Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν είπε ότι δεν υπάρχει κάποια σοβαρή πρωτοβουλία για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, εκτίμησε όμως ότι η Τεχεράνη είναι ανοιχτή σε συνομιλίες μέσω παρασκηνιακών διπλωματικών επαφών.
Οι δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών στο Associated Press, έγιναν καθώς η Άγκυρα πασχίζει να παραμείνει εκτός του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η Άγκυρα, η οποία διατηρεί καλές σχέσεις τόσο με την Ουάσινγκτον όσο και με την Τεχεράνη, είχε επιχειρήσει να μεσολαβήσει για την εξεύρεση λύσης πριν από την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν πριν από δύο εβδομάδες, η οποία και πυροδότησε τον πόλεμο.
«Οι συνθήκες δεν είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές» για διπλωματία αυτή τη στιγμή, δήλωσε ο Φιντάν. Οι Ιρανοί «αισθάνονται προδομένοι» επειδή δέχθηκαν επίθεση για δεύτερη φορά ενώ βρίσκονταν σε ενεργές διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό τους πρόγραμμα, είπε, προσθέτοντας ωστόσο: «Πιστεύω ότι είναι ανοιχτοί σε οποιαδήποτε λογική παρασκηνιακή διπλωματία».
«Από την έναρξη του πολέμου συζητάμε ειλικρινά με όλους. Αλλά αυτή τη φορά οι συνθήκες είναι διαφορετικές, επειδή οι χώρες με τις οποίες συνεργαζόμαστε περισσότερο στην περιοχή βρίσκονται τώρα υπό πυρά, υπό επίθεση. Αυτό τις φέρνει σε μια διαφορετική θέση. Ιδιαίτερα οι Καταριανοί, οι Σαουδάραβες, οι Εμιρατιανοί, ξέρετε, βρίσκονται υπό επίθεση. Ο τρόπος με τον οποίο ξεκίνησε ο πόλεμος και ο τρόπος με τον οποίο κλιμακώθηκε είναι λανθασμένος και ένα τεράστιο σφάλμα εκ μέρους όλων. Γι’ αυτό μιλάμε με τους Ευρωπαίους, μιλάμε με τους Αμερικανούς και με ορισμένες χώρες της περιοχής», δήλωσε ο Τούρκος ΥΠΕΞ.
Κομβικός ρόλος στη διαμόρφωση της πολιτικής της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή
Η Τουρκία έχει διατηρήσει ουδέτερη στάση στον πόλεμο, επικρίνοντας τόσο τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, όσο και τις ενέργειες αντιποίνων της Τεχεράνης εναντίον κρατών του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις. Ο Φιντάν δήλωσε ότι προσπαθεί να πείσει τους Ιρανούς να σταματήσουν αυτές τις επιθέσεις.
Ο Φιντάν τόνισε ότι η κορυφαία προτεραιότητα της Τουρκίας είναι να παραμείνει εκτός της σύγκρουσης, ακόμη και μετά την αναχαίτιση τριών πυραύλων -που πιστεύεται ότι προήλθαν από το Ιράν– πάνω από την Τουρκία από τις άμυνες του ΝΑΤΟ.
Ιρανοί αξιωματούχοι επέμειναν ότι δεν επιτέθηκαν στην Τουρκία, αν και τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι οι πύραυλοι προήλθαν από το Ιράν, δήλωσε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών.
Απέκλεισε σε αυτό το στάδιο μια στρατιωτική απάντηση, λέγοντας ότι οι άμυνες του ΝΑΤΟ ήταν αποτελεσματικές και ότι ο «πρωταρχικός στόχος» της Άγκυρας είναι να μείνει μακριά από τη σύγκρουση.
«Γνωρίζω ότι δεχόμαστε προκλήσεις και ότι θα συνεχίσουμε να δεχόμαστε, αλλά αυτός είναι ο στόχος μας», δήλωσε. «Θέλουμε να παραμείνουμε εκτός αυτού του πολέμου».
«Ζωντανός ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ»
Ο Φιντάν, ο οποίος έχει τακτική επαφή με Ιρανούς αξιωματούχους, ανέφερε ότι δεν γνωρίζει τη σοβαρότητα των τραυμάτων που υπέστη ο νέος Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ, σε πλήγμα που σημειώθηκε νωρίτερα στον πόλεμο, αλλά ότι «αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι είναι ζωντανός και λειτουργικός».
Ο Φιντάν δήλωσε ότι «η διαδικασία εκλογής νέου ηγέτη και η κατάσταση της υγείας του νέου ηγέτη δημιούργησαν ένα κενό» στη δομή εξουσίας του Ιράν και πρόσθεσε: «Πιστεύω ότι αυτό το κενό έχει καλυφθεί από την υψηλή διοίκηση των Φρουρών της Επανάστασης».
Μια αποτυχημένη ειρηνευτική πρωτοβουλία
Πριν από τη σύρραξη, η Τουρκία προσπάθησε να αποτρέψει τον πόλεμο προτείνοντας τη διεξαγωγή συνομιλιών στην Κωνσταντινούπολη, οι οποίες θα έφερναν κοντά τις ΗΠΑ, το Ιράν και άλλες χώρες της περιοχής. Το Ιράν επέλεξε αργότερα τη μεσολάβηση του Ομάν για συνομιλίες χωρίς τη συμμετοχή περιφερειακών παραγόντων, εστιάζοντας αποκλειστικά στο πυρηνικό του πρόγραμμα, όμως οι συνομιλίες τελικά απέτυχαν.
Ο Φιντάν δήλωσε ότι το Ιράν είχε αρνηθεί να συζητήσει το πυραυλικό του πρόγραμμα και τις ένοπλες οργανώσεις που υποστηρίζει στην περιοχή μέσω αντιπροσώπων, συμπεριλαμβανομένης της λιβανέζικης Χεζμπολάχ και μιας ομάδας ιρακινών πολιτοφυλακών – αμφότερες οι οποίες έχουν πλέον εμπλακεί στον περιφερειακό πόλεμο.
Η Τουρκία είχε προτείνει ότι «οι Αμερικανοί και οι Ιρανοί μπορούν να συζητήσουν πλήρως το πυρηνικό ζήτημα και εμείς, ως χώρες της περιοχής, να συγκεντρωθούμε για να συζητήσουμε τα άλλα δύο ζητήματα με το Ιράν», ως μέρος μιας πρωτοβουλίας για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης εντός της περιοχής.
Εντάσεις με το Ισραήλ
«Όσο ο Νετανιάχου βρίσκεται εκεί, (το Ισραήλ) θα αναγνωρίζει πάντα κάποιον ως εχθρό», δήλωσε. «Επειδή το χρειάζονται για να προωθήσουν τη δική τους ατζέντα. Αν δεν ήταν η Τουρκία, θα κατονόμαζαν κάποια άλλη χώρα της περιοχής». Επέκρινε επίσης τον ρόλο του Ισραήλ σε άλλα σημεία της περιοχής, συμπεριλαμβανομένης της Συρίας, όπου και οι δύο χώρες έχουν στρατηγικά συμφέροντα.
Το Ισραήλ αντιμετωπίζει την κυβέρνηση του αλ-Σάρα με καχυποψία και, από τότε που εκείνη ανέλαβε την εξουσία τον Δεκέμβριο του 2024, οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν καταλάβει μια εκτενή λωρίδα γης στη νότια Συρία και έχουν εξαπολύσει αεροπορικές επιδρομές σε συριακές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, εξαλείφοντας μεγάλο μέρος του οπλοστασίου της χώρας. Το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι η παρουσία του στη Συρία αποσκοπεί στη θωράκιση των συνόρων του από μια επίθεση παρόμοια με εκείνη της 7ης Οκτωβρίου.
«Δεν επιδιώκουν την ασφάλεια, επιδιώκουν περισσότερα εδάφη», δήλωσε ο Φιντάν. «Επομένως, όσο δεν εγκαταλείπουν αυτή την ιδέα, θα υπάρχει πάντα πόλεμος στη Μέση Ανατολή».
