Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) συνεχίζει να τροφοδοτεί το ράλι των αγορών και να σπρώχνει τον S&P 500 σε ιστορικά υψηλά, οι φόβοι για μια νέα χρηματιστηριακή φούσκα πληθαίνουν. Η ιστορία, ωστόσο, δίνει μια πιο σύνθετη απάντηση.

Οι μετοχές που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη βρίσκονται στο επίκεντρο της παγκόσμιας επενδυτικής προσοχής. Το 2025, ο δείκτης S&P 500 καταγράφει άνοδο 16%, με εταιρείες όπως η Nvidia, η Microsoft, η Alphabet και η Broadcom να πρωταγωνιστούν. Παράλληλα όμως, αυξάνονται οι ανησυχίες για το τεράστιο κόστος των επενδύσεων σε υποδομές AI.

Σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg, οι κεφαλαιουχικές δαπάνες των Microsoft, Alphabet, Amazon και Meta αναμένεται να αυξηθούν κατά 34% μέσα στο επόμενο έτος, αγγίζοντας συνολικά τα 440 δισ. δολάρια. Την ίδια στιγμή, η OpenAI έχει δεσμευτεί για επενδύσεις που ξεπερνούν το 1 τρισ. δολάρια, παρά το γεγονός ότι παραμένει μη κερδοφόρα εταιρεία.

Τι λέει η ιστορία των «φουσκών»

Η υπερβολική επένδυση σε περιόδους τεχνολογικών επαναστάσεων δεν είναι κάτι νέο. Από τους σιδηροδρόμους και την ηλεκτρική ενέργεια μέχρι το διαδίκτυο, η ιστορία δείχνει ότι οι αγορές συχνά «τρέχουν μπροστά» από την πραγματική οικονομία.

Όπως επισημαίνουν αναλυτές, πολλές ιστορικές χρηματιστηριακές φούσκες διήρκεσαν κατά μέσο όρο περίπου δυόμισι χρόνια και κατέγραψαν αποδόσεις άνω του 200%. Το τρέχον ράλι της τεχνητής νοημοσύνης βρίσκεται ήδη στον τρίτο χρόνο του, με τον S&P 500 να έχει ενισχυθεί σχεδόν 80% από τα τέλη του 2022 και τον Nasdaq 100 πάνω από 130%.

Υψηλή συγκέντρωση, αλλά όχι χωρίς προηγούμενο

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η έντονη συγκέντρωση της αγοράς. Οι 10 μεγαλύτερες μετοχές αντιπροσωπεύουν περίπου το 40% της κεφαλαιοποίησης του S&P 500 — επίπεδο που έχει να εμφανιστεί από τη δεκαετία του 1960.

Ωστόσο, ιστορικά δεδομένα δείχνουν ότι παρόμοια φαινόμενα έχουν υπάρξει και στο παρελθόν. Στις αρχές του 20ού αιώνα, οι μετοχές σιδηροδρόμων αποτελούσαν πάνω από το 60% της αμερικανικής αγοράς, ποσοστό υψηλότερο από τη σημερινή κυριαρχία της τεχνολογίας.

Διαφορές με τη φούσκα των dot-com

Σε αντίθεση με τη δεκαετία του 2000, οι σημερινοί τεχνολογικοί κολοσσοί εμφανίζουν ισχυρή κερδοφορία και χαμηλότερα επίπεδα χρέους. Εταιρείες όπως η Nvidia και η Meta ήδη καταγράφουν σημαντικά έσοδα από εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, κάτι που δεν ίσχυε στην εποχή της «φούσκας» του διαδικτύου.

Παρότι οι αποτιμήσεις είναι υψηλές – με τον κυκλικά προσαρμοσμένο δείκτη τιμής προς κέρδη (Shiller P/E) να πλησιάζει επίπεδα ρεκόρ – οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η άνοδος είναι πιο σταδιακή σε σύγκριση με το παρελθόν.

Υγιής σκεπτικισμός ή προάγγελος κρίσης;

Οι συζητήσεις περί «φούσκας της τεχνητής νοημοσύνης» έχουν ενταθεί τους τελευταίους μήνες, με αρκετούς επενδυτές να τη θεωρούν τον μεγαλύτερο πιθανό κίνδυνο για τις αγορές. Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι ο αυξημένος έλεγχος και ο σκεπτικισμός λειτουργούν αποτρεπτικά για μια απότομη κατάρρευση.

Όπως σημειώνουν, μια πραγματική φούσκα συνήθως συνοδεύεται από ακραίο ενθουσιασμό και πλήρη αδιαφορία για τις αποτιμήσεις – στοιχεία που, προς το παρόν, δεν κυριαρχούν στην αγορά.

Η τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να δημιουργεί υπερβολές, αλλά η ιστορία δείχνει ότι οι τεχνολογικές επαναστάσεις σπάνια αποδεικνύονται «φούσκες χωρίς αντίκρισμα». Το ερώτημα δεν είναι αν η AI θα αλλάξει την οικονομία, αλλά ποιοι θα αντέξουν μέχρι να αποδώσουν οι επενδύσεις.