Η Λάουρα Φερνάντες ορκίστηκε χθες, Παρασκευή, νέα πρόεδρος στην Κόστα Ρίκα, υποσχόμενη ότι θα πατάξει τους διακινητές ναρκωτικών σε μια χώρα που για δεκαετίες θεωρούνταν μία από τις πιο ασφαλείς στη Λατινική Αμερική.

Η 39χρονη πολιτολόγος αναλαμβάνει την εξουσία σε μια περίοδο αυξημένης ανησυχίας για την εγκληματικότητα, καθώς η μικρή χώρα της Κεντρικής Αμερικής, με 5,2 εκατομμύρια κατοίκους, καταγράφει πλέον δείκτη ανθρωποκτονιών χωρίς προηγούμενο. Οι αρχές αποδίδουν την κατάσταση στη δράση εγκληματικών οργανώσεων, οι οποίες δραστηριοποιούνται κυρίως στη διακίνηση ναρκωτικών.

Η ορκωμοσία στο Σαν Χοσέ και η τετραετής θητεία

Η τελετή ορκωμοσίας πραγματοποιήθηκε στο εθνικό στάδιο του Σαν Χοσέ, σε ημέρα που είχε κηρυχθεί αργία από την κυβέρνηση. Η Λάουρα Φερνάντες ανέλαβε την εξουσία για τετραετή θητεία, μετά τη νίκη της στις εκλογές της 1ης Φεβρουαρίου. Η ίδια επικράτησε με άνεση, έχοντας στηριχθεί σε μεγάλο βαθμό στην υψηλή δημοτικότητα του προκατόχου της, Ροδρίγο Τσάβες.

«Ναι, ορκίζομαι!», είπε δυνατά, με το χέρι πάνω σε Βίβλο, πριν η πρόεδρος του κοινοβουλίου, Γιάρα Χιμένες, της περάσει την προεδρική κορδέλα.

Ο ρόλος του Ροδρίγο Τσάβες στη νέα κυβέρνηση

Η νέα πρόεδρος αναμένεται να κυβερνήσει υπό την έντονη επιρροή του απερχόμενου προέδρου Ροδρίγο Τσάβες, ο οποίος παραμένει κεντρικό πρόσωπο στο νέο κυβερνητικό σχήμα. Παρότι βρίσκεται στο στόχαστρο ερευνών για υποθέσεις διαφθοράς, ο Τσάβες διορίστηκε σε ενισχυμένο κυβερνητικό ρόλο, με αρμοδιότητες που αφορούν τον καθορισμό της πολιτικής και οικονομικής ατζέντας στην αποκαλούμενη «κυβέρνηση της συνέχειας».

Στην ομιλία της μετά την ορκωμοσία, η Λάουρα Φερνάντες έστειλε μήνυμα αποφασιστικότητας απέναντι στο οργανωμένο έγκλημα.

«Σθεναρή αντίδραση, αυτό περιμένετε (…) Δεν θα έχω τρεμάμενο χέρι όταν θα αντιμετωπίσω το οργανωμένο έγκλημα», διαβεβαίωσε.

Το μοντέλο Μπουκέλε και τα σχέδια για αυστηρότερη ασφάλεια

Η Φερνάντες έχει δηλώσει θαυμάστρια του προέδρου του Ελ Σαλβαδόρ, Ναγίμπ Μπουκέλε, ο οποίος έχει κηρύξει «πόλεμο» κατά των συμμοριών και έχει επιβάλει κατάσταση έκτακτης ανάγκης στη χώρα του. Η νέα πρόεδρος της Κόστα Ρίκα έχει υποσχεθεί ότι θα προχωρήσει στην κατασκευή φυλακής υψίστης ασφαλείας, στα πρότυπα του λεγόμενου κέντρου εγκλεισμού της τρομοκρατίας, γνωστού ως CECOT. Η ίδια έχει δεσμευθεί επίσης για αυστηρότερες ποινές σε σοβαρά αδικήματα και για επιβολή κατάστασης εξαίρεσης σε περιοχές της χώρας.

Η νέα κυβέρνηση αναμένεται να συνεχίσει και να ενισχύσει τη συμμαχία του Ροδρίγο Τσάβες με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Η Λάουρα Φερνάντες, η δεύτερη γυναίκα που αναλαμβάνει την προεδρία στην Κόστα Ρίκα, εντάσσεται στο κύμα δεξιών ηγετών που αναδείχθηκαν το τελευταίο διάστημα στη Λατινική Αμερική, μεταξύ άλλων στη Βολιβία, στην Ονδούρα και στη Χιλή.

Η κοινοβουλευτική στήριξη και οι ανησυχίες για συγκέντρωση εξουσίας

Η νέα πρόεδρος διαθέτει κοινοβουλευτική στήριξη, καθώς έχει εξασφαλίσει την υποστήριξη 31 από τα 57 μέλη του κοινοβουλίου. Η στήριξη αυτή θεωρείται κρίσιμη για το σχέδιό της να προχωρήσει σε αναμόρφωση του κράτους, με έμφαση στο δικαστικό σύστημα, στο οποίο αποδίδει ευθύνες για την ανασφάλεια στη χώρα.

Η αντιπολίτευση και αναλυτές εκφράζουν ανησυχίες ότι η Λάουρα Φερνάντες επιδιώκει να εγκαθιδρύσει ένα ισχυρό προεδρικό μοντέλο, αντίστοιχο με εκείνο του Ναγίμπ Μπουκέλε. Ο πρόεδρος του Ελ Σαλβαδόρ έχει συγκεντρώσει ευρείες εξουσίες και έχει προχωρήσει σε αναθεώρηση του Συντάγματος, ώστε να μπορεί να επανεκλέγεται χωρίς περιορισμό.

Ο Αργεντινός πολιτολόγος Ντανιέλ Σοβάτο κάνει λόγο για «δυαρχία», στοιχείο «πολύ επικίνδυνο», καθώς βλέπει «συγκέντρωση εξουσίας» στα χέρια της νυν και του πρώην προέδρου «με αυταρχικές τάσεις».

Οι θεσμοί της Κόστα Ρίκα και το πολιτικό ανάχωμα

Από την πλευρά του, ο Κονσταντίνο Ουρκούγιο, δόκτωρ πολιτικής κοινωνιολογίας στη Σορβόννη, εκτιμά ότι οι θεσμοί της Κόστα Ρίκα μπορούν ακόμη να λειτουργήσουν ως ανάχωμα.

«Το μοντέλο Μπουκέλε δεν έχει θέση στην Κόστα Ρίκα». «Ζούμε τάσεις αυταρχισμού κι ο άνεμος έχει γυρίσει, φυσάει δεξιά, αλλά υπάρχουν ακόμη ισχυροί θεσμοί που μπορούν να προβάλλουν αντίσταση», διαβεβαίωσε το Γαλλικό Πρακτορείο.

Η ασυλία του Τσάβες και οι έρευνες για διαφθορά

Ο Ροδρίγο Τσάβες, οικονομολόγος 64 ετών, υποχρεούται θεωρητικά να περιμένει να περάσουν δύο προεδρικές θητείες, προτού θέσει ξανά υποψηφιότητα για την προεδρία. Ωστόσο, βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο τροποποίησης του συγκεκριμένου κανόνα.

Ο διορισμός του στην κυβέρνηση Φερνάντες, με την ανάληψη των υπουργείων Προεδρίας και Οικονομικών, του εξασφαλίζει τη διατήρηση της ασυλίας του, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη έρευνες για διαφθορά σε βάρος του. Παράλληλα, ο ρόλος του τον προστατεύει από πιθανές σοβαρές νομικές συνέπειες, καθώς είχε διεξαγάγει εκστρατεία υπέρ της Λάουρα Φερνάντες, παρότι αυτό απαγορεύεται ρητά σε τυπικό επίπεδο.

Η Λάουρα Φερνάντες είναι κόρη αγροτών, καθολική και μητέρα μικρής κόρης. Η ίδια αυτοπροσδιορίζεται ως «φιλελεύθερη σε οικονομικό και συντηρητική σε κοινωνικό επίπεδο». Παράλληλα, επέλεξε να αποκαλείται επισήμως presidente και όχι presidenta.