Το Ιράν έχει βρεθεί σε αυτή την θέση, με πολλές και σκληρές διαδηλώσεις τις οποίες πνίγει στο αίμα αρκετές φορές τα τελευταία 17 χρόνια. Το βασικό ερώτημα πάντα είναι κατά πόσον οι διαδηλώσεις μπορούν να αλλάξουν την μορφή του καθεστώτος και πώς μπορεί να συνδράμουν σε αυτό οι ΗΠΑ.
Για να βρεθεί το καθεστώς πραγματικά σε σοβαρό κίνδυνο κατάρρευσης, θα έπρεπε μεγάλοι και σημαντικοί αριθμοί από τις δυνάμεις ασφαλείας να αλλάξουν πλευρά και να ενωθούν με τους διαδηλωτές. Αυτό δεν έχει συμβεί ακόμη, σημειώνει το BBC.
Η Ισλαμική Δημοκρατία διαθέτει έναν από τους βαθύτερους, πιο διαδεδομένους και πιο αποτελεσματικούς μηχανισμούς ασφαλείας στον κόσμο. Έχει πληροφοριοδότες, μηχανισμούς υποκλοπών, επιτήρηση διαδικτυακού περιεχομένου και έναν ολόκληρο στρατό ενόπλων της Μπασίτζ, των οποίων η δουλειά είναι να προστατεύουν το καθεστώς και τις καταπιεστικές του αξίες.
Μέχρι σήμερα έχει καταφέρει να συντρίψει κάθε διαμαρτυρία — σκοτώνοντας και συλλαμβάνοντας μεγάλους αριθμούς ανθρώπων, βασανίζοντάς τους σε πολλές περιπτώσεις στη φυλακή και στη συνέχεια απελευθερώνοντάς τους, χτυπημένους και τραυματισμένους ψυχικά, ώστε να προειδοποιούν τους άλλους για το τι συμβαίνει σε περίπτωση σύλληψης. Πρόκειται για μια πολιτική αποτροπής μέσω του φόβου, σημειώνει το BBC.
Οι επιλογές του Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει ένα δίλημμα στο Ιράν: να δράσει αποφασιστικά και να ρισκάρει απρόβλεπτες εσωτερικές και περιφερειακές συνέπειες, ή να παραμείνει αδρανής ενώ Ιρανοί διαδηλωτές πυροβολούνται, οπότε ρισκάρει με απώλεια κύρους.
Έχουν περάσει δέκα ημέρες από τότε που προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ ήταν «οπλισμένες και έτοιμες να δράσουν», λέγοντας στους Ιρανούς διαδηλωτές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα «έρχονταν να τους σώσουν» αν οι ιρανικές αρχές αντιδρούσαν με βία.
Έτσι, τώρα, ο πρόεδρος πρέπει να αποφασίσει αν θα υλοποιήσει την απειλή του — και με ποιον τρόπο. Αυτό θα αποτελέσει το επίκεντρο μιας συνάντησης με κορυφαίους στρατιωτικούς και αξιωματούχους ασφαλείας, η οποία έχει προγραμματιστεί για αύριο, Τρίτη.
Ο πρόεδρος έχει δώσει ελάχιστα στοιχεία για τη φύση της αντίδρασής του, εκτός από το να πει στους δημοσιογράφους ότι «εξετάζει κάποιες πολύ ισχυρές επιλογές». Ωστόσο, έχει επίσης αφήσει να εννοηθεί ότι η αλλαγή καθεστώτος βρίσκεται στο μυαλό του.
«Το Ιράν κοιτάζει προς την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ίσως όπως ποτέ άλλοτε», έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το Σάββατο. «Οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να βοηθήσουν!!!». Από την άλλη είπε ότι οι ιρανικές αρχές επικοινώνησαν μαζί του το Σαββατοκύριακο, επιδιώκοντας διαπραγματεύσεις — χωρίς άλλες διευκρινίσεις.
«Μήνυμα νίκης» από τον Χαμενεΐ
Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι οι δύο πλευρές εργάζονταν για τη διευθέτηση μιας συνάντησης, αλλά θέλοντας να διατηρήσει την πίεση και ένα κλίμα απρόβλεπτου, είπε ότι ίσως αναγκαστεί να δράσει πρώτος.
Σήμερα, μετά τις ογκώδεις κυβερνητικές αντιδιαδηλώσεις η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι είναι έτοιμη για πόλεμο, αλλά και για διάλογο. Ακολούθησε το μήνυμα από τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ που έδειχνε άμεσα προς τους «Αμερικανούς πολιτικούς».
Δεν ανέφερε συγκεκριμένα τον πρόεδρο Τραμπ, σηματοδοτώντας μια αλλαγή σε σχέση με την ομιλία του πριν από τρεις ημέρες, στην οποία είχε πει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα «καταρρεύσει». Ωστόσο ήταν μήνυμα νίκης. Περιέγραψε την ημέρα ως «ιστορική» και είπε ότι «απέτρεψε τα σχέδια των ξένων εχθρών».
Όμως, όσοι έχουν περιορισμένη πρόσβαση στο διαδίκτυο μέσα στη χώρα παρουσιάζουν μια διαφορετική εικόνα. Λένε ότι ορισμένοι άνθρωποι γύρω τους θρηνούν τους αγαπημένους τους. Και οι νεκροί είναι τουλάχιστον 648.
Βομβαρδισμοί στο εσωτερικό του Ιράν
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει στη διάθεσή του μια σειρά στρατιωτικών επιλογών για αμερικανική επέμβαση στο Ιράν. Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει δεσμευτεί να απαντήσει με αντίποινα αν δεχθεί επίθεση.
Τον Ιούνιο του 2025, το Ισραήλ και το Ιράν πολέμησαν έναν σύντομο αλλά έντονο πόλεμο 12 ημερών, με την Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ να συμμετέχει στο τέλος, καταστρέφοντας μεγάλο μέρος του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος σε τρεις τοποθεσίες.
Αυτή τη φορά, οποιαδήποτε αμερικανικά στρατιωτικά πλήγματα — αν εγκριθούν από τον πρόεδρο Τραμπ — θα στοχεύσουν πιθανότατα την καρδιά του μηχανισμού ασφαλείας του Ιράν, πλήττοντας το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), τη Μπασίτζ και πιθανώς τον ίδιο τον Ανώτατο Ηγέτη, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Υπάρχει ο κίνδυνος αυτό να αποδειχθεί μπούμερανγκ.
Τα αντίποινα
Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει ήδη παρουσιάσει τους διαδηλωτές ως «τρομοκράτες… που προσπαθούν να ευχαριστήσουν τον Ντόναλντ Τραμπ». Μια αμερικανική αεροπορική επιδρομή που θα προκαλούσε απώλειες αμάχων θα μπορούσε να λειτουργήσει προς όφελος του καθεστώτος.
Όσον αφορά τα αντίποινα, το Ιράν δεν είναι εντελώς ανίσχυρο. Διαθέτει ακόμη ένα οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων, έχει συμμάχους — τους Χούθι στην Υεμένη — και θα μπορούσε να επιχειρήσει να ναρκοθετήσει το στρατηγικής σημασίας Στενό του Ορμούζ.
Από την άλλη, όπως λέει και ο Τραμπ, το Ιράν «δεν κρατά όλα τα χαρτιά». Βρίσκεται σε πολύ πιο αδύναμη θέση σήμερα απ’ ό,τι πριν από 18 μήνες, έχοντας χάσει τον βασικό του σύμμαχο στη Συρία και βλέποντας το Ισραήλ να διαπερνά την αεράμυνά του και να πλήττει στόχους όπου επιθυμεί στη Μέση Ανατολή.
Είναι αυτό ευκαιρία για τον Τραμπ να ανατρέψει το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης;
Οι βασικές ανησυχίες του Τραμπ ήταν οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν και ο περιορισμός των ιρανικών δραστηριοτήτων στη Μέση Ανατολή, σχολιάζει το BBC. Η ιδέα της απομάκρυνσης της ηγεσίας βρίσκεται στο μυαλό του, αλλά υπάρχουν πολλές φωνές γύρω από τον Τραμπ που θα τον συμβουλεύουν να είναι προσεκτικός αν ακολουθήσει αυτόν τον δρόμο.
Η κυβέρνηση Τραμπ θα ήταν προσεκτική, διότι οι συνέπειες μιας αλλαγής καθεστώτος θα ήταν εξαιρετικά πολύπλοκες, σχολιάζει ο Πολ Άνταμς, διπλωματικός συντάκτης του BBC.
