Ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), Τζερόμ Πάουελ, βρίσκεται αντιμέτωπος με ποινική έρευνα σχετικά με την ανακαίνιση των κεντρικών γραφείων της κεντρικής τράπεζας, ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ εντείνει τις επιθέσεις της κατά του ιδρύματος.
Ο χρυσός σημείωσε άνοδο σε επίπεδα ρεκόρ τη Δευτέρα και το δολάριο ΗΠΑ υποχώρησε, καθώς οι έμποροι θεώρησαν την έρευνα του υπουργείου Δικαιοσύνης ως μια δραματική κλιμάκωση στη μάχη για την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ.
Σε μια πρωτοφανή δήλωση, ο Πάουελ περιέγραψε απερίφραστα τις απειλές για το έργο ως «πρόσχημα», υπονοώντας ουσιαστικά ότι σκοπός της κυβέρνησης είναι να τον πιέσει να μειώσει τα επιτόκια σε μόλις 1%.
Τι πυροδότησε την έρευνα για τον Πάουελ
Ο Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίστηκε ότι δεν έχει καμία ανάμειξη στην έρευνα του Υπουργείου Δικαιοσύνης (DoJ). Ωστόσο, η κυβέρνησή του χρησιμοποιεί εδώ και μήνες το έργο της ανακαίνισης ως μέσο για να επιτεθεί στον Πάουελ.
Οι σύμμαχοι του προέδρου έχουν κατηγορήσει τη Fed ότι παραπλάνησε το Κογκρέσο σχετικά με ένα έργο ανακαίνισης, το οποίο εγκρίθηκε κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, αλλά τώρα βρίσκεται 700 εκατομμύρια δολάρια, εκτός προϋπολογισμού. Ο Τραμπ απείλησε επίσης τον περασμένο μήνα να μηνύσει τον Πάουελ για «ανικανότητα» σε σχέση με την ανακαίνιση.
Ο Ράσελ Βόουτ, διευθυντής του Γραφείου Διαχείρισης και Προϋπολογισμού, έχει συγκρίνει στο παρελθόν το έργο με την κατασκευή του Παλατιού των Βερσαλλιών στη Γαλλία και χαρακτήρισε τις υπερβάσεις κόστους ως «εξωφρενικές». Έχει επίσης επιτεθεί στον Πάουελ για «κακίστη» διαχείριση της ανακαίνισης.
Με τη δήλωση στην οποία προχώρησε ο Πάουελ την Κυριακή, ήταν η πρώτη φορά που αναφέρθηκε άμεσα στις προσπάθειες του Τραμπ να περιορίσει την ανεξαρτησία της Fed να καθορίζει τα επιτόκια χωρίς πολιτικές παρεμβάσεις.
«Κανείς -σίγουρα ούτε ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας- δεν είναι υπεράνω του νόμου. Αλλά αυτή η πρωτοφανής ενέργεια θα πρέπει να εξεταστεί στο ευρύτερο πλαίσιο των απειλών και της συνεχιζόμενης πίεσης της κυβέρνησης», υποστήριξε ο ίδιος.
Γιατί τώρα
Εκ πρώτης όψεως, η χρονική στιγμή της έρευνας του Υπουργείου Δικαιοσύνης φαίνεται περίεργη, καθώς η δεύτερη θητεία του Πάουελ ως προέδρου της Fed λήγει τον Μάιο. Ωστόσο, η έρευνα είναι πιθανό να εκληφθεί ως μια «προειδοποιητική βολή» προς όποιον επιλέξει ο Τραμπ για να τον διαδεχθεί στον ρόλο του σημαντικότερου κεντρικού τραπεζίτη στον κόσμο. Σχετική ανακοίνωση αναμένεται αργότερα αυτόν τον μήνα.
Σύμμαχοι του προέδρου ενδέχεται επίσης να αποφάσισαν να δράσουν τώρα, ώστε να αναγκάσουν τον Πάουελ να παραιτηθεί από το Δ.Σ. της Fed αργότερα φέτος.
Ακόμη και μετά τη λήξη της θητείας του ως προέδρου της Fed, ο Πάουελ έχει το δικαίωμα να παραμείνει στο διοικητικό συμβούλιο της κεντρικής τράπεζας μέχρι τον Ιανουάριο του 2028. Δεν έχει δηλώσει ακόμη αν θα ασκήσει αυτό το δικαίωμα.
Ενώ η ευρύτερη Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς (FOMC), στην οποία συμμετέχουν οι 12 επικεφαλής των περιφερειακών Fed, καθορίζει τα επιτόκια, το διοικητικό συμβούλιο κατευθύνει τη συζήτηση. Οι διοικητές του συμβουλίου έχουν επίσης την εξουσία να απομακρύνουν τους επικεφαλής των περιφερειακών Fed, καθώς και να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τη διακυβέρνηση της κεντρικής τράπεζας.
Η κυβέρνηση είχε επίσης ελάχιστη επιτυχία μέχρι στιγμής στην προσπάθειά της να απομακρύνει διοικητές της Fed με άλλα μέσα.
Πέρυσι, ο Τραμπ επιχείρησε να απολύσει τη Λίζα Κουκ με κατηγορίες για απάτη σε στεγαστικά δάνεια, λέγοντας ότι αυτό συνιστούσε «βάσιμη αιτία» (for cause) — ένας νομικός όρος που συνήθως ερμηνεύεται ως σοβαρή παράβαση καθήκοντος.
Η Κουκ, η οποία αρνήθηκε τις κατηγορίες, έλαβε το δικαίωμα από το Ανώτατο Δικαστήριο να παραμείνει στη Fed όσο η δικαστική της διαμάχη κατά του προέδρου εκκρεμεί. Το Ανώτατο Δικαστήριο πρόκειται να εξετάσει τα επιχειρήματα για την υπόθεση αργότερα αυτόν τον μήνα.
Σε περίπτωση που ο Πάουελ αποχωρήσει, οι διορισμένοι από τον πρόεδρο θα έχουν τον έλεγχο του επταμελούς διοικητικού συμβουλίου.
Πώς θα αντιδράσει το Κογκρέσο
Αυτό είναι ένα κρίσιμο ερώτημα, δεδομένου ότι η Γερουσία έχει την εξουσία να αποφασίζει εάν θα επικυρωθεί ο διάδοχος που θα επιλέξει ο Τραμπ για τη θέση του προέδρου της Fed, καθώς και οι διορισμοί άλλων διοικητών.
Η έρευνα του Υπουργείου Δικαιοσύνης (DoJ) έρχεται σε μια στιγμή που ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι δείχνουν αυξημένη προθυμία να αψηφήσουν τον πρόεδρο – για παράδειγμα, την περασμένη εβδομάδα όσον αφορά την παρέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα.
Ο Τομ Τίλις, Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής της Βόρειας Καρολίνας που έχει συγκρουστεί με τον Τραμπ στο παρελθόν, δήλωσε μετά την είδηση ότι η Fed έλαβε κλητεύσεις από το Συμβούλιο ενόρκων (grand jury) ότι θα αντιταχθεί στην επικύρωση οποιουδήποτε υποψηφίου για τη Fed, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου, μέχρι να επιλυθεί το νομικό ζήτημα.
Επανέλαβε τα λόγια του Πάουελ, λέγοντας ότι διακυβεύεται η ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας, η οποία θεωρείται ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους της οικονομικής πολιτικής των ΗΠΑ και της ισχύος των χρηματοπιστωτικών αγορών της.
«Εάν υπήρχε οποιαδήποτε αμφιβολία για το αν σύμβουλοι εντός της κυβέρνησης Τραμπ πιέζουν ενεργά για να τερματίσουν την ανεξαρτησία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, τώρα δεν θα έπρεπε να υπάρχει καμία. Πλέον, αυτό που τίθεται υπό αμφισβήτηση είναι η ανεξαρτησία και η αξιοπιστία του Υπουργείου Δικαιοσύνης».
Εάν και άλλοι συμμερίζονται τις απόψεις του, αυτό θα μπορούσε να αποδειχθεί θανάσιμο πλήγμα στις προσπάθειες του Τραμπ να εγκαταστήσει έναν σύμμαχό του ως πρόεδρο της Fed. Ο οικονομολόγος του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίραν, εγκρίθηκε οριακά με μόλις μία ψήφο διαφορά όταν επικυρώθηκε ως διοικητής πέρυσι.
Οι Δημοκρατικοί ήδη αντιδρούν έντονα στην έρευνα. Η Ελίζαμπεθ Γουόρεν, η κορυφαία στην ιεραρχία των Δημοκρατικών στην ισχυρή τραπεζική επιτροπή της Γερουσίας, χαρακτήρισε τον Τραμπ «επίδοξο δικτάτορα» το βράδυ της Κυριακής.
Γιατί το έργο της ανακαίνισης βρίσκεται στο μικροσκόπιο
Ο Βόουτ, στενός σύμμαχος του προέδρου, υποστηρίζει ότι η ανακαίνιση του κτιρίου «Marriner S. Eccles» της Fed και του γειτονικού κτιρίου στη λεωφόρο «1951 Constitution» είναι ενδεικτική αυτού που ο ίδιος και άλλοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι ισχυρίζονται ότι αποτελεί έλλειψη εποπτείας στην κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ.
Ο Βόουτ δήλωσε ότι ακόμη και το «νούμερο δύο» κτίριο της Fed, το κτίριο «William McChesney Martin Jr» απέναντι από το κτίριο Eccles, ήταν «ένα παλάτι».
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε ότι θα πρέπει να προχωρήσει η επανεξέταση της απόφασης για την ανάληψη του έργου και ζήτησε έρευνα για «ολόκληρο το ίδρυμα της Ομοσπονδιακής Τράπεζας».
Ο Πάουελ προσπάθησε να περιορίσει τις δαπάνες αφαιρώντας ορισμένα από τα πιο πολυτελή στοιχεία των αρχικών σχεδίων, λέγοντας στο Κογκρέσο τον περασμένο Ιούνιο ότι τα υδάτινα στοιχεία, οι κυψέλες και οι κήποι στην ταράτσα είχαν ακυρωθεί.
Η έρευνα του Υπουργείου Δικαιοσύνης (DoJ) θεωρείται ότι επικεντρώνεται στο εάν ο Πάουελ παρουσίασε ψευδώς τα γεγονότα στους νομοθέτες όταν περιέγραφε αυτές τις αλλαγές. Ωστόσο, πολλοί παρατηρητές της Fed συμμερίζονται την άποψη του Πάουελ ότι η αντίρρηση για το έργο της ανακαίνισης είναι ένα πρόσχημα για να δοθεί στον πρόεδρο μεγαλύτερος έλεγχος επί των επιτοκίων.
«Η ουσία έχει λιγότερη σημασία από το γεγονός ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης του Τραμπ προβαίνει σε αυτή την ενέργεια εξαρχής», δήλωσε ο Ντέρεκ Τανγκ της LH Meyer, μιας εταιρείας ερευνών.
Η πρόταση: «Ο Πάουελ προσπάθησε να περιορίσει τις δαπάνες αφαιρώντας ορισμένα από τα πιο πολυτελή στοιχεία των αρχικών σχεδίων, λέγοντας στο Κογκρέσο τον περασμένο Ιούνιο ότι τα σιντριβάνια, οι μελισσώνες και οι κήποι στην ταράτσα είχαν ακυρωθεί.»
