Λίγες ημέρες μετά τη συνάντηση σε καλό κλίμα του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Αγκυρα, οι Τούρκοι επέστρεψαν στις… εργοστασιακές ρυθμίσεις τους και άρχισαν πάλι τις απειλές. Αυτή τη φορά με αφορμή την υπογραφή των συμβάσεων παραχώρησης για έρευνα και εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στα οικόπεδα νοτίως της Κρήτης ανάμεσα στο ελληνικό Δημόσιο και την κοινοπραξία Chevron-HELLENiC ENERGY. Σύμφωνα με τα μέσα ενημέρωσης της γειτονικής χώρας, το υπουργείο Αμυνας αντέδρασε με ανακοίνωση στην οποία υποστηρίζει ότι οι δραστηριότητες που διεξάγει η Ελλάδα στο νότιο τμήμα της Κρήτης αντιβαίνουν στο Διεθνές Δίκαιο και στις σχέσεις καλής γειτονίας.
Η ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου αναφέρει ότι παρακολουθούνται στενά οι δραστηριότητες που διεξάγει «μονομερώς» η Ελλάδα στα πεδία υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης. Οπως αναφέρεται στο κείμενο «οι δραστηριότητες που διεξάγει μονομερώς η Ελλάδα με διεθνείς εταιρείες στα πεδία υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης, αν και δεν επηρεάζουν άμεσα τις θαλάσσιες περιοχές δικαιοδοσίας της χώρας μας, συνιστούν παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας». Η αποστροφή αυτή προκάλεσε αίσθηση σε Ελληνες διπλωμάτες, καθώς το τουρκικό υπουργείο Αμυνας εμφανίζεται να μην υπερασπίζεται τα συμφέροντα της Τουρκίας, αλλά εκείνα της Λιβύης, παροτρύνοντας μάλιστα τις λιβυκές Αρχές να πάρουν μέτρα εναντίον της Ελλάδας. «Είμαστε αντίθετοι σε αυτή την παράνομη δραστηριότητα, η οποία επιχειρείται κατά παράβαση του μνημονίου συνεργασίας του 2019 για τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας μεταξύ της Λιβύης και της χώρας μας, και των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας που η Λιβύη κοινοποίησε στα Ηνωμένα Εθνη στις 27 Μαΐου του 2025. Συνεχίζουμε να παρέχουμε την απαραίτητη υποστήριξη στις λιβυκές Αρχές για να λάβουν μέτρα κατά αυτών των μονομερών και παράνομων δραστηριοτήτων της Ελλάδας», αναφέρει η ανακοίνωση.
Η Τρίπολη
Η Λιβύη είχε ήδη αντιδράσει τον Ιούνιο του 2025, όταν οι ελληνικές Αρχές είχαν δημοσιοποιήσει μέσω της Ε.Ε. τη διεθνή πρόσκληση υποβολής προσφορών σχετικά με άδειες έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες περιοχές νοτίως της Κρήτης. Μάλιστα, το λιβυκό υπουργείο Εξωτερικών είχε υποστηρίξει ότι μέρος αυτών των περιοχών εμπίπτει σε θαλάσσιες ζώνες υπό αμφισβήτηση και έκανε λόγο για «ξεκάθαρη παραβίαση» των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Λιβύης. Παρόμοια ήταν τότε και η αντίδραση της κυβέρνησης της Τρίπολης. Πάντως, αυτή τη φορά δεν υπήρξε καμία λιβυκή αντίδραση, χωρίς αυτό να σημαίνει κάτι γιατί και στη διεθνή πρόσκληση υποβολής προσφορών η Τρίπολη αντέδρασε με καθυστέρηση δέκα ημερών. Βεβαίως, το τοπίο στις ελληνολιβυκές σχέσεις έχει διαφοροποιηθεί αισθητά μετά τις επισκέψεις του Γιώργου Γεραπετρίτη σε Τρίπολη και Βεγγάζη τον Ιούλιο. Με την κυβέρνηση της Τρίπολης μάλιστα η Αθήνα βρίσκεται σε μια διαδικασία τεχνικού διαλόγου για τα θέματα της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας.
Στο τουρκικό υπουργείο Αμυνας απάντησε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, επισημαίνοντας ότι τον περασμένο Ιούνιο στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο «ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης πέτυχε στα συμπεράσματα να συμπεριληφθεί μια συγκεκριμένη παράγραφος, που λέει ότι τα 27 κράτη-μέλη της Ε.Ε. θεωρούν ότι το μνημόνιο συνεννόησης Τουρκίας – Λιβύης για την οριοθέτηση περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παραγάγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη». Υπογράμμισε, επίσης, ότι και η Chevron εκ των πραγμάτων δεν δίνει βαρύτητα σε αυτές τις παράνομες τουρκικές αιτιάσεις και προσέθεσε: «Ασκούμε με αυτοπεποίθηση τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας».
Ελληνες διπλωμάτες επισήμαιναν πάντως ότι το άλλοτε λαλίστατο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, που πρωτοστατούσε στις ανακοινώσεις εναντίον της χώρας μας, τηρεί σιγήν ιχθύος και ότι όλες οι ανακοινώσεις εναντίον της Ελλάδας από τις τουρκικές Αρχές τους τελευταίους μήνες έρχονται από το Αμυνας, πιθανόν και σε μια προσπάθεια να προκαλέσουν αντίδραση του ελληνικού υπουργείου. Μια ερμηνεία της ελληνικής διπλωματίας για την αλλαγή αυτή είναι να αποφορτιστεί από αυτές τις προστριβές ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, που έχει μπροστά του δύσκολες διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα και την Ε.Ε. για όλο το πλέγμα που αφορά τις σχέσεις Ε.Ε. και Τουρκίας.
Αποστάσεις
Σε κάθε περίπτωση, οι τουρκικές αντιδράσεις δεν πείθουν τους Τούρκους και τα τουρκικά ΜΜΕ για τον λόγο για τον οποίο η χώρα τους δεν προχωρά από την πλευρά της σε έρευνες και αδειοδοτήσεις. Ειδικότερα, τα στελέχη της τουρκικής αντιπολίτευσης εκτιμούν ότι η κυβέρνηση Ερντογάν σιγά και σιωπηρά παίρνει αποστάσεις από το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» επειδή καταλαβαίνει ότι νομικά δεν μπορεί να το στηρίξει και πολιτικά δεν μπορεί να το επιβάλει. Οπως επισημαίνουν μάλιστα τα στελέχη αυτά, η συμφωνία την οποία υπέγραψε η τουρκική πλευρά με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για επαναδραστηριοποίηση του ιδρύματος στη χώρα είναι ενδεικτική γι’ αυτή τη στάση. Υπενθυμίζεται ότι η ΕΤΕπ, έπειτα από σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, είχε διακόψει τη συνεργασία της με την Τουρκία το 2019 ως συμβολικό μέτρο πίεσης για να δώσει η Ε.Ε. ένα πολιτικό μήνυμα στην Αγκυρα σχετικά με θέματα Διεθνούς Δικαίου, σεβασμού δικαιωμάτων και συμπεριφοράς όσον αφορά την ανατολική Μεσόγειο.
