Μία νέα, αβέβαιη πολιτική πραγματικότητα διαμορφώνεται στη Βενεζουέλα μετά τη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές δυνάμεις, με την Ουάσινγκτον να στέλνει αντικρουόμενα μηνύματα στήριξης και απειλών προς τη μεταβατική ηγεσία της χώρας και την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας εξαιρετικά επικίνδυνης εξίσωσης.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε την Κυριακή ότι η αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας και νυν μεταβατική ηγέτιδα της χώρας, Ντέλσι Ροντρίγκες, ενδέχεται να πληρώσει «ακόμη μεγαλύτερο τίμημα» από τον Μαδούρο «αν δεν κάνει το σωστό», σύμφωνα με συνέντευξή του στο περιοδικό The Atlantic.
Ο Τραμπ είχε αρχικά επαινέσει τη Ροντρίγκες το Σάββατο, μετά τη σύλληψη του Μαδούρο και της συζύγου του από αμερικανικές δυνάμεις στο Καράκας, ωστόσο η ίδια δήλωσε αργότερα ότι η χώρα της θα υπερασπιστεί τους φυσικούς της πόρους.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος, σύμφωνα με το Reuters, υπερασπίστηκε την απόφασή του να συλλάβει διά της βίας τον Μαδούρο, λέγοντας στο περιοδικό: «Ξέρετε, η ανοικοδόμηση εκεί και η αλλαγή καθεστώτος, όπως κι αν θέλετε να το πείτε, είναι καλύτερα από αυτό που έχετε τώρα. Δεν μπορεί να γίνει χειρότερο».
Σε τεντωμένο σχοινί η Ροντρίγκες
Την ίδια στιγμή, όπως σημειώνει σε ανάλυσή του ο Guardian, η Ντέλσι Ροντρίγκες υιοθετεί έναν προκλητικό τόνο, αλλά καλείται να βαδίσει σε τεντωμένο σχοινί ως μεταβατική ηγέτιδα της Βενεζουέλας.
Η τεχνοκράτισσα πολιτικός πρέπει να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των ΗΠΑ, ενώ ταυτόχρονα να στηρίξει ένα καθεστώς που μισείται από μεγάλο μέρος του πληθυσμού.
Στην πρώτη της ομιλία ως μεταβατική ηγέτιδα, η Ροντρίγκες εξαπέλυσε επίθεση κατά των ΗΠΑ και δήλωσε πίστη στον Μαδούρο. Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να έχει καταλήξει σε έναν ψυχρό υπολογισμό: εκτιμά ότι εκείνη τελικά θα υποκύψει στις πιέσεις της Ουάσινγκτον.
Η Ροντρίγκες είναι βετεράνος της πολιτικής, έχοντας διατελέσει αντιπρόεδρος και υπουργός Πετρελαίου υπό τον Μαδούρο, ενώ υπερασπίστηκε το καθεστώς απέναντι σε κατηγορίες για τρομοκρατία, διακίνηση ναρκωτικών και νοθεία εκλογών.
Παρ’ όλα αυτά, προς το παρόν αποτελεί την προτιμώμενη επιλογή του Ντόναλντ Τραμπ για την ηγεσία της Βενεζουέλας. «Είναι ουσιαστικά διατεθειμένη να κάνει αυτό που θεωρούμε απαραίτητο για να κάνουμε τη Βενεζουέλα ξανά μεγάλη», είπε ο Τραμπ.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ δεν έχει αποκλείσει την ανάπτυξη χερσαίων στρατευμάτων, ωστόσο φαίνεται να επιδιώκει να «διοικήσει» τη Βενεζουέλα μέσω της Ροντρίγκες, η οποία βρίσκεται επικεφαλής ενός καθεστώτος σε κατάσταση σοκ από την απαγωγή του Μαδούρο, το οποίος όμως βρίσκεται ακόμη στην εξουσία.
Η 56χρονη πρώην εργατολόγος, στο τηλεοπτικό της διάγγελμα το βράδυ του Σαββάτου, καταδίκασε την απαγωγή του Μαδούρο και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, και απαίτησε την επιστροφή τους.
«Αυτό που γίνεται στη Βενεζουέλα είναι μια θηριωδία που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο. Η ιστορία και η δικαιοσύνη θα κάνουν τους εξτρεμιστές που προώθησαν αυτή την ένοπλη επίθεση να πληρώσουν», δήλωσε.
Τόνισε επίσης ότι η Βενεζουέλα «δεν θα γίνει ποτέ ξανά αποικία κανενός – ούτε παλιών αυτοκρατοριών, ούτε νέων αυτοκρατοριών, ούτε αυτοκρατοριών σε παρακμή».
«Υπάρχει μόνο ένας πρόεδρος στη Βενεζουέλα και το όνομά του είναι Νικολάς Μαδούρο», κατέληξε.
Τι πρέπει να κάνει για να παραμείνει Πρόεδρος της Βενεζουέλας
Σε μια κρίση που συνδυάζει διπλωματικό παιχνίδι, στρατιωτική ισχύ και οικονομικούς υπολογισμούς, αυτή η στάση της Ροντρίγκες ενδέχεται να ήταν εν μέρει προσχηματική, προκειμένου να καθησυχαστούν οι ταπεινωμένοι πιστοί της Μπολιβαριανής επανάστασης, ιδίως στις ένοπλες δυνάμεις, την ώρα που η ίδια εδραιώνει τη θέση της, σχολιάζει η βρετανική εφημερίδα.
Για να παραμείνει στην εξουσία –αν αυτός είναι ο στόχος της– θα πρέπει να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των ΗΠΑ, ενώ ταυτόχρονα να στηρίξει ένα αυταρχικό καθεστώς που απεχθάνονται πολλοί Βενεζουελάνοι.
Ένα λάθος βήμα θα μπορούσε να πυροδοτήσει εσωτερικό πραξικόπημα, λαϊκή εξέγερση ή νέα επίδειξη αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος.
Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, ανέπτυξε περαιτέρω τη δήλωση Τραμπ ότι οι ΗΠΑ θα «διοικήσουν» τη χώρα της Νότιας Αμερικής. «Σημαίνει ότι εμείς θέτουμε τους όρους. Ο πρόεδρος Τραμπ θέτει τους όρους», είπε.
«Σημαίνει ότι σταματά η ροή των ναρκωτικών, σημαίνει ότι το πετρέλαιο που μας πήραν επιστρέφεται, τελικά, και ότι εγκληματίες δεν στέλνονται στις ΗΠΑ».
Η προσέγγιση αυτή παραπέμπει σε έναν ηγέτη-μαριονέτα ενός κράτους-υποτελούς, ωστόσο η Ροντρίγκες φαίνεται να διαθέτει κάποιο περιθώριο ελιγμών. Εκεί όπου η αντιπολίτευση της Βενεζουέλας βλέπει ένα στέλεχος του καθεστώτος Μαδούρο, η κυβέρνηση Τραμπ διακρίνει έναν πιθανό επιχειρηματικό εταίρο.
«Δεν ισχυρίζομαι ότι είναι η μόνιμη λύση στα προβλήματα της χώρας, αλλά σίγουρα είναι κάποια με την οποία πιστεύουμε ότι μπορούμε να συνεργαστούμε σε πολύ πιο επαγγελματικό επίπεδο απ’ ό,τι μπορούσαμε με τον [Μαδούρο]», δήλωσε στους New York Times ένας ανώτερος αξιωματούχος.
Πώς πείστηκαν οι ΗΠΑ για τη Ροντρίγκες
Η Ροντρίγκες εντυπωσίασε την ομάδα Τραμπ με τη διαχείριση της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας, ενώ μεσάζοντες έπεισαν την αμερικανική κυβέρνηση ότι θα προστατεύσει και θα προωθήσει μελλοντικές αμερικανικές ενεργειακές επενδύσεις στη χώρα, σύμφωνα με τους NYT.
Για τον Τραμπ αυτό ήταν αρκετό ώστε να εγκαταλείψει μια εναλλακτική υποψήφια για την αντικατάσταση του Μαδούρο: τη Μαρία Κορίνα Ματσάδο.
Η ηγέτιδα της αντιπολίτευσης είχε κινητοποιήσει την προεκλογική εκστρατεία του Εντμούντο Γκονσάλες, ο οποίος κέρδισε τις προεδρικές εκλογές πέρυσι – αποτέλεσμα που αγνόησε ο Μαδούρο – και τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης.
Η Ματσάδο αφιέρωσε το βραβείο στον Τραμπ, ενώ προσέγγιζε τον Αμερικανό Πρόεδρο και στήριζε τη στρατιωτική ενίσχυση του Πενταγώνου στην Καραϊβική. Ωστόσο, το Σάββατο ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν διαθέτει επαρκή στήριξη και ότι θα ήταν «πολύ δύσκολο» για εκείνη να ηγηθεί της Βενεζουέλας.
Ρούμπιο: «Φανταστική η Ματσάδο – Η Ματσάδο δεν είναι νόμιμη Πρόεδρος»
Την Κυριακή, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, χαρακτήρισε τη Ματσάδο «φανταστική», αλλά πρόσθεσε ότι οι Αμερικανοί αξιωματούχοι ελπίζουν να επιτύχουν τους άμεσους στόχους τους στη Βενεζουέλα πιο γρήγορα απ’ όσο θα χρειαζόταν για να αναλάβει την εξουσία η αντιπολίτευση.
«Δυστυχώς, η συντριπτική πλειονότητα της αντιπολίτευσης δεν βρίσκεται πλέον στο εσωτερικό της Βενεζουέλας. Υπάρχουν βραχυπρόθεσμα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα», είπε, όπως αναφέρει το NBC News.
Πρόσθεσε ακόμη ότι υπό την ηγεσία της Ροντρίγκες «αναμένουμε να δούμε περισσότερη συμμόρφωση και συνεργασία απ’ ό,τι λαμβάναμε προηγουμένως».
Σύμφωνα με τη New York Post, ο Ρούμπιο μίλησε με τη Ροντρίγκες μετά τη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ για τη σύλληψη του Μαδούρο. Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ δεν θα στηρίξουν την παραμονή της στην εξουσία, ζητώντας τη διεξαγωγή εκλογών για την ανάδειξη νέου ηγέτη.
«Αυτό δεν αφορά τον νόμιμο πρόεδρο. Δεν πιστεύουμε ότι το καθεστώς που βρίσκεται στην εξουσία είναι νόμιμο μέσω εκλογών», δήλωσε στο ABC και στην εκπομπή «This Week». «Και δεν το πιστεύουμε μόνο εμείς. Είναι περίπου 60 χώρες σε όλο τον κόσμο που έχουν υιοθετήσει την ίδια άποψη».
Συνεχίζοντας, είπε: «Τελικά, η νομιμοποίηση του συστήματος διακυβέρνησής τους θα προκύψει μέσα από μια περίοδο μετάβασης και πραγματικές εκλογές. Γι’ αυτό και ο Μαδούρο δεν είναι απλώς ένας κατηγορούμενος διακινητής ναρκωτικών. Ήταν ένας παράνομος πρόεδρος. Δεν ήταν αρχηγός κράτους».
«Αδίστακτα φιλόδοξη»
Η νέα ηγέτιδα της Βενεζουέλας έχει περιγραφεί ως αδίστακτα φιλόδοξη και μακιαβελική πολιτικός, πρόθυμη να κάνει ό,τι χρειαστεί για να ανέβει στην ιεραρχία, σύμφωνα με πρώην συνεργάτες και Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν στη Wall Street Journal.
Ο Νικολάς Μαδούρο έχει αποκαλέσει τη Ροντρίγκεζ «τίγρη», λόγω της σκληρής και αταλάντευτης υπεράσπισής της προς τη σοσιαλιστική κυβέρνησή του. Συνεργάζεται στενά με τον αδελφό της, Χόρχε Ροντρίγκεζ, ο οποίος είναι πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης της χώρας.
«Είναι πολύ, πολύ χειριστικοί», δήλωσε ο Αντρές Ιζάρα, πρώην υπουργός του Μαδούρο που ζει πλέον στην εξορία, αναφερόμενος στα αδέλφια Ροντρίγκες. «Νομίζω ότι θα ελιχθούν για να παραμείνουν στην εξουσία όσο περισσότερο μπορούν».
Εκατομμύρια Βενεζουελάνοι τιμούν τη Ματσάδο, ωστόσο δεν θεωρείται αποδεκτή από τη στρατιωτική ιεραρχία που στηρίζει το καθεστώς, σύμφωνα με καλά πληροφορημένη πηγή στο Καράκας. Το αποτέλεσμα είναι ότι, προς το παρόν, η ηγεσία μιας επανάστασης που ξεκίνησε ο Ούγκο Τσάβες το 1999 και συνεχίστηκε από τον Μαδούρο το 2013 περνά σε μια χαμηλών τόνων γυναίκα με της φήμη της σκληρής ρεαλίστριας, σημειώνει ο Guardian.
Όταν ήταν παιδί, ο πατέρας της, μαρξιστής ακτιβιστής, πέθανε κατά τη διάρκεια ανάκρισης από τις αρχές της Βενεζουέλας για τον ρόλο του στην απαγωγή Αμερικανού πολίτη. Το γεγονός ότι αμερικανικές δυνάμεις απήγαγαν τώρα τον πολιτικό της προϊστάμενο αποτελεί μια ειρωνεία που δύσκολα περνά απαρατήρητη από την ίδια.
Ως φοιτήτρια υπήρξε ηγετική μορφή, σπούδασε Νομική στο Καράκας και στο Παρίσι και εντάχθηκε στην κυβέρνηση Τσάβες το 2003, ακολουθώντας την πορεία του αδελφού της, Χόρχε Ροντρίγκες, ψυχιάτρου, που διετέλεσε αντιπρόεδρος και είναι σήμερα πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης.
Υπό τον Μαδούρο προήχθη σε κορυφαία αξιώματα, μεταξύ των οποίων υπουργός Εξωτερικών, και έγινε Αντιπρόεδρος το 2018.
Οι έντονες ενδυματολογικές της επιλογές ξεχώριζαν, αλλά κανείς δεν αμφισβήτησε ποτέ την αφοσίωσή της, ενώ το χαρτοφυλάκιό της επεκτάθηκε ώστε να περιλαμβάνει την οικονομία και το πετρέλαιο.
Σε αντίθεση με πολλούς από τον στενό κύκλο του Μαδούρο, η Ροντρίγκες δεν έχει κατηγορηθεί στις ΗΠΑ για διακίνηση ναρκωτικών ή άλλα αδικήματα.
Η ομάδα Τραμπ ελπίζει ότι έχει βρει μια τεχνοκράτισσα που μπορεί να καθοδηγήσει το καθεστώς ακολουθώντας τις κατευθύνσεις της Ουάσινγκτον. Για την ίδια τη Ροντρίγκες, ωστόσο, ανοίγεται μπροστά της ένα ιλιγγιώδες και επικίνδυνο τεντωμένο σχοινί.
