Η κοινωνική αναταραχή στο Ιράν φαίνεται να κλιμακώνεται, με χιλιάδες πολίτες να διαδηλώνουν παρά τo μπλακ άουτ στις επικοινωνίες και τις προσπάθειες των αρχών να περιορίσουν τις κινητοποιήσεις, ενώ οι φωνές για αλλαγή στο θεοκρατικό καθεστώς αυξάνονται συνεχώς.
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, την Παρασκευή κατηγόρησε τους διαδηλωτές ότι δρουν «εκ μέρους του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ» και προειδοποίησε ότι η Τεχεράνη δεν θα ανεχτεί «σαμποτέρ» που λειτουργούν ως «μισθοφόροι ξένων».
Σε ομιλία που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση, ο Χαμενεΐ τόνισε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία «δεν θα υποχωρήσει» απέναντι στους διαδηλωτές που χαρακτήρισε «βάνδαλους».
Απευθυνόμενος στους υποστηρικτές του, δήλωσε: «Τα χέρια του προέδρου Τραμπ είναι βαμμένα με το αίμα περισσότερων από χίλιων Ιρανών» και προέβλεψε ότι ο «αλαζόνας» ηγέτης των ΗΠΑ θα «ανατραπεί» όπως η αυτοκρατορική δυναστεία που κυβέρνησε το Ιράν μέχρι την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Ο Χαμενεΐ επίσης τόνισε «Καταστρέφουν τους δικούς τους δρόμους για να ευχαριστήσουν τον Πρόεδρο άλλης χώρας», αναφερόμενος στον Τραμπ.
Διαδηλώσεις εν μέσω μπλακ άουτ στις επικοινωνίες
Η ομιλία του ήρθε καθώς οι διαδηλωτές φώναζαν διαμαρτυρόμενοι στους δρόμους μέχρι το πρωί της Παρασκευής. Βίντεο που δημοσιεύθηκαν στα social media έδειχναν διαδηλωτές να φωνάζουν κατά της κυβέρνησης γύρω από φωτιές, ενώ συντρίμμια κάλυπταν τους δρόμους της Τεχεράνης και άλλων περιοχών.
Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, που σιώπησαν μέχρι την Παρασκευή, ισχυρίστηκαν ότι «τρομοκρατικοί πράκτορες» των ΗΠΑ και του Ισραήλ προκάλεσαν πυρκαγιές και βία, αναφέροντας επίσης «θύματα» χωρίς περαιτέρω λεπτομέρειες και ότι κάηκαν «ιδιωτικά αυτοκίνητα, μοτοσυκλέτες, δημόσιοι χώροι όπως ο μετρό, πυροσβεστικά οχήματα και λεωφορεία».
Η πλήρης έκταση των διαδηλώσεων δεν μπορεί να προσδιοριστεί άμεσα λόγω του αποκλεισμού των επικοινωνιών, αλλά η κατάσταση σηματοδοτεί νέα κλιμάκωση στις κινητοποιήσεις που ξεκίνησαν από την πτώση της οικονομίας και έχουν εξελιχθεί στη μεγαλύτερη πρόκληση για την κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια, εντείνοντας την οργή σταδιακά από τις 28 Δεκεμβρίου.
Οι κινητοποιήσεις αποτέλεσαν επίσης το πρώτο τεστ κατά πόσο ο κόσμος μπορεί να επηρεαστεί από τον διάδοχο του θρόνου, Ρεζά Παχλαβί, του οποίου ο βαριά άρρωστος πατέρας διέφυγε από το Ιράν λίγο πριν την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Οι διαδηλωτές φώναζαν υπέρ του Σάχη, κάτι που παλαιότερα θα μπορούσε να επιφέρει θανατική ποινή, αλλά τώρα υπογραμμίζει την οργή που τροφοδοτεί τις διαμαρτυρίες.
Μέχρι στιγμής, τουλάχιστον 42 άτομα έχουν σκοτωθεί στις διαδηλώσεις, ενώ πάνω από 2.270 έχουν συλληφθεί, σύμφωνα με το Human Rights Activists News Agency που έχει έδρα τις ΗΠΑ.
Ο ρόλος του Παχλαβί
Ο Ρεζά Παχλαβί, που κάλεσε σε διαδηλώσεις την Πέμπτη το βράδυ, κάλεσε ξανά τους πολίτες να βγουν στους δρόμους στις 20:00 τοπική ώρα την Παρασκευή.
«Αυτό που άλλαξε την πορεία των διαδηλώσεων ήταν οι εκκλήσεις του πρώην διαδόχου Ρεζά Παχλαβί στους Ιρανούς να βγουν στους δρόμους στις 20:00 την Πέμπτη και την Παρασκευή», δήλωσε η Χόλι Ντάγκρες, ανώτερη συνεργάτιδα στο Washington Institute for Near East Policy.
«Από αναρτήσεις στα social media, έγινε σαφές ότι οι Ιρανοί ανταποκρίθηκαν σοβαρά στο κάλεσμα για διαμαρτυρία ώστε να ανατρέψουν την Ισλαμική Δημοκρατία».
«Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος που το διαδίκτυο έκλεισε: για να μην δει ο κόσμος τις διαδηλώσεις. Δυστυχώς, πιθανώς προσέφερε επίσης κάλυψη στις δυνάμεις ασφαλείας να σκοτώσουν διαδηλωτές», εξήγησε.
Το μπλοκάρισμα του διαδικτύου φαίνεται επίσης να έχει θέσει εκτός λειτουργίας κρατικά και ημι-κρατικά πρακτορεία ειδήσεων.
Όταν την Πέμπτη η ώρα έδειξε 20:00, φωνές ακούστηκαν από συνοικίες της Τεχεράνης, σύμφωνα με μαρτυρίες, με συνθήματα όπως «Θάνατος στον δικτάτορα!» και «Θάνατος στην Ισλαμική Δημοκρατία!».
Άλλοι επευφημούσαν τον Σάχη, φωνάζοντας: «Αυτή είναι η τελευταία μάχη! Ο Παχλαβί θα επιστρέψει!».
Χιλιάδες εμφανίζονταν στους δρόμους πριν διακοπούν όλες οι επικοινωνίες προς το Ιράν.
«Οι Ιρανοί απαιτούσαν την ελευθερία τους απόψε. Σε απάντηση, το καθεστώς στο Ιράν έχει κλείσει όλες τις γραμμές επικοινωνίας», δήλωσε ο Παχλαβί. «Έκλεισε το Διαδίκτυο. Έκοψε τα σταθερά τηλέφωνα. Ίσως προσπαθήσει ακόμη και να μπλοκάρει δορυφορικά σήματα».
«Καλώ να χρησιμοποιήσουν όλους τους τεχνικούς, χρηματοοικονομικούς και διπλωματικούς πόρους που έχουν στη διάθεσή τους για να αποκαταστήσουν την επικοινωνία με τον ιρανικό λαό ώστε η φωνή και η βούλησή του να ακουστούν και να γίνουν ορατές. Μην αφήσετε τις φωνές των θαρραλέων συμπατριωτών μου να φιμωθούν», πρόσθεσε.
Ο Τραμπ προειδοποίησε ότι αν η Τεχεράνη «σκοτώσει βίαια ειρηνικούς διαδηλωτές», η Αμερική «θα επέμβει».
Ο Τραμπ δεν θα συναντήσει τον Παχλαβί
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απέκλεισε το ενδεχόμενο συνάντησης με τον Ρεζά Παχλάβι, υποδηλώνοντας ότι η Ουάσιγκτον δεν είναι έτοιμη να υποστηρίξει έναν διάδοχο της ιρανικής κυβέρνησης, σε περίπτωση κατάρρευσής της.
Την Πέμπτη, ο Τραμπ χαρακτήρισε τον Παχλάβι «καλό άτομο». Ωστόσο, ότι δεν θα ήταν σκόπιμο να συναντηθεί μαζί του. «Δεν είμαι σίγουρος ότι θα ήταν σωστό να το κάνω», είπε.
«Νομίζω ότι πρέπει να αφήσουμε όλους να βγουν εκεί έξω και να δούμε ποιος θα αναδειχθεί», δήλωσε ο Τραμπ στο podcast The Hugh Hewitt Show.
Ο Παχλάβι, ο οποίος ζει στις ΗΠΑ και έχει στενούς δεσμούς με το Ισραήλ, ηγείται της κατακερματισμένης ιρανικής αντιπολίτευσης.
Τα σχόλια του Τραμπ υποδηλώνουν ότι οι ΗΠΑ δεν υποστηρίζουν -έως τώρα- την πρόταση του Παχλάβι να «οδηγήσει [μια] μετάβαση» στη διακυβέρνηση του Ιράν, σε περίπτωση κατάρρευσης του τρέχοντος καθεστώτος.
Ο Παχλάβι εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του στον Τραμπ και ισχυρίστηκε ότι «εκατομμύρια Ιρανοί» διαδήλωσαν την Πέμπτη το βράδυ.
«Θέλω να ευχαριστήσω τον ηγέτη του ελεύθερου κόσμου, τον πρόεδρο Τραμπ, που επανέλαβε την υπόσχεσή του να λογοδοτήσει το καθεστώς», έγραψε σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Σε συνέντευξη με τον Σον Χάνιτι που μεταδόθηκε την Πέμπτη το βράδυ στο Fox News, ο Τραμπ έφτασε υπέδειξε ότι ο 86χρονος Αλί Χαμενεΐ μπορεί να σκέφτεται να φύγει από το Ιράν.
«Ψάχνει να πάει κάπου», είπε ο Τραμπ. «Η κατάσταση χειροτερεύει πολύ».
Με πληροφορίες από: AFP, Al Jazeera
