Λίγο πριν από την ολοκλήρωση μιας από τις σημαντικότερες δίκες που αφορούν τον πόλεμο στον Κόσοβο (28 Φεβρουαρίου 1998 έως 11 Ιουνίου 1999), οι εισαγγελείς δήλωσαν ότι διαθέτουν «συντριπτικά στοιχεία» για την ενοχή του πρώην προέδρου της χώρας και τριών ακόμη κατηγορουμένων, ζητώντας ποινές κάθειρξης 45 ετών για τον καθένα.
Οι εισαγγελείς ανέφεραν τη Δευτέρα ότι υπάρχουν «συντριπτικά στοιχεία» πως ο πρώην πρόεδρος του Κοσόβου, Χασίμ Θάτσι, και τρεις ακόμα κατηγορούμενοι ευθύνονται για δολοφονίες και βασανιστήρια ανθρώπων που θεωρούσαν προδότες, κατά τη διάρκεια του πολέμου ανεξαρτησίας της χώρας.
Για όλους τους κατηγορούμενους ζητήθηκε ποινή 45 ετών.
Οι κατηγορίες
Ο Θάτσι, οι πρώην πρόεδροι του Κοινοβουλίου και πρώην επικεφαλής του Γενικού Επιτελείου του UCK, Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσόβου (KLA), Κάντρι Βεσέλι και Γιακούπ Κρασνίτσι, καθώς και ο πρώην επικεφαλής των βουλευτών του κόμματος Vetëvendosje, Ρετζέπ Σελίμι, κατηγορούνται για συμμετοχή σε κοινή εγκληματική επιχείρηση που σχετίζεται με εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Με βάση το κατηγορητήριο της Ειδικής Εισαγγελίας (ZPS), που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2023, οι τέσσερις κατηγορούνται για περίπου 100 δολοφονίες, καθώς και για βασανιστήρια και απάνθρωπη μεταχείριση σε περίπου 40 κέντρα κράτησης κατά την περίοδο 1998-1999.
«Είμαι απολύτως αθώος», είχε δηλώσει ο Θάτσι κατά την έναρξη της δίκης το 2023.
Οι υπόλοιποι τρεις κατηγορούμενοι επανέλαβαν επίσης τις δηλώσεις αθωότητας που είχαν διατυπώσει στις προδικαστικές ακροάσεις.
Η επικεφαλής εισαγγελέας, Κίμπερλι Γουέστ, δήλωσε: «Τα εγκλήματα αυτά είναι εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και αποτελούν σοβαρά εγκλήματα, ενώ οι κατηγορίες αυτές δεν έχουν χάσει την αξία τους με την πάροδο του χρόνου, αλλά εξακολουθούν να είναι πολύ σοβαρές».
Η ίδια ζήτησε από το δικαστήριο να λάβει υπόψη τη βαρύτητα των πράξεων του κάθε κατηγορουμένου.
Η παραίτηση Θάτσι και το «κλίμα εκφοβισμού»
Ο Θάτσι παραιτήθηκε από την προεδρία το 2020 προκειμένου να υπερασπιστεί τον εαυτό του απέναντι στις 10 κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που φέρεται να διαπράχθηκαν κατά τον πόλεμο του 1998-99, ενώπιον του δικαστηρίου στη Χάγη.
Η εισαγγελέας ανέφερε επίσης ότι μάρτυρες και θύματα «επιθυμούσαν τόσο πολύ να βγει η αλήθεια στο φως», ώστε ήταν διατεθειμένοι να καταθέσουν παρά το «κλίμα εκφοβισμού» που επικρατούσε.
Το δικαστήριο της Χάγης, το οποίο υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εδρεύει στην Ολλανδία, αλλά αποτελεί μέρος του νομικού συστήματος του Κοσόβου, στελεχώνεται κυρίως από διεθνές προσωπικό λόγω φόβων για την ασφάλεια των μαρτύρων.
Το 2022, δύο ηγέτες ένωσης βετεράνων πολέμου του Κοσόβου καταδικάστηκαν επειδή εκφόβιζαν μάρτυρες δημοσιοποιώντας εμπιστευτικά έγγραφα που είχαν διαρρεύσει.
Μια δεύτερη δίκη εις βάρος του Θάτσι για εκφοβισμό μαρτύρων αναμένεται να ξεκινήσει αργότερα μέσα στον μήνα.
Οι μάρτυρες που κατέθεσαν παρείχαν, σύμφωνα με την εισαγγελία «συντριπτικά στοιχεία» ότι ο Θάτσι και οι συγκατηγορούμενοί του ακολουθούσαν πολιτική στοχοποίησης πολιτικών αντιπάλων και αμάχων που θεωρούνταν συνεργάτες ή προδότες, ως διοικητές του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου (UCK).
Και οι τέσσερις αντιμετωπίζουν κατηγορίες για δολοφονίες, βασανιστήρια και διώξεις που φέρονται να διαπράχθηκαν σε ολόκληρο το Κόσοβο και τη βόρεια Αλβανία από το 1998 έως τον Σεπτέμβριο του 1999, κατά τη διάρκεια και μετά το τέλος του πολέμου.
Το παρελθόν του Θάτσι
Ο Θάτσι ήταν φοιτητής που, όπως ο ίδιος περιέγραψε, επέστρεψε από «πολιτική εξορία» στην Ελβετία για να συμμετάσχει στον αγώνα ανεξαρτησίας του Κοσόβου από τη Σερβία.
Υποστηρίχθηκε από δυτικούς ηγέτες, οι οποίοι τον προσκάλεσαν στις ειρηνευτικές συνομιλίες του 1999 στη Γαλλία, με την ιδιότητά του ως πολιτικού διευθυντή του UCK, και θεωρήθηκε ηγέτης που θα μπορούσε να οδηγήσει τη χώρα στην ανεξαρτησία.
Πολλοί Κοσοβάροι θεωρούν το δικαστήριο άδικο και το βλέπουν ως προσπάθεια αναθεώρησης της ιστορίας τους, υποστηρίζοντας ότι επιχειρεί να εξισώσει τη γενοκτονία της Σερβίας με τα δικά τους δεινά.
Από τους περίπου 13.000 ανθρώπους που σκοτώθηκαν στον πόλεμο του 1998-1999 στο Κόσοβο, οι περισσότεροι ήταν Αλβανοί στην καταγωγή.
Η σύγκρουση έληξε έπειτα από 78 ημέρες αεροπορικών βομβαρδισμών του ΝΑΤΟ κατά των σερβικών δυνάμεων, ενώ περίπου 1 εκατομμύριο Αλβανοί του Κοσόβου εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους.
Με πληροφορίες από: Associated Press, Koha
