Το κλείσιμο της βάσης της Ryanair στη Θεσσαλονίκη, που αφήνει 200 εργαζόμενους στον αέρα, μοιάζει ταιριαστή κίνηση σύμφωνα με όσα έχει δείξει η 16ετής παρουσία της στην Ελλάδα.
Η Ryanair ιδρύθηκε στην Ιρλανδία το 1984 από τους Τόνι Ράιαν, Κρίστι Ράιαν, Λίαμ Λόνεργκαμ και μέσα σε λίγα χρόνια εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες low-cost αεροπορικές εταιρείες παγκοσμίως. Από τα τέλη της δεκαετίας του ’80, υπό την καθοδήγηση του Μάικλ Ο’Λίρι, η εταιρεία υιοθέτησε ένα μοντέλο που βασίζεται στη δραστική μείωση κόστους: φθηνά εισιτήρια, δευτερεύοντα αεροδρόμια, ελάχιστες παροχές και έντονη διαπραγματευτική πίεση προς κράτη και διαχειριστές αεροδρομίων, όπως έχουμε δει και στην Ελλάδα.
Η στρατηγική αυτή οδήγησε σε ραγδαία ανάπτυξη αλλά και συχνές συγκρούσεις με κυβερνήσεις και διοικήσεις αεροδρομίων σε όλη την Ευρώπη, κυρίως γύρω από τέλη, φόρους και υποδομές. Η εταιρεία μπήκε δυναμικά στην ελληνική αγορά τη δεκαετία του 2010.
Η ανάπτυξη στην Ελλάδα
Πιστή στο «τρίπτυχο» χαμηλές τιμές, υψηλός όγκος επιβατών και πίεση για μειωμένα τέλη αεροδρομίων, η Ryanair έρχεται στη χώρα μας στο ξεκίνημα της οικονομικής κρίσης, εκμεταλλευόμενη τη ζήτηση για φθηνά ταξίδια. Επέκτεινε γρήγορα το δίκτυό της σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ρόδο, Ηράκλειο και Χανιά, σε περιφερειακά αεροδρόμια αλλά και συνδέσεις με ευρωπαϊκούς προορισμούς.
Ωστόσο, δεν έκανε και το καλύτερο ξεκίνημα, καθώς τη σεζόν 2012 – 2013, ενώ είχε αρχίσει να επεκτείνεται δυνατά στην Ελλάδα, υπήρξαν μειώσεις γραμμών και απειλές αποχώρησης από κάποια αεροδρόμια λόγω υψηλών τελών.
Κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, η Ryanair κατηγορούσε το ελληνικό κράτος για υψηλό κόστος και το 2014 ζητούσε μείωση φόρων αεροδρομίων, ενώ συγκρούστηκε με τουριστικούς φορείς και πράκτορες.
Το 2016, η ένταση πέρασε σε άλλο επίπεδο, όταν η εταιρεία περιόρισε πτήσεις στην Ελλάδα και προχώρησε σε πρόωρη περικοπή δρομολογίων, κάτι που προκάλεσε αντιδράσεις από τον τουριστικό κλάδο. Οι τουριστικοί πράκτορες τότε μίλησαν ακόμη και για «εκβιαστική τακτική» της εταιρείας.
Κατόπιν η Ryanair έκοψε προσωρινά γραμμές από Αθήνα, αλλά παράλληλα άνοιγε νέες γραμμές από άλλες πόλεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό που συνέβη το 2022, όταν αντί να κλείσει τη βάση της στην Αθήνα, όπως διεμήνυε, μείωσε τις γραμμές της από περίπου 29 σε 10.
Με τη Fraport Greece έχουν υπάρξει εντάσεις, καθώς διαχειρίζεται 14 περιφερειακά αεροδρόμια και είχε γίνει αποδέκτης των πρακτικών της Ryanair να μειώνει τα δρομολόγια τους χειμώνες και να ανοίγει τα καλοκαίρια, όταν η τουριστική κίνηση προς Ελλάδα χτυπούσε «κόκκινο», φτάνοντας στο σήμερα που φέρεται να ετοιμάζεται να αποχωρήσει από τη βάση της στο αεροδρόμιο «Μακεδονία», επικαλούμενη αύξηση 15% στα τέλη αεροδρομίου από τη Fraport Greece.
Το επιχειρηματικό μοντέλο
Η εταιρεία δεν λειτουργεί ως παραδοσιακός αερομεταφορέας. Το επιχειρηματικό της μοντέλο μοιάζει με αυτό επιθετικού επιχειρηματία που χρησιμοποιεί την κινητικότητα του στόλου ως διαπραγματευτικό χαρτί.
Η Ryanair εφαρμόζει σταθερά σε όλη την Ευρώπη μια στρατηγική που βασίζεται στην αποχώρηση από αεροδρόμια με υψηλά τέλη, στη μεταφορά στόλου σε πιο φθηνούς προορισμούς και στην αναδιαπραγμάτευση συμβολαίων με όρους χαμηλού κόστους.
Η ίδια πρακτική έχει οδηγήσει κατά καιρούς σε περικοπές δρομολογίων στην Ισπανία, κλείσιμο βάσεων στη Γερμανία και μείωση παρουσίας σε περιφερειακά αεροδρόμια της Ευρώπης.
Παρά τις συγκρούσεις, η Ελλάδα παραμένει σημαντική αγορά για την εταιρεία, καθώς παρουσιάζει τεράστια τουριστική ζήτηση, υψηλή εποχικότητα (ιδανικό για low cost μοντέλο), μεγάλο δίκτυο νησιωτικών και ηπειρωτικών προορισμών και στρατηγική θέση μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου. Ακόμα και αν η απόφαση να φύγει από τη Θεσσαλονίκη είναι οριστική, η απόφαση να φύγεις οριστικά από την Ελλάδα ,μάλλον δεν είναι ούτε στις σκέψεις των επικεφαλής.
Η Ryanair σήμερα
Διανύοντας την πέμπτη δεκαετία της πορείας της, η Ryanair είναι ο μεγαλύτερος low-cost αεροπορικός όμιλος στην Ευρώπη και από τους μεγαλύτερους στον κόσμο. Δραστηριοποιείται στην Ευρώπη, ενώ πραγματοποιεί σπάνια ταξίδια σε Τουρκία, Ιορδανία, Ισραήλ και αναλαμβάνει κάποιες τουριστικές πτήσεις στην Αφρική.
Έχει (κυρίως στην Ευρώπη) 95 βάσεις και κινείται σε περισσότερα από 220 αεροδρόμια, πραγματοποιώντας 3.800 πτήσεις την μέρα και μεταφέρει πάνω από 200 εκατ. επιβάτες ετησίως σε περίπου 36 χώρες συνολικά. Υπολογίζεται ότι απασχολεί 25 – 27.000 υπαλλήλους σε όλο τον κόσμο.
