Στον ψηφιακό κόσμο του σήμερα, η προστασία του υπολογιστή και των προσωπικών δεδομένων δεν είναι προαιρετική αλλά αναγκαία. Μικρά λάθη, όπως ένας αδύναμος κωδικός ή η μη ενημέρωση ενός προγράμματος, μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια αρχείων, κλοπή ταυτότητας ή χρηματικές ζημιές. Αυτό το άρθρο δίνει πρακτικές, καθημερινά εφαρμόσιμες συμβουλές για να μειώσετε τους κινδύνους και να κρατήσετε τα δεδομένα σας ασφαλή.
Βασικές ρυθμίσεις ασφαλείας
Ξεκινήστε από τις ρυθμίσεις του λειτουργικού συστήματος: ενεργοποιήστε αυτόματες ενημερώσεις, δημιουργήστε ξεχωριστούς λογαριασμούς χρηστών και περιορίστε τα δικαιώματα διαχειριστή. Ένας καθημερινός χρήστης δεν χρειάζεται να δουλεύει με λογαριασμό διαχειριστή για απλές εργασίες και έτσι μειώνεται ο κίνδυνος να εκτελεστεί κακόβουλο λογισμικό χωρίς έλεγχο.
Επιπλέον, ενεργοποιήστε την αυτόματη κλείδωση οθόνης μετά από σύντομο χρονικό διάστημα και χρησιμοποιήστε κωδικό ή βιομετρικά για πρόσβαση. Αυτές οι μικρές ρυθμίσεις προστατεύουν τα δεδομένα εάν ο υπολογιστής μείνει προσωρινά χωρίς επίβλεψη ή κλαπεί.
Ισχυροί κωδικοί και διαχείριση κωδικών
Ένας ισχυρός κωδικός περιλαμβάνει τουλάχιστον 12 χαρακτήρες, με συνδυασμό γραμμάτων, αριθμών και συμβόλων. Η επαναχρησιμοποίηση κωδικών μεταξύ υπηρεσιών αυξάνει τον κίνδυνο: αν παραβιαστεί ένας λογαριασμός, οι επιτιθέμενοι δοκιμάζουν τους ίδιους συνδυασμούς και σε άλλες υπηρεσίες.
Χρησιμοποιήστε έναν διαχειριστή κωδικών (password manager) για να αποθηκεύετε και να δημιουργείτε μοναδικούς κωδικούς για κάθε υπηρεσία. Παράδειγμα: δημιουργήστε έναν μακρύ τυχαίο κωδικό για email, έναν άλλο για τραπεζικές υπηρεσίες και συνδέστε όλα με διπλή επαλήθευση όπου είναι διαθέσιμη.
Διπλός παράγοντας επαλήθευσης (2FA) και έξυπνες πρακτικές
Η ενεργοποίηση 2FA προσθέτει ένα επιπλέον επίπεδο ασφάλειας: ακόμα και αν ο κωδικός σας διαρρεύσει, ο επιτιθέμενος χρειάζεται και τη δεύτερη πληροφορία για είσοδο. Επιλέξτε εφαρμογές αυθεντικοποίησης ή φυσικά κλειδιά αντί για SMS όταν είναι δυνατό, καθώς τα SMS μπορεί να παραβιαστούν μέσω SIM swap.
Ελέγξτε ποιοι λογαριασμοί σας υποστηρίζουν 2FA και ενεργοποιήστε το άμεσα σε email, κοινωνικά δίκτυα και υπηρεσίες αποθήκευσης. Φυλάξτε τα backup codes σε ασφαλές μέρος, όπως σε έναν κλειδωμένο φάκελο ή σε φυσικό αντίγραφο που δεν βρίσκεται μόνιμα στον υπολογιστή.
Ενημερώσεις και αξιόπιστο λογισμικό
Κάντε συχνά ενημερώσεις στο λειτουργικό σύστημα, στα προγράμματα περιήγησης και στα δημοφιλή προγράμματα (π.χ. PDF reader, office suite). Οι ενημερώσεις κλείνουν γνωστές ευπάθειες που χρησιμοποιούνται συχνά από hackers για να αποκτήσουν πρόσβαση σε υπολογιστές.
Κατεβάζετε λογισμικό μόνο από επίσημες πηγές και ελέγχετε τις ψηφιακές υπογραφές όταν είναι διαθέσιμες. Αποφύγετε τα cracks και τα παράνομα προγράμματα, καθώς συχνά περιέχουν malware που μπλοφάρει σαν νόμιμο εργαλείο.
Αντιικά, τείχη προστασίας και σάρωση
Εγκαταστήστε ένα αξιόπιστο αντιιικό πρόγραμμα και ενεργοποιήστε το πραγματικό χρόνο σάρωσης. Η αυτόματη σάρωση αρχείων που κατεβάζετε και η περιοδική πλήρης σάρωση μειώνουν την πιθανότητα παραμονής κακόβουλου κώδικα στο σύστημά σας.
Επιπλέον, ενεργοποιήστε το τοπικό τείχος προστασίας (firewall) και σε δίκτυα όπου χρειάζεται ρυθμίστε VLAN ή ξεχωριστά guest δίκτυα για επισκέπτες. Αυτό βοηθά να περιορίσετε την πρόσβαση στο σπίτι ή στο γραφείο και προστατεύει συσκευές IoT που δεν έχουν ισχυρή ασφάλεια.
Ασφαλής χρήση του διαδικτύου και αναγνώριση απειλών
Μάθετε να αναγνωρίζετε phishing μηνύματα και ψεύτικες ιστοσελίδες: ελέγχετε πάντα τη διεύθυνση του αποστολέα, αναζητάτε ορθογραφικά λάθη και μην κάνετε κλικ σε ύποπτους συνδέσμους. Παράδειγμα: ένα email που ζητά επείγουσα αλλαγή κωδικού και περιλαμβάνει σύνδεσμο προς login σε τράπεζα είναι ύποπτο — καλύτερα πληκτρολογήστε τη διεύθυνση της τράπεζας χειροκίνητα.
Χρησιμοποιήστε προγράμματα περιήγησης με ενσωματωμένα φίλτρα και επεκτάσεις που μπλοκάρουν αναδυόμενα παράθυρα και κακόβουλους trackers. Να είστε επιφυλακτικοί με δημόσια Wi‑Fi: για τραπεζικές ή ευαίσθητες ενέργειες, προτιμήστε σύνδεση μέσω VPN ή κινητά δεδομένα.
Συμπέρασμα: Η ασφάλεια του υπολογιστή και των προσωπικών δεδομένων απαιτεί συνήθειες, όχι μόνο τεχνικά εργαλεία. Εφαρμόζοντας απλές πρακτικές — ενημερώσεις, ισχυρούς κωδικούς, 2FA, ασφαλή λογισμικό και τακτικά backups — μειώνετε σημαντικά τον κίνδυνο απώλειας ή κακής χρήσης των δεδομένων σας. Ξεκινήστε από σήμερα με ένα check‑list μικρών βημάτων και κάντε την ασφάλεια καθημερινή ρουτίνα.
