Η κυβέρνηση της Ισπανίας προχωρά στον διαχωρισμό του σχεδίου των 80 μέτρων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή σε δύο βασιλικά διατάγματα νόμου. Ο Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε ότι το συνολικό πακέτο κινητοποιεί 5 δισ. ευρώ με στόχο «την προστασία των πολιτών, τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, του πρωτογενούς τομέα και της βιομηχανίας».
Σύμφωνα με τη La Voz de Galicia, το έκτακτο υπουργικό συμβούλιο ξεκίνησε με καθυστέρηση άνω των δύο ωρών, λόγω αποχής των υπουργών του Sumar, του αριστερού κυβερνητικού εταίρου (συμμαχία κομμάτων με επικεφαλής τη Γιολάντα Ντίαθ), οι οποίοι αρνούνταν να συμμετάσχουν αν δεν περιλαμβάνονταν μέτρα για τη στέγαση. Τελικά, η κυβέρνηση επέλεξε να εγκρίνει δύο ξεχωριστά βασιλικά διατάγματα: ένα για τη στέγαση και ένα γενικό, που περιλαμβάνει «δραστική μείωση της ενεργειακής φορολογίας».
Μείωση φόρων και «ενεργειακή ασπίδα»
Το πρώτο βασιλικό διάταγμα, που ανέλυσε ο Σάντσεθ, κινητοποιεί τα 5 δισ. ευρώ σε δύο βασικούς άξονες, με τον πρώτο να έχει άμεσο χαρακτήρα στήριξης. Προβλέπεται μείωση των φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια κατά 60%, καθώς και μείωση του ΦΠΑ από 21% σε 10% για ρεύμα, φυσικό αέριο και καύσιμα. Παράλληλα, μειώνεται στο 0,5% ο ειδικός φόρος ηλεκτρικής ενέργειας και αναστέλλεται προσωρινά ο φόρος στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που καταβάλλουν οι εταιρείες.
Επιπλέον, παγώνει η ανώτατη τιμή πώλησης για βουτάνιο και προπάνιο, ενώ προβλέπεται μείωση έως και 30 λεπτά ανά λίτρο καυσίμου, που μεταφράζεται σε περίπου 20 ευρώ εξοικονόμηση ανά γέμισμα για ένα μέσο αυτοκίνητο. Το μέτρο της επιδότησης καυσίμων επεκτείνεται και σε επαγγελματίες όπως ψαράδες, κτηνοτρόφοι και μεταφορείς, ενώ αφορά και την αγορά λιπασμάτων.
Τα έκτακτα μέτρα του κοινωνικού τιμολογίου παρατείνονται έως τον Δεκέμβριο του 2026, μειώνεται το θερμικό επίδομα και παρατείνεται η απαγόρευση διακοπής βασικών παροχών σε ευάλωτα νοικοκυριά. Παράλληλα, προβλέπεται επιδότηση κατά 80% στα ηλεκτρικά τέλη για τη βιομηχανία.
Ελαφρύνσεις και ενεργειακή προσαρμογή
Το πακέτο περιλαμβάνει επίσης μεγαλύτερη ευελιξία στα συμβόλαια ενεργειακού εφοδιασμού, ώστε οι εργαζόμενοι και οι επιχειρήσεις να μπορούν να προσαρμόζουν τους όρους χωρίς επιπλέον κόστος. Παράλληλα, ενισχύονται οι αρμοδιότητες της εθνικής ρυθμιστικής αρχής (CNMC) για εποπτεία και επιβολή κυρώσεων σε εταιρείες που ενδέχεται να εκμεταλλευτούν την κρίση.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι περίπου 20 εκατομμύρια νοικοκυριά και 3 εκατομμύρια επιχειρήσεις θα ωφεληθούν από τα μέτρα.
Παράλληλα, εγκρίνεται εκτεταμένο πακέτο φορολογικών εκπτώσεων στο εισόδημα για επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά, σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και αντλίες θερμότητας. Περιλαμβάνονται επίσης παρεμβάσεις για την ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και την αύξηση της αποθηκευτικής ικανότητας ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο την αποανθρακοποίηση και την ενεργειακή αυτονομία της χώρας.
Πολιτικές αντιδράσεις και διχασμός
Το δεύτερο διάταγμα, που αφορά κυρίως τη στέγαση, περιλαμβάνει μεταξύ άλλων προσωρινό πάγωμα των ενοικίων. Ωστόσο, δεν διαθέτει τη στήριξη όλων των κοινοβουλευτικών ομάδων.
Το Λαϊκό Κόμμα ανακοίνωσε ότι δεν θα στηρίξει το συγκεκριμένο διάταγμα, ενώ το δεύτερο πακέτο μέτρων θα το εξετάσει «σε βάθος». Ο γενικός γραμματέας του κόμματος, Μιγκέλ Τεγιάδο, χαρακτήρισε το πρώτο «αριστερό» και το δεύτερο «δεξιό», σημειώνοντας ότι περιλαμβάνει προτάσεις που είχαν ήδη καταθέσει οι ίδιοι. Παράλληλα, κατηγόρησε τον Σάντσεθ ότι υπέκυψε σε πιέσεις των υπουργών του Sumar και ότι «ένας ισχυρός πρωθυπουργός θα τους είχε αποπέμψει άμεσα».
Μέτρα σε ισχύ από 21 Μαρτίου
Ο Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε ότι το σχέδιο τίθεται σε ισχύ από το Σάββατο 21 Μαρτίου, με τα μέτρα να παραμένουν ενεργά «όσο χρειαστεί», ενώ δεν αποκλείεται η επέκτασή τους αν το απαιτήσουν οι συνθήκες.
Τόνισε ότι «κανείς δεν γνωρίζει αν η κρίση θα διαρκέσει ημέρες, μήνες ή χρόνια» και υπογράμμισε πως η Ισπανία δεν στηρίζει τον πόλεμο, χαρακτηρίζοντάς τον «παράνομο». Όπως ανέφερε, η χώρα είναι καλύτερα προετοιμασμένη από άλλες για να αντιμετωπίσει το ενεργειακό σοκ, λόγω της οικονομικής ανάπτυξης, της δημοσιονομικής σταθερότητας και της στροφής προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Ο ίδιος σημείωσε ότι η σύγκρουση έχει ήδη προκαλέσει «χιλιάδες θανάτους αμάχων και τον εκτοπισμό εκατομμυρίων ανθρώπων», ενώ τη χαρακτήρισε «τις πρώτες δονήσεις ενός παγκόσμιου οικονομικού σεισμού», με άμεσες επιπτώσεις στις τιμές των καυσίμων και των αγροτικών εισροών, όπως τα λιπάσματα.
