«Τείχη προστασίας» στην απειλή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης υψώνουν ημέρα με την ημέρα όλο και περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες και θέτουν πλέον ανοιχτά ζήτημα απαγόρευσής τους για τους ανηλίκους, ανοίγοντας «πόλεμο» με δημοφιλείς πλατφόρμες, όπως το Instagram και το Facebook της Meta, το Snapchat, το «X» του Έλον Μασκ και το TikTok.
Στην κατεύθυνση αυτή κινείται και η Ελλάδα και πλέον θα πρέπει να θεωρείται θέμα χρόνου η ανακοίνωση της απαγόρευσης της πρόσβασης των ανηλίκων, από 15 ετών και κάτω, στα social media.
Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, ο Πρωθυπουργός χειρίζεται πλέον προσωπικά τη συγκεκριμένη υπόθεση και πολύ άμεσα θα υπάρξουν εξελίξεις. Άλλωστε, ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης, πριν από λίγους μήνες, και συγκεκριμένα τον Σεπτέμβριο, είχε δηλώσει στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ότι η χώρα μας εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο απαγόρευσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Στο πλαίσιο αυτό απαιτείται νομοθετική παρέμβαση, την οποία αναμένεται να κάνει η κυβέρνηση στη Βουλή μέσα στον Φεβρουάριο.
Την επιθυμία της κυβέρνησης να οριοθετήσει τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους ανηλίκους επιβεβαιώνει και δημοσίευμα του πρακτορείου ειδήσεων Reuters, το οποίο επικαλείται κυβερνητική πηγή, σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα βρίσκεται «πολύ κοντά» στο να ανακοινώσει απαγόρευση των social media για παιδιά και εφήβους κάτω των 15 ετών και όχι κάτω των 16 ετών, όπως συμβαίνει στην Αυστραλία.
Υπενθυμίζεται ότι το κυβερνητικό επιτελείο στο παρελθόν έχει επιβεβαιώσει πως εξετάζει σοβαρά το θέμα, εκτιμώντας πως χρειάζονται δραστικά μέτρα προστασίας για τα παιδιά κάτω των 16 ετών. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, πρόκειται να κλειδώσει το όριο ψηφιακής ενηλικίωσης στα 15 χρόνια και έτσι τα παιδιά κάτω από αυτή την ηλικία δεν θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Kids Wallet
Ηδη η Ελλάδα τους τελευταίους μήνες κινείται μεθοδικά προς την υλοποίηση αυτής της απόφασης προχωρώντας σε σημαντικές πρωτοβουλίες σε ό,τι αφορά τη χρήση των κινητών τηλεφώνων και μέσων κοινωνικής δικτύωσης στα παιδιά. Συγκεκριμένα, δημιούργησε το Kids Wallet, την πρώτη κρατικά υποστηριζόµενη εφαρµογή επαλήθευσης ηλικίας για παιδιά, που είναι παράλληλα και ένα ψηφιακό εργαλείο γονικού ελέγχου για τα social media.
Επίσης, η Ελλάδα είναι η χώρα που είχε καταθέσει πρόταση για καθιέρωση της ψηφιακής ηλικίας ενηλικίωσης σε πανευρωπαϊκό επίπεδο από 13 κράτη-µέλη, πρόταση η οποία τελικά υπερψηφίστηκε από την Ε.Ε.
Παράλληλα, έχει δημιουργηθεί η ενηµερωτική πλατφόρµα parco.gov.gr, µε πρακτικές πληροφορίες για γονείς και κηδεµόνες σχετικά µε τα διαθέσιµα εργαλεία προστασίας ανηλίκων, ενώ υπενθυμίζεται ότι η χώρα μας εδώ και έναν χρόνο έχει απαγορεύσει τα κινητά τηλέφωνα στις αίθουσες διδασκαλίας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης έχει αποστείλει τις σχετικές ενημερώσεις στις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες -Google, Meta, Snapchat και TikTok- για την πρόθεση της κυβέρνησης να προχωρήσει στον περιορισμό της χρήσης τους από ανηλίκους.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η ταυτοποίηση της ηλικίας των χρηστών θα γίνεται μέσα από το Kids Wallet, που αποτελεί τον επίσημο μηχανισμό επιβεβαίωσης ηλικίας.
Οπως ανέφερε το υπουργείο στην επιστολή του προς τις πλατφόρμες, «ενώ δεν υπάρχει προς το παρόν εθνικό όριο ηλικίας για την πρόσβαση στις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης στην Ελλάδα, είναι πιθανό ένα τέτοιο όριο να εισαχθεί τελικά, είτε μέσω εθνικής νομοθεσίας είτε μέσω κανόνων σε επίπεδο Ε.Ε.».
Δύο μήνες έχουν περάσει από τις 10 Δεκεμβρίου 2025, την ημέρα που η Αυστραλία άνοιξε τον δρόμο, σε διεθνές επίπεδο, βάζοντας με νόμο τον πήχυ στο 16ο έτος ηλικίας για την απαγόρευση της πρόσβασης των παιδιών στα social media. Από τότε η βούληση για παρόμοια μέτρα έχει εκφραστεί από πολλές χώρες στην Ευρώπη.
Η Ισπανία, πριν από λίγες ημέρες, προανήγγειλε ότι θα προχωρήσει άμεσα σε ανάλογη απαγόρευση, ενώ τουλάχιστον ακόμα οκτώ χώρες –Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Πορτογαλία, Δανία, Ελλάδα, Ολλανδία, Νορβηγία και Σλοβενία– προωθούν ανάλογα μέτρα. Η Ισπανία θα απαγορεύσει την πρόσβαση ανηλίκων κάτω των 16 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και θα απαιτήσει ώστε οι πλατφόρμες να εφαρμόζουν συστήματα επαλήθευσης της ηλικίας, δήλωσε ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ στην Παγκόσμια Σύνοδο Κορυφής των Κυβερνήσεων στο Ντουμπάι.
«Τα παιδιά μας είναι εκτεθειμένα σ’ έναν χώρο στον οποίο δεν έπρεπε ποτέ να βρίσκονται μόνα τους… Δεν θα το δεχόμαστε πλέον αυτό. Θα τα προστατεύσουμε από την ψηφιακή Αγρια Δύση», δήλωσε ο Σάντσεθ.
Ο ίδιος προσέθεσε πως η κυβέρνησή του θα καταθέσει την ερχόμενη εβδομάδα ένα νέο νομοσχέδιο, που προβλέπει ότι τα διευθυντικά στελέχη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης θα λογοδοτούν για παράνομο περιεχόμενο και περιεχόμενο μίσους.
Αμεση ήταν η απάντηση του ισχυρού άνδρα του «X», Ε. Μασκ, ο οποίος με ανάρτησή του στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης, έγραψε: «Ο βρόμικος Σάντσεθ είναι τύραννος και προδότης του ισπανικού λαού».
Από την πλευρά τους, οι εκπρόσωποι των τεχνολογικών κολοσσών Meta Platforms, Snap, TikTok, YouTube και «X» κρατούν χαμηλούς τόνους και αποφεύγουν να απαντήσουν σε αιτήματα για σχόλια, σχετικά με το θέμα που έχει προκύψει.
Την ίδια στιγμή, δεν αποκλείεται το κοινό ευρωπαϊκό μέτωπο για μέτρα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να προκαλέσει την έντονη αντίδραση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τον Δεκέμβριο προειδοποίησε την Ευρώπη «να είναι πολύ προσεκτική», καθώς οι ευρωπαϊκοί τεχνολογικοί ρυθμιστικοί φορείς επέβαλαν πρόστιμο 140 εκατ. δολαρίων στο «X» του Μασκ για παραβίαση του κανονισμού διαδικτυακού περιεχομένου.
Κοινό μέτωπο
Σχέδιο νόμου, που απαγορεύει τη χρήση ιστοτόπων κοινωνικής δικτύωσης σε εφήβους και παιδιά κάτω των 15 ετών για την προστασία της υγείας τους, υιοθέτησε η Κάτω Βουλή του Κοινοβουλίου της Γαλλίας τα ξημερώματα της Τρίτης (27/1), με 130 ψήφους υπέρ έναντι 21 κατά. Σε περίπτωση οριστικής έγκρισης και από τη γαλλική Γερουσία, η Γαλλία θα γίνει η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα στην οποία θα επιβληθεί ηλικιακό όριο στην πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα. Υπέρ του μέτρου τάχθηκε και ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος εξήρε μέσω X, μετά την ψηφοφορία, το «μείζον βήμα», όπως το χαρακτήρισε.
«Μπλόκο» στην πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε ανηλίκους κάτω των 15 ετών επεξεργάζεται με σχέδιο νόμου και η Σλοβενία, σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης της χώρας Ματέι Αρκόν, ενώ εκτός Ευρώπης, η Μαλαισία και η Ινδία επίσης προωθούν ή εξετάζουν περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σύμφωνα με τα διεθνή μέσα ενημέρωσης.
Κατάθλιψη
Την ώρα που η Ελλάδα αλλά και σχεδόν το σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών επεξεργάζονται την «άρση» των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, οι ειδικοί κρούουν, μέσω της «R», τον κώδωνα του κινδύνου για την επίδραση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στα παιδιά, επισημαίνοντας ότι σε πολλές περιπτώσεις η επίπλαστη τελειότητα των social media μπορεί να τους οδηγήσει ακόμα και στην κατάθλιψη.
«Τα παιδιά από νωρίς ξεκινούν να έχουν αγάπη στις διάφορες πλατφόρμες και αυτό οφείλεται στα πρότυπα που παίρνουν από τους ίδιους τους γονείς τους. Αν ένα παιδί βλέπει τον γονιό του να είναι όλη την ημέρα με ένα κινητό στο χέρι, το ίδιο θα κάνει και αυτό», δηλώνει στην «R» η ψυχολόγος – παιδοψυχολόγος, Αλεξάνδρα Καππάτου.
«Τα social προβάλλουν μια εικόνα τελειότητας για τον κόσμο, την εμφάνιση, την ευτυχία. Ολα αυτά όμως μπορούν να δημιουργήσουν πολλά προβλήματα στα παιδιά γιατί εκτίθενται συνεχώς σε μια διαρκή τελειότητα και μπορούν να συγκρίνουν τον εαυτό τους με αυτά που βλέπουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πολλές φορές συνδέεται όλη αυτή η κατάσταση με πρόβλημα στην πρόσληψη τροφής, με χαμηλή αυτοεκτίμηση, με σοβαρές διαταραχές εικόνας σώματος, ακόμα και με συμπτώματα κατάθλιψης», προειδοποιεί η παιδοψυχολόγος. Οπως επισημαίνει, μέσα από τα likes που συγκεντρώνουν ύστερα από μια ανάρτηση που κάνουν, επικυρώνουν την αξία τους. Οταν δεν εισπράττουν αυτά που θέλουν από τον ψηφιακό τους κόσμο νιώθουν μη αποδεκτοί και με σημαντική συναισθηματική φόρτιση. «Μέσα από τα likes θεωρεί το παιδί ότι αποκτά αξία», καταλήγει η Αλ. Καππάτου.
Πρώιμη εξοικείωση
Από την πλευρά της η Αννα Κανδαράκη, κλινική ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια, διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Αθηνών, τονίζει ότι τα μέτρα απαγόρευσης για την πρόσβαση των παιδιών στα social media κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.
«Μια απαγόρευση χωρίς εξήγηση, χωρίς κατανόηση και χωρίς να ανοίγει άλλους δρόμους σχέσης και έμπνευσης, δύσκολα θα ριζώσει. Τα κοινωνικά δίκτυα δεν είναι η αρχή του προβλήματος, είναι η φυσική συνέχεια μιας πρώιμης εξοικείωσης με τις οθόνες, μιας παιδικής ηλικίας που έμαθε νωρίς να καθησυχάζεται, να απασχολείται και να εκτίθεται ψηφιακά, προκειμένου να είναι αθόρυβη και βολική. Αν αυτό δεν αναγνωριστεί, αν οι ίδιοι οι γονείς δεν επαναφέρουν το μέτρο, την παρουσία και το όριο, τότε καμία απαγόρευση δεν αρκεί. Η προστασία, το αίσθημα της ασφάλειας, είναι βασική προϋπόθεση για την υγιή ανάπτυξη της ταυτότητας, δεν χτίζεται μόνο με απαγορεύσεις, αλλά με νόημα, επικοινωνία, παράδειγμα και σχέση», σημειώνει η Αν. Κανδαράκη.
