«Βραχυκύκλωμα» στο Αιγαίο στήνει η Άγκυρα, η οποία δείχνει να επιμένει σε μια τακτική συνεχών παρενοχλήσεων στις ηλεκτρικές και τηλεπικοινωνιακές διασυνδέσεις προς τα ελληνικά νησιά. Ενδεικτική γι’ αυτό ήταν η παρενόχληση του πλοίου «Ocean Link» που πόντιζε καλώδιο οπτικών ινών ανάμεσα στην Αστυπάλαια και την Αμοργό. Το περιστατικό αυτό προκάλεσε έντονο προβληματισμό στην Αθήνα, καθώς αποδεικνύει ότι μια μανιέρα που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια, με την παρενόχληση των πλοίων που διενεργούσαν έρευνες βυθού για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου, παίρνει πλέον μόνιμα χαρακτηριστικά, απειλώντας να καταστεί μια μόνιμη εστία τριβής στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Διπλωματικές πηγές χαρακτήριζαν το περιστατικό ως χαμηλής έντασης, αφού η τουρκική φρεγάτα δεν έκανε τίποτε άλλο από το να δηλώσει την παρουσία της, ενώ στη συνέχεια αποχώρησε αμέσως από την περιοχή. Οι ειδήμονες κάνουν λόγο για hailing, δηλαδή δήλωση παρουσίας και λένε ότι το τελευταίο διάστημα υπάρχει ένα πλούσιο ιστορικό τέτοιων περιστατικών. Μεταξύ αυτών και το περιστατικό με το ερευνητικό σκάφος του ΑΔΜΗΕ που εκτελούσε εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση των νησιών του βορείου Αιγαίου και δέχθηκε παρενόχληση μεταξύ Λέσβου και Λήμνου. Εμπειροι διπλωμάτες εκτιμούν πως η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς η Ελλάδα έχει προγραμματίσει τη διασύνδεση των νησιών με την ηπειρωτική χώρα ώστε να σταματήσει η λειτουργία των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που καίνε πετρέλαιο και με αυτόν τον τρόπο να μειωθεί το κόστος αλλά και να περιοριστεί η ρύπανση του περιβάλλοντος. Ηδη το πρόγραμμα αυτό έχει σχεδόν ολοκληρωθεί για τις Κυκλάδες και την Κρήτη. Επίσης, στον προγραμματισμό του ΑΔΜΗΕ βρίσκονται η διασύνδεση των νησιών του βορείου Αιγαίου με τη Θράκη και η διασύνδεση των Δωδεκανήσων με την Πελοπόννησο έως το 2029.
Έγκριση
Κατά τη διάρκεια της υλοποίησης αυτού του προγράμματος είναι πολύ πιθανόν, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, να εκδηλωθούν ενστάσεις και προκλήσεις από την τουρκική πλευρά. Αλλωστε, υπάρχει και το προηγούμενο της προσπάθειας παρεμπόδισης του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI, αλλά και η διακηρυγμένη πρόθεση της τουρκικής πλευράς, κανένα έργο στο Αιγαίο να μην υλοποιείται αν δεν έχει την έγκριση της Τουρκίας. Μάλιστα, πολύ πρόσφατα (στις 26 Νοεμβρίου του 2025) το επανέλαβε και ο Τούρκος υπουργός Αμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, ο οποίος είπε ότι χωρίς την Τουρκία δεν θα πραγματοποιηθεί κανένα έργο σε Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο. «Εφαρμόζουμε με αποφασιστικότητα κάθε αναγκαίο μέτρο έναντι κάθε είδους έργου και πρωτοβουλίας που επιχειρεί να υλοποιήσει μονομερώς η Ελλάδα στην περιοχή. Ενώ τονίζουμε σε κάθε ευκαιρία ότι δεν θα μπορέσει να πραγματοποιηθεί κανένα έργο στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο που αγνοεί τη χώρα μας ή έχει την πρόθεση να σφετεριστεί τα δικαιώματά μας», δήλωσε ο Γκιουλέρ.
Βεβαίως, τα έργα που προγραμματίζει ο ΑΔΜΗΕ θα προχωρήσουν μόνο αν δρομολογηθεί η απαραίτητη αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου του Ανεξάρτητου Διαχειριστή, καθώς για την εξασφάλιση των νέων δανείων, που είναι απαραίτητα για την υλοποίηση των μεγάλων έργων προϋπολογισμού άνω των 4 δισ. ευρώ (δηλαδή της διασύνδεσης Δωδεκανήσων, βορείου Αιγαίου αλλά και της δεύτερης γραμμής με την Ιταλία) κρίνεται απαραίτητη η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου. Το Δημόσιο (δηλαδή η κυβέρνηση που είναι ο μεγαλομέτοχος του ΑΔΜΗΕ) θα πρέπει να πάρει τις απαραίτητες αποφάσεις και μάλιστα σύντομα, διαφορετικά τα έργα αυτά θα κινδυνεύσουν να μην υλοποιηθούν όχι μόνο λόγω της τουρκικής αντίδρασης, αλλά και για οικονομικούς λόγους. Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, οι κεφαλαιακές ανάγκες του ΑΔΜΗΕ ανέρχονται σε 1 δισ. ευρώ.
Το θέμα των ηλεκτρικών διασυνδέσεων στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο δεν θα συζητηθεί στον επόμενο γύρο του πολιτικού διαλόγου ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία, που θα πραγματοποιηθεί στις 20 Ιανουαρίου στην Αγκυρα. Σε κάθε περίπτωση, όμως, θα τεθεί στην επόμενη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας και στη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που σύμφωνα με πληροφορίες πρόκειται να γίνει στην Αγκυρα στα μέσα Φεβρουαρίου. Οι διαβουλεύσεις για την εξεύρεση της ημερομηνίας αλλά και για την ατζέντα της συνάντησης βρίσκονται σε εξέλιξη ανάμεσα στα επιτελεία του Ελληνα πρωθυπουργού και του Τούρκου Προέδρου. Ωστόσο, μετά τις συνεχείς αναβολές αλλά και μετά την ακύρωση (με ευθύνη της Τουρκίας) της προγραμματισμένης συνάντησης των δύο ηγετών τον περασμένο Σεπτέμβριο, κανείς στην κυβέρνηση δεν θεωρεί πλέον δεδομένο ότι το ΑΣΣ θα πραγματοποιηθεί. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, την περασμένη Τρίτη στο Παρίσι, στο πλαίσιο της διάσκεψης των «προθύμων» για την Ουκρανία, ο πρωθυπουργός είχε μια σύντομη συνάντηση με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν.
Τουρκικές προκλήσεις στις Κυκλάδες
Τι λένε στρατιωτικοί και διπλωματικοί κύκλοι για το συμβάν που σημειώθηκε στις 2 Ιανουαρίου
Η Τουρκία είναι αποφασισμένη, εκτός της ρητορικής που ακολουθεί, να ανεβάσει το θερμόμετρο των προκλήσεων και επί του πεδίου. Δεν είναι μόνο το ανυπόστατο και αλυτρωτικό αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας», που έχει υιοθετηθεί ως επίσημη γραμμή του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, πλέον με την παρουσία τους στο Αιγαίο αμφισβητούν εργασίες που κάνουν πλοία ακόμη και στις Κυκλάδες.
Η πρωτοφανής πρόκληση, στις 2 Ιανουαρίου, της τουρκικής φρεγάτας «Gediz» επί του πλοίου «Ocean Link», που πόντιζε καλώδιο οπτικών ινών στην περιοχή ανάμεσα σε Αμοργό και Αστυπάλαια δίνει από τη μία το στίγμα των τουρκικών διαθέσεων και από την άλλη στέλνει ένα σαφές μήνυμα για τις προθέσεις της Ελλάδας επί του πεδίου.
Η τουρκική φρεγάτα «Gediz», κλάσης Oliver Hazard Perry, προχώρησε διά ασυρμάτου από απόσταση περίπου 10 ναυτικών μιλίων σε πρόκληση επί του «Ocean Link», καθώς αυτό έπλεε εντός εθνικών χωρικών υδάτων. Σύμφωνα με το μήνυμα που εξέπεμψε το τουρκικό πολεμικό πλοίο, καλούσε το «Ocean Link» να σταματήσει τις όποιες εργασίες έκανε, διότι «βρισκόταν σε τουρκική υφαλοκρηπίδα» και έπρεπε «να λάβει τις σχετικές άδειες από τις τουρκικές Αρχές». Η απάντηση της Ελλάδας ήταν άμεση και ακαριαία με μία φρεγάτα και μία πυραυλάκατο, αλλά και πτήσεις μαχητικών αεροσκαφών που έδωσαν σαφές μήνυμα προς τον κυβερνήτη της τουρκικής φρεγάτας για την αποφασιστικότητα των Ενόπλων Δυνάμεων.
Σε επίσημο επίπεδο, η Ελλάδα δεν έχει αναφέρει το παραμικρό για το συμβάν, με το τουρκικό υπουργείο Αμυνας ωστόσο να επισημαίνει σε ανακοίνωσή του ότι «η Ελλάδα επιχειρεί να διεξάγει μονομερείς δραστηριότητες στο Αιγαίο πέλαγος, αγνοώντας τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της χώρας μας που απορρέουν από τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας».
Στρατιωτικοί κύκλοι, από την άλλη, αναφέρουν στη Realnews ότι τα γεγονότα στις 2 Ιανουαρίου αποτελούν απλά οδηγό της δράσης που θα αναλάβουν οι Ενοπλες Δυνάμεις της χώρας σε κάθε τουρκική πρόκληση επί του πεδίου. «Απέναντι σε κάθε τουρκικό πολεμικό πλοίο που θα εμφανίζεται στο Αιγαίο για να προκαλέσει θα υπάρχει υπέρτερη απάντηση από ελληνικής πλευράς», λένε οι ίδιοι κύκλοι στην «R».
Ουσιαστικά, όπως συνέβη και με την «Gediz», πρόθεση είναι επιχειρησιακά να υπάρχει πάντα αριθμητικό πλεονέκτημα δυνάμεων επί του πεδίου έναντι κάθε προκλητικής ενέργειας.
Ωστόσο, διπλωματικοί κύκλοι αξιολογούν το συμβάν ως σοβαρό στίγμα των τουρκικών προθέσεων, αφού η τουρκική φρεγάτα προχώρησε στην πρόκληση όταν το «Ocean Link» πραγματοποιούσε τις εργασίες στο συγκεκριμένο τμήμα των Κυκλάδων, το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως τουρκική διεκδίκηση βάσει του σκαριφήματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», όπως το σχεδίασε ο απόστρατος Τούρκος ναύαρχος Τσιχάτ Γιαϊτζί. Ουσιαστικά, το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» είναι η μετεξέλιξη του casus belli, που ψήφισε το τουρκικό Κοινοβούλιο το 1995, το οποίο πλέον αποκτά ιδεολογία, αφήγημα και ύπαρξη στην επίσημη εξωτερική πολιτική της Τουρκίας.
Ωστόσο, φαίνεται ότι το μήνυμα περί αποφασιστικότητας της ελληνικής πλευράς έγινε πλήρως αντιληπτό από την Αγκυρα, καθώς το διάστημα 4 με 8 Ιανουαρίου, το «Ocean Link» πραγματοποίησε ανενόχλητο τις εργασίες πόντισης οπτικών ινών από Αστυπάλαια μέχρι Κω, βάσει της NAVTEX με αριθμό «ZCZC QA24 041805 UTC IAN 26 STATHMOS IRAKLEIO AR.MIN 009/26», που εξέδωσε η υδρογραφική υπηρεσία Ηρακλείου του Πολεμικού Ναυτικού.
