Ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, απέσυρε τις απειλές για επιβολή επιπλέον δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες σχετικά με τη Γροιλανδία, οδηγώντας την ΕΕ να συνεχίσει τη διαδικασία επικύρωσης της εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, αλλά η επιθετική στάση του άφησε ένα ακόμη, το πιο σοβαρό έως τώρα, «τραύμα» στις ευρωατλαντικές σχέσεις, βασικό πυλώνα της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης. Παρά την υποχώρηση από τις απειλές, η δυσπιστία στις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ έφθασε σε νέα επίπεδα, με την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να δηλώνει ότι η αλλαγή στη διεθνή τάξη δεν είναι μόνο σεισμική αλλά και μόνιμη.
Παράλληλα, ο Αμερικανός Πρόεδρος πρόσθεσε μία ακόμη αβεβαιότητα στην παγκόσμια οικονομία και τις διεθνείς αγορές, που ήρθε να προστεθεί σε μία σειρά από άλλες κατά το πρώτο έτος της νέας προεδρικής θητείας του. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, ο δείκτης αβεβαιότητας για την οικονομική πολιτική έφτασε πέρυσι τον Απρίλιο στο υψηλότερο επίπεδο από το 2015, με την εξαγγελία των οριζόντιων «ανταποδοτικών» δασμών από τον Τραμπ στις 2 Απριλίου. Η έκθεση διαπιστώνει ότι «ο γεωοικονομικός κατακερματισμός και ο γεωπολιτικός κίνδυνος έχουν γίνει πηγές οικονομικής αβεβαιότητας, οι οποίες περιορίζουν την ανάπτυξη και μπορούν να εντείνουν πιθανές πιέσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Μετά την αντιπαράθεση για τη Γροιλανδία, η αβεβαιότητα αυξήθηκε περαιτέρω, όπως δείχνει και το πρωτοφανές ράλι στην τιμή του χρυσού και άλλων πολύτιμων μετάλλων, τα οποία αποτελούν ασφαλή επενδυτικά καταφύγια σε περιόδους κρίσεων. Το ράλι του χρυσού έχει ξεπεράσει κατά πολύ κάθε προηγούμενο, ακόμη και αυτό από του 1979, όταν ξέσπασε η δεύτερη πετρελαϊκή κρίση μετά την επανάσταση και την εγκαθίδρυση θεοκρατικού καθεστώτος στο Ιράν. Αυξήθηκε 15% από την αρχή του 2026, σε συνέχεια της εκτίναξης του κατά 64% πέρυσι, με την τιμή του να φτάνει στα 5.000 δολάρια. Ενδεικτικό της αβεβαιότητας που αισθάνονται οι επενδυτές είναι ότι ο χρυσός συνέχισε να αυξάνεται και μετά την υπαναχώρηση του Τραμπ από την επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες και τις απειλές για τη Γροιλανδία. Την Τετάρτη το μεσημέρι, πριν την ομιλία του Αμερικανού Προέδρου στο Νταβός και τη συνάντηση που είχε με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μάρκ Ρούτε, η τιμή του χρυσού είχε φτάσει στο νέο ρεκόρ των 4.887 δολαρίων. Την Πέμπτη, μετά από μία αρχική μείωση κατά 1,2%, ο χρυσός συνέχισε να σκαρφαλώνει και να φτάνει σε νέα επίπεδα-ρεκόρ. Αντίστοιχα, η τιμή του ασημιού σκαρφάλωσε σε νέο υψηλό επίπεδο, κοντά στα 100 δολάρια ανά ουγκιά.
Το ράλι του χρυσού τροφοδοτήθηκε από τους δασμούς του Τραμπ και τις απειλές του κατά της ανεξαρτησίας της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), οι οποίες πήραν νέα διάσταση στις αρχές του 2026 με την άσκηση ποινικής δίωξης κατά του επικεφαλής της, Τζερόμ Πάουελ για υπερβάσεις στη δαπάνη των έργων ανακαίνισης στα κεντρικά κτίρια της Fed στην Ουάσιγκτον.
Ο χρυσός έχει γίνει η βασική εναλλακτική επιλογή για επενδυτές που περιορίζουν την έκθεσή τους στο δολάριο, το οποίο υποτιμήθηκε την περασμένη εβδομάδα έναντι του ευρώ κατά περίπου 1% αλλά και έναντι άλλων νομισμάτων. Οι πωλήσεις αμερικανικών ομολόγων οδήγησαν σε αύξηση των αποδόσεων τους – των 10ετών κοντά στο 4,3% και των 30ετών στο 4,9% – κάτι που ενισχύει τη δυναμική ταχείας αύξησης του δημόσιου χρέους των ΗΠΑ, με τον οίκο πιστοληπτικής αξιολόγησης Scope να εκτιμά ότι θα φτάσει στο 140% του ΑΕΠ το 2030. Την Τρίτη είχε σημειωθεί και η μεγαλύτερη πτώση τριμήνου των αμερικανικών μετοχών, με την αγορά όμως να ανακάμπτει από την Τετάρτη, χάρη στο λεγόμενο TACO (Trump Always Chicken Out) Trade.
Η επίπτωση στην παγκόσμια οικονομία από τους δασμούς περιορίστηκε από την υποχώρηση των ΗΠΑ από τις αρχικές ανακοινώσεις για πολύ μεγάλες επιβαρύνσεις – που προφανώς αποτελούσαν και διαπραγματευτική τακτική – αλλά και την αντιστάθμιση του αρνητικού αντίκτυπου από τις μεγάλες επενδύσεις στην τεχνολογία, ιδιαίτερα την τεχνητή νοημοσύνη, τη μείωση των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες και τα μέτρα δημοσιονομικής στήριξης.. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΔΝΤ, το παγκόσμιο ΑΕΠ εκτιμάται ότι αυξήθηκε κατά 3,3% το 2025, όσο και το 2024, ενώ και για το 2026 αναμένεται ένας αντίστοιχος ρυθμός. Ωστόσο, αν δεν υπήρχαν οι δασμοί και η αβεβαιότητα από τις πολιτικές των ΗΠΑ, οι προοπτικές για την ανάπτυξη θα ήταν καλύτερες.
