από τις τάξεις του Δημοτικού. Κι αυτό γιατί η έγκαιρη γνώση βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν το σώμα, να αναπτύξουν σεβασμό και να αποφύγουν λανθασμένες αντιλήψεις που συχνά αναπαράγονται από άγνοια.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι και το ζήτημα της πρόσβασης. Σύμφωνα με τα στατιστικά, το 24,4% των κοριτσιών δηλώνει ότι αντιμετωπίζει ή έχει αντιμετωπίσει, σε κάποιο βαθμό, δυσκολία στην κάλυψη του κόστους προϊόντων περιόδου. Παράλληλα, το 91,8% των κοριτσιών και το 78,3% των αγοριών θεωρούν ότι τα σχολεία πρέπει να παρέχουν δωρεάν προϊόντα περιόδου.
Τα παραπάνω ποσοστά φέρνουν στο φως μια πραγματικότητα την οποία πολλές φορές προσπερνάμε: η περίοδος έχει και οικονομική διάσταση. Και για μια μαθήτρια, η έλλειψη προϊόντων περιόδου μπορεί να σημαίνει άγχος, αμηχανία, απουσία από το σχολείο ή αποφυγή δραστηριοτήτων.
Το πρόγραμμα απαντά σε αυτή την ανάγκη με συγκεκριμένες δράσεις. Πρώτον, προβλέπει ενημερωτικές συναντήσεις στα σχολεία για μαθητές και μαθήτριες της Ε’ και ΣΤ’ Δημοτικού, καθώς και για μαθητές και μαθήτριες Γυμνασίου σε όλη τη χώρα. Οι δράσεις αυτές εστιάζουν στη βιολογία της περιόδου, στην υγιεινή, στη φροντίδα του σώματος, αλλά και στην καλλιέργεια στάσεων σεβασμού μεταξύ των φύλων.
Δεύτερον, περιλαμβάνει δωρεάν διανομή προϊόντων περιόδου. Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο του προγράμματος διανέμονται περισσότερα από 18 εκατομμύρια προϊόντα περιόδου σε μαθήτριες από την Ε’ Δημοτικού έως και τη Γ’ Γυμνασίου, σε σχολεία όλης της χώρας, για χρονικό διάστημα τεσσάρων μηνών.
Τρίτον, το πρόγραμμα περιλαμβάνει ενημέρωση και υποστήριξη γονέων, φροντιστών και εκπαιδευτικών. Γιατί η αλλαγή στη σχολική κουλτούρα δεν μπορεί να γίνει μόνο μέσα από ένα μάθημα. Χρειάζεται οι ενήλικες να μπορούν να απαντούν με άνεση, επιστημονική ακρίβεια και σεβασμό στις ερωτήσεις των παιδιών.
Τέταρτον, προβλέπεται επιμόρφωση εκπαιδευτικών και σχολικού προσωπικού, μεταξύ άλλων με σύγχρονη εξ αποστάσεως επιμόρφωση, με έμφαση και σε απομακρυσμένες ή νησιωτικές περιοχές. Έτσι, το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά επιδιώκει να φτάσει σε σχολικές κοινότητες σε όλη την Ελλάδα.
Τέλος, αναπτύσσεται ψηφιακή εκπαιδευτική πλατφόρμα με δωρεάν υλικό για παιδιά, εφήβους, γονείς και εκπαιδευτικούς. Το υλικό περιλαμβάνει ψηφιακά βιβλία, εκπαιδευτικούς οδηγούς, βίντεο και διαδραστικές δραστηριότητες, ώστε η ενημέρωση να μπορεί να συνεχίζεται και εκτός της σχολικής αίθουσας.
Παρά το γεγονός ότι ζούμε στην εποχή της τεχνολογίας και της ενημέρωσης, τα στατιστικά φανερώνουν πως η αίσθηση ντροπής και τα ταμπού γύρω από το θέμα της περιόδου παραμένουν ισχυρά. Το 51,6% των κοριτσιών δηλώνει ότι η περίοδος συζητιέται μόνο μεταξύ κοριτσιών ή γυναικών, ενώ το 29,3% αναφέρει ότι οι συζητήσεις γύρω από την περίοδο συχνά συνοδεύονται από ειρωνικά σχόλια ή πειράγματα από αγόρια. Αυτές οι συμπεριφορές δεν είναι αθώες. Συντηρούν στερεότυπα και ενισχύουν την αμηχανία γύρω από ένα φυσικό θέμα υγείας.
Το «ΡΙΣΠΕΚΤ στο σώμα σου» έρχεται να αλλάξει όλα αυτά τα στερεότυπα, δίνοντας στα κορίτσια γνώση και αυτοπεποίθηση. Την ίδια στιγμή, αποσκοπεί στο να προσφέρει στα αγόρια σωστή ενημέρωση. Στοχεύει στο να δώσει στους εκπαιδευτικούς χρήσιμα εργαλεία και στους γονείς τον τρόπο να μιλήσουν στα παιδιά τους ανοικτά χωρίς φόβο και άγχος. Πάνω απ’ όλα, όμως, στοχεύει στο να υπενθυμίσει σε όλους μας ότι η περίοδος δεν είναι ζήτημα ντροπής, αλλά ένα θέμα υγείας, ισότητας και αξιοπρέπειας.
Μάθε περισσότερα στο paidikaipsihikiigeia.gov.gr.
