Η συνθήκη των Βερσαλλιών περιορίζει τη Γερμανία στη διατήρηση υποτυπωδών Ενόπλεων Δυνάμεων που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στην αποστολή τους.

Αν και η γερμανική κοινή γνώμη είναι αντίθετη σε κάθε ιδέα επανεξοπλισμού, στοιχειώδεις ανάγκες άμυνας οδηγούν από πολύ νωρίς στην προσπάθεια για μέχρι ένος βαθμού ανασυγκρότηση των Ενόπλων Δυνάμεων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανασυγκρότηση του Γερμανικού Ναυτικού (Reichsmarine) από το τέλος του πρώτου μεγάλου πολέμου μέχρι τις αρχές του Β’ ΠΠ.

Με την υπογραφή της συνθήκης των Βερσαλλιών, στις 28-6-1919, ο στόλος του Rheichsmarine υποχρεώθηκε μεταξύ άλλων να αγκυροβολήσει σε ένα ουδέτερο λιμάνι. Αντ’ αυτού, όμως, κατέληξε ταπεινωτικά στον αγγλικό ναύσταθμο του Σκάπα Φλόου, όπου στις 21-7-1919 αυτοβυθίστηκε.

Σύμφωνα με τις συνθήκες, το Reichsmarine επιτρεπόταν να διατηρεί μεταπολεμικά 6 θωρηκτά (άλλα 2 σε εφεδρεία) κι έναν περιορισμένο αριθμό μικρότερων πολεμικών.

Απαγορεύονταν όμως υποβρύχια, αεροπλάνα ναυτικής συνεργασίας και αεροπλανοφόρα. Διατηρήθηκαν έτσι τα θωρηκτά Βraunschweig, Elsas και Hessen ναυπηγήσεως 1904-1905 και 3 θωρηκτά κλάσης Deutshland, τα Hannover, Schlesien και Schleswig-Holstein (1907-1908).

Από τις μικρότερες κλάσεις, διατηρήθηκαν το Zaringen, το Lothringer και το Preussen.

Η επιλογή των Συμμάχων, όσον αφορά το μεταπολεμικό Reichsmarine, παρουσίαζε μια ιδιομορφία.

Το άφηνε μεν με πλοία αρκετά ισχυρά σε οπλισμό, αλλά αργοκίνητα, παλιά και  τεχνολογικώς ξεπερασμένα σε σχέση με τα συμμαχικά.

Από την άλλη μεριά όμως επέτρεπε στη Γερμανία να τα αντικαταστήσει σχετικά σύντομα, τηρώντας και το όριο συμπλήρωσης ηλικίας 20 ετών, που είχε τεθεί.

Ήδη το Preussen μπορούσε να αντικατασταθεί από το 1922 (4 μόλις χρόνια μετά τον πόλεμο), ενώ το Schleswin-Holstein από το 1926.

Έτσι από την αρχή της δεκαετίας του 1920, άρχισαν να παρουσιάζονται και τα πρώτα σχέδια για την αντικατάσταση των παλιών πολεμικών.

Αν και όλη η ενεργητικότητα της Γερμανίας εστιαζόταν πλέον στην επούλωση των πληγών σε όλους τους τομείς, δεν μπορούσε να αγνοηθεί η εθνική ασφάλεια. Φυσικοί εχθροί ήταν η Πολωνία και η Ρωσία.

Η πρώτη μόλις είχε αποκτήσει τον έλεγχο του διαδρόμου του Ντάντσιχ (Γκντανσκ), ο οποίος διαμέλιζε στα δύο το ανατολικό τμήμα της Γερμανίας.

Απομόνωνε την ανατολική Πρωσσία από το υπόλοιπο Ράιχ και έτσι ήταν σε θέση να διακόψει τις μεταξύ τους επικοινωνίες. H συνθήκη  των Βερσαλλιών απαγόρευε την ύπαρξη οποιασδήποτε αμυντικής βιομηχανίας στην Ανατολική Πρωσσία, επιτρέποντας μόνο έναν ισχό στρατό, με αποστρατικοποιημένες τις ακτές της Βαλτικής μέχρι τον ποταμό Oντερ.

Η σπουδαιότητα λοιπόν του Reichsmarine σε περίπτωση πολέμου ήταν προφανής για την αποτροπή της απομόνωσης του ανατολικού Ράιχ.

Στα σχέδια έπρεπε να υπολογίζεται και η Γαλλία, η οποία εκτός από παραδοσιακός εχθρός, είχε υπογράψει αμυντικό σύμφωνο με την Πολωνία.

Οι δυνατότητες των αντιπάλων ναυτικών δυνάμεων υπολογίζονταν ως εξής: Η Πολωνία αν και χωρίς αξιόλογες πολεμικές μονάδες, προγραμμάτιζε για την επόμενη 10ετία την απόκτηση ισχυρών πλοίων.

Το 1924 εξήγγειλε ένα 12ετές πρόγραμμα ναυπηγήσεως 2 καταδρομικών, 6 αντιτορπιλικών, 12 τορπιλακάτων και 12 υποβρυχίων, μια υπολογίσιμη δύναμη.

Το Ρωσικό Ναυτικό, χωρίς σύγχρονα και ευέλικτα θωρηκτά, μπορούσε να αντιμετωπιστεί με τα υπάρχοντα γερμανικά πολεμικά.

Το μεγάλο πρόβλημα ήταν η Γαλλία. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του επιτελείου, οι Γάλλοι, επεμβαίνοντας στη Βαλτική, δεν θα διακινδύνευαν τα καλύτερά τους θωρηκτά κλάσης Danton (ναυπήγηση 1911, 18.000 τόνοι, 19 κόμβοι, 4 πυροβόλα των 305 χιλ. και 12 των 240 χιλ. μέγιστη θωράκιση 270 χιλ).

Ο εφιάλτης του Rheichsma-rine, ήταν να βρεθεί αντιμέτωπο ταυτόχρονα με δύο αντιπάλους, έναν με γρήγορα ευέλικτα και καινούργια πλοία από τη μια και έναν με πλοία βαριά οπλισμένα και θωρακισμένα, αν και σχετικά αργά.

Eτσι, η επιλογή των χαρακτηριστικών των νέων πλοίων, κάθε άλλο παρά εύκολη υπόθεση ήταν.

Τα θωρηκτά τσέπης (Panzerschifft A,B,C)

Ο όρος «θωρηκτά τσέπης» οφείλει την επινόησή του κυρίως στον Τύπο, που τον χρησιμοποίησε κατά κόρον, αλλά δεν υιοθετήθηκε επίσημα για τη νέα κλάση.

Το Reichsmarine τα θεωρούσε επισήμως θωρηκτά και οι αξιωματικοί με αυτό τον όρο αναφέρονταν σ’ αυτά ενώ το Βρετανικό Ναυτικό τα είχε ταξινομήσει ως «καταδρομικά μάχης».

Οι δυσκολίες στη σχεδίαση φάνηκαν αμέσως. Εκτός από τις συνήθεις παραμέτρους (κόστος ναυπηγήσεως, δυνατότητες και αποστολή του πλοίου) θα έπρεπε να τηρηθεί το όριο των 10.000 τόνων εκτοπίσματος.

Το μόνο θετικό, αν και παράδοξο, ήταν ότι δεν υπήρχε στις συνθήκες ρητός περιορισμός όσον αφορά τα πυροβόλα, μιας και οι Σύμμαχοι θεωρούσαν ότι ήταν τεχνικώς αδύνατο να εγκατασταθούν μεγαλύτερα των 280 χιλ. χωρίς σημαντική μείωση της θωράκισης και της ταχύτητας ενός πλοίου 10.000 τόνων.

Οι πρώτες συζητήσεις γύρω από τη νέα κλάση, άρχισαν το 1920 και κυριάρχησαν δύο τάσεις.

Η πρώτη ευνοούσε τη ναυπήγηση ενός πολεμικού καλά θωρακισμένου αλλά μικρής ταχύτητας,  ενώ η δεύτερη ενός καταδρομικού με καλό οπλισμό, ελαφρά θωράκιση και  γρήγορο.

Το 1923 παρουσιάστηκαν τα πρώτα σχέδια. Το πρώτο αναφερόταν σε μια μονάδα 10.000 τόνων με 4 πυροβόλα 380 χιλ. και κινητήρα ατμοστροβίλου, που θα ανέπτυσσε ταχύτητα 22 κόμβων.

Η θωράκιση ήταν μεταβλητή, πάχους 200 χιλ. στα πλευρά και 30 χιλ. στο κατάστρωμα. Το δεύτερο σχέδιο προέβλεπε 8 πυροβόλα 210 χιλ. μέγιστη ταχύτητα 32 κόμβων, αλλά περιορισμένη θωράκιση 30 – 80 χιλ.

Και οι δύο προτάσεις απορρίφθησαν και το 1924 αποφασίστηκε η εξέλιξη «πραγματικών» πολεμικών χωρίς συμβιβασμούς.

Το επόμενο σχέδιο αφορούσε ένα πλοίο μήκους 132 μέτρων με 6 πυροβόλα (3 πύργοι) και μέγιστης θωράκισης 200 χιλ.

Το καινούργιο στοιχείο ήταν οι κινητήρες ντίζελ που έδιναν ταχύτητα 21 κόμβων.

Η εισαγωγή των ντίζελ ήταν πραγματικά μια καινοτομία για την εποχή, με σημαντικά πλεονεκτήματα και κυριότερο τη χαμηλή κατανάλωση (και κατά συνέπεια τη μεγαλύτερη αυτονομία), αλλά μέχρι τότε δεν υπήρχε εμπειρία εγκατάστασής τους σε θωρηκτά.

Aυτό το σχέδιο απορρίφθηκε εξαιτίας του περιορισμένου δευτερεύοντος οπλισμού που προβλεπόταν.

Aκολούθησε ένα με νέα διάταξη πυροβόλων (2 τριπλοί πύργοι των 305 χιλ.) και βελτιωμένο δευτερεύοντα οπλισμό (4 πυροβόλα των 150 και 4 των 88 χιλ.).

Μέχρι το Μάιο του 1925 δεν είχε ληφθεί καμιά απόφαση εξαιτίας ατελείωτων συζητήσεων για τη χρήση πυροβόλων 305 χιλ. της διάταξης και των χαρακτηριστικών τους.

Ολες αυτές οι συζητήσεις εί- χαν ακαδημαϊκή σημασία, αφού τυπικά στη Γερμανία επιτρέπονταν πυροβόλα 305 χιλ. μόνο για παράκτια άμυνα, ενώ η βιομηχανία της επιτρεπόταν να παράγει μόνο ένα κάθε χρόνο!

Οι πολιτικοί πίστευαν ότι οι Σύμμαχοι δεν θα ανέχονταν νέα γερμανικά πλοία με πυροβόλα 305 χιλ, ενώ οι στρατιωτικοί θεωρούσαν ανεπαρκή αυτά των 280 χιλ.Στη συνέχεια παρουσιάστηκαν δύο ακόμη σχέδια με πυροβόλα 280 χιλ. κι ένα τρίτο με πυροβόλα 305 χιλ., όμως το ζήτημα του διαμετρήματος δεν είχε λυθεί, καμία απόφαση δεν πάρθηκε και μέχρι το Μάρτιο του 1927 η κατάσταση ήταν αμετάβλητη.

Στο μεταξύ βέβαια είχαν παρουσιαστεί και άλλα σχέδια, μα ο χρόνος πέρναγε και το Γραφείο Ναυπηγήσεων του Reichsmarine προχωρούσε σε ναυπηγήσεις μικρότερων κλάσεων καταδρομικών και τορπιλακάτων.

Στις 7-3-1927, προτάθηκε ένα σχέδιο με ικανοποιητική διάταξη πυρός, ισχυρό κινητήρα και ταχύτητα 24 κόμβων.

Για πρώτη φορά διατυπώθηκε η άποψη, η οποία στη συνέχεια εξελίχτηκε σε δόγμα του Reichsmarine, ότι τα πολεμικά του έπρεπε να είναι ή ταχύτερα ή καλύτερα εξοπλισμένα από τα εχθρικά.

Τα γαλλικά που συνιστούσαν την κύρια απειλή, ανέπτυσσαν ταχύτητα μόλις 18 κόμβων! Τον Ιούνιο, τα υποψήφια σχέδια ήταν τα εξής:

Τύπος Α: 4 πυροβόλα 380 χιλ. Θωράκιση 250 χιλ. Εκτόπισμα 18.000 τόνοι

Τύπος Β: 6 πυροβόλα 305 χιλ. Θωράκιση 250 χιλ. Εκτόπισμα 18.000 τόνοι

Τύπος Β2: 6 πυροβόλα 305 χιλ. Θωράκιση 299 χιλ. Εκτόπισμα 21.000 τόνοι

Τύπος C: 6 πυροβόλα 280 χιλ. Θωράκιση 100 χιλ. Εκτόπισμα 26.000 τόνοι

Τελικά επιλέχθηκε ο Tύπος C για τη ναυπήγηση 2 μονάδων, ενώ στη συνέχεια αν άλλαζαν τα πολιτικά δεδομένα, θα μπορούσαν να σχεδιαστούν πλοία μεγαλύτερα και ισχυρότερα. Μέχρι τις 28 Δεκεμβρίου είχαν ολοκληρωθεί όλα τα σχέδια με όλες τους τις λεπτομέρειες.

Το 1929 άρχισαν οι συζητήσεις για τη ναυπήγηση και ενός τρίτου πλοίου, θεωρώντας θεμιτό να καταβληθεί προσπάθεια ώστε αυτό να είναι ικανότερο στην αντιμετώπιση της καινούργιας γενιάς εχθρικών πολεμικών που είχε αναπτυχθεί.

Οι πληροφορίες ανέφεραν την εμφάνιση ενός καινούργιου γαλλικού θωρηκτού 17 – 18.000 τόνων, με 6 πυροβόλα 305 χιλ. θωράκιση πάχους 150 χιλ. και όντως δεν βρίσκονταν πολύ μακριά από την πραγματικότητα, καθώς η κλάση Dunkerque, που ήταν στα σκαριά, είχε πάνω κάτω αυτά τα χαρακτηριστικά.

Το γερμανικό επιτελείο εξέτασε πολλές εναλλακτικές λύσεις για τα νέα πολεμικά που είχε αποφασίσει να αποκτήσει, αλλά καμιά δεν θεωρήθηκε ικανοποιητική.

Στο μεταξύ, πολιτικές πιέσεις και κυρίως το γεγονός ότι με το πέρασμα των χρόνων τα παλαιά θωρηκτά γίνονταν όλο και πιο ακατάλληλα και ανίκανα να φέρουν σε πέρας την αποστολή τους, οδήγησε στην απόφαση να προχωρήσει η ναυπήγηση του Panzerschifft C, με κύρια διαφορά την πιθανή χρησιμοποίηση κινητήρων ντίζελ, αν οι μέχρι τότε δοκιμές αποδεικνύονταν θετικές.                                             

Το Deutchland

Οι περιορισμοί στην αρχική σχεδίαση των σκαφών, όπως υπαγορεύτηκαν από τις  συνθήκες, αποδείχθηκαν καταλυτικοί όσον αφορά τα διάφορα προβλήματα και αδυναμίες που παρουσιάσαν όλα τα σκάφη της κλάσης, κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας τους.

Η ναυπήγηση του πρώτου θωρηκτού, Ersatz Preussen και κατόπιν Deutchland, εγκρίθηκε στις 17-8-1928 και οι εργασίες άρχισαν στις 9-2-1929.

Η θωράκιση μπορούσε να θεωρηθεί ικανοποιητική, αν και με σημαντικούς συμβιβασμούς, αφού σε πολλά σημεία το πάχος της ήταν απλώς αποδεκτό.

Οι κυρίως μηχανές ντήζελ, δίχρονες 9κύλινδρες τύπου Μ9Ζ 42/58 της ΜΑΝ, απέδιδαν συνολική ισχύ 56.800 ΗΡ. Κάθε ένα από τα 6 διαμερίσματα κινητήρων διέθετε και από μια βοηθητική 5κύλινδρη μηχανή ΜΑΝ Μ5Ζ 42/58.

Ο κυρίως οπλισμός αποτελούνταν από 6 πυροβόλα SKZ/28 των 280 χιλ. νέου τύπου σε 2 τριπλούς πύργους DRHLC/28, πολύ καλά θωρακισμένους (πλευρική θωράκιση 140 χιλ. οπίσθια 170 χιλ. και στα υπόλοιπα τμήματα ήταν τάξης των 80 – 105 χιλ).

Ο δευτερεύων οπλισμός περιελάμβανε 8 πυροβόλα SKC/28 των 150 χιλ., ενώ για την α/α άμυνα φρόντιζαν 3 διπλά πυροβόλα L/45 των 88 χιλ. και 8 SKC/30 των 37 χιλ. μαζί με μερικά  πολυβόλα.

Οι τορπιλοσωλήνες ήταν σε 2 τετραπλές σειρές διαμετρήματος 500 χιλ. χωρίς προστατευτικά καλύμματα, τα οποία τοποθετήθηκαν αργότερα όταν αυξήθηκε το διαμέτρημα στα 533 χιλ.

Η διαχείρηση και ο έλεγχος των μονάδων γινόταν από τρία σημεία εφοδιασμένα με συστήματα σκόπευσης, συγκέντρωσης πληροφοριών και στεροσκοπευτικά τηλέμετρα.

Το πρώτο βρισκόταν στην πλώρη, στη γέφυρα ελέγχου, το δεύτερο στο κεντρικό τμήμα του πλοίου, ενώ το τρίτο στην υπερκατασκευή της πρύμνης.

Ο δευτερεύων οπλισμός και οι τορπιλοσωλήνες είχαν τη δυνατότητα αυτόνομου ελέγχου και δράσης.

Μέχρι την έναρξη του Β’ ΠΠ, το Deutschland είχε υποστεί ελαφρές τροποποιήσεις, κυρίως στα σκοπευτικά, τον ελαφρύ οπλισμό, τους κινητήρες, ενώ απέκτησε καταπέλτη και υποδομή για τη φιλοξενία και δεύτερου αεροπλάνου.

Το Admiral Scheer

Η ναυπήγηση του δεύτερου Panzerschiff, με αρχική ονομασία Ersatz Lothringen, εγκρίθηκε το 1931 και οι εργασίες άρχισαν στις 25-6-1931. Το πλοίο, που τελικά ονομάστηκε Admiral Scheer, ήταν σχεδόν ίδιο με το πρώτο.

Οι βασικές διαφορές αφορούσαν αύξηση του μήκους κατά 0,7 μέτρου, γέφυρα διαφορετικής σχεδίασης και μετατροπές στις σωληνώσεις των μηχανών.

Αυτά επέφεραν αύξηση του βάρους που οδήγησε σε περιορισμένη χρησιμοποίηση αλουμινίου σε μερικά σημεία της κατασκευής, χωρίς όμως να επιτευχθεί ιδιαίτερη εξοικονόμηση βάρους.

Οι κινητήρες και η διαρρύθμισή τους ήταν ίδια με του Deutschland, σε σχέση με το οποίο η θωράκισή του ήταν αυξημένη κατά 20 % περίπου. Ορισμένες μικροδιαφορές μόνο υπήρχαν στον οπλισμό.

Το Admiral Graff Spee

Με αρχική ονομασία Ersatz Brannsweig το τρίτο πλοίο της κλάσης παραγγέλθηκε στις 23-8-1932 και η ναυπήγησή του άρχισε στις 1 Οκτωβρίου.

Το τρίτο πλοίο της κλάσης, αν και στις διαστάσεις και στις μεθόδους ναυπήγησης ήταν πανομοιότυπο με το προηγούμενο, τελικά κατέληξε να έχει περίπου 10% αυξημένο βάρος.

Η κυριότερη αιτία γι’ αυτό ήταν η βελτίωση της θωράκισής του: η κύρια ήταν ομογενής πάχους 100 χιλ.  αντίθετα δηλαδή από ό,τι συνέβη στις δύο προηγούμενες ναυπηγήσεις, ενώ στη γέφυρα και το κατάστρωμα ήταν 30 – 70 χιλ.

Οι κινητήρες ήταν ίδιοι, η διάταξη τους ίδια με του Admiral Scheer και οι κυριότερες διαφορές εντοπίζονταν στις σωληνώσεις και στους μεγαλύτερους βοηθητικούς χώρους. Ο οπλισμός τέλος ήταν ίδιος με αυτόν του Panzerschiff B, δηλαδή  6 ισχυρότερα πυροβόλα 305 χιλ.

Η καθέλκυση του Deutschland έγινε στις 19-5-1931, αν και οι εργασίες συμπλήρωσης του οπλισμού και η αρχική εκπαίδευση του πληρώματος ολοκληρώθηκαν στις 1-4-1933.

Η ναυπήγηση του Admiral Scheer ολοκληρώθηκε στις 12-11-1934, και στις 14-12-1934 έγινε η επίσημη τελετή παράδοσης, παρουσία του ίδιου του Φίρερ.

Τον Ιούνιο του 1934 ήταν έτοιμο και το Admiral Graff Spee το οποίο όπως τέθηκε σε υπηρεσία στις 6-1-1936.

Με την παράδοση των «θωρηκτών τσέπης», το Rheichsmarine διέθετε πλέον αξιόλογες κύριες μονάδες μάχης.

Το μεγαλύτερο ίσως όφελος από την ύπαρξή τους ήταν η κατακόρυφη άνοδος του ηθικού τόσο στην ηγεσία και τα στελέχη του Nαυτικού όσο και στο ίδιο το γερμανικό έθνος.

Δεν πρέπει επίσης να παραβλεφθεί η απόκτηση σημαντικής εμπειρίας, πολύτιμης για τις μελλοντικές ναυπηγήσεις.

Μέχρι την έναρξη των  εχθροπραξιών τα σκάφη είχαν την ευκαιρία να εκτελέσουν ασκήσεις συντονισμού, εκπαίδευσης σε καινούργιες τακτικές και εκτεταμένες εξορμήσεις – ασκήσεις στο Βόρειο και Νότιο Ατλαντικό, καθώς και να αναμειχθούν ενεργά στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο.

Τα κυριότερα προβλήματα που εμφανίστηκαν στα πλοία αφορούσαν κυρίως δυσκολίες και προβληματική πλευστότητα στην ανοιχτή θάλασσα, προβλήματα στεγανότητας της γέφυρας και ορισμένων άλλων διαμερισμάτων, αυξημένο ίχνος θορύβου κινητήρων και ελαττωματική σχεδίαση πρύμνης.

Η ύπαρξη πολλών από αυτά τα προβλήματα ήταν αναπόφευκτη εξαιτίας των πολλών περιορισμών κάτω από τους οποίους έγιναν οι ναυπηγήσεις.

Το Reichsmarine προγραμμάτιζε εκτεταμένες επεμβάσεις σε διάφορα σημεία των πλοίων, όπως η ενίσχυση των κυρίως μηχανών, ο εξοπλισμός τους με ραντάρ, η δημιουργία υποδομής στο κατάστρωμα για τη φιλοξενία αεροπλάνων Fieseler Storch, καθώς και σχέδια για τη βελτίωση της πλευστότητας.

Οι επεμβάσεις σε αυτά τα σημεία επρόκειτο να γίνουν  μεταξύ 1941 – 1943, όμως ο φόρτος των ναυπηγείων ήταν τόσο μεγάλος, ώστε τελικά δεν πραγματοποιήθηκε τίποτα.

Τα Sharnhorst και Gneisenau (Panzerschiff D,E)

Τα χαρακτηριστικά των Panzerschiff A, B και C, αν και ικανοποιητικά, δεν ενθουσίαζαν το Reichsmarine που τα θεωρούσε υποδεέστερα των αντίστοιχων γαλλικών.

H Γαλλία εξακολουθούσε να θεωρείται ο κυριότερος αντίπαλος στη θάλασσα σε αντιθεση με την Αγγλία και ακόμα περισσότερο τις ΗΠΑ.

Είναι χαρακτηριστικό ότι μέχρι το 1937 ο τρόπος αντιμετώπισης του Βρετανικού Ναυτικού δεν εξεταζόταν ούτε καν σε θεωρητικό επίπεδο στις σχολές πολέμου!

Το 1932, αν και για πολιτικούς λόγους δεν μπορούσαν να κατασκευαστούν πολεμικά μεγαλύτερα των 10.000 τόνων, άρχισαν συζητήσεις για τα δύο επόμενα πλοία που επρόκειτο να ακολουθήσουν με την ολοκλήρωση των «θωρηκτών τσέπης».

Φυσικά τα σχέδια αναφέρονταν σε βαρύτερα και σημαντικά ισχυρότερα πλοία, ικανά να αντιμετωπίσουν επί ίσοις όροις την κλάση Dunkerque.

Τα γαλλικά πλοία υπολογίζοταν ότι είχαν πυροβόλα 330 χιλ. και ταχύτητα 28 κόμβων. Έτσι οι ελάχιστες απαιτήσεις που τέθηκαν ήταν η επίτευξη ταχύτητας 28 κόμβων και η τοποθέτηση θωράκισης ανθεκτικής σε πλήγματα πυροβόλων 330 χιλ.

Οι αρχικοί υπολογισμοί αναφέρονταν σε ένα πλοίο εκτοπίσματος 15 – 18.000 τόνων με 3 τριπλούς πύργους πυροβόλων 280 χιλ. και θωράκιση 320 χιλ.

Επίσης έπρεπε να εξεταστεί η καλύτερη δυνατή προστασία από την αεροπορία, η οποία ήδη φαινόταν ότι στο μελλοντικό πόλεμο θα διαδραμάτιζε όλο και σημαντικότερο ρόλο.

Οι προκαταρκτικές αυτές συζητήσεις κατέληξαν σε απαίτηση για θωράκιση πάχους 320 χιλ. με ελάχιστο όριο τα 220 χιλ., και θωράκιση γέφυρας και καταστρώματος πάχους 50 χιλ. Στη συνέχεια, εξετάστηκαν οι επιλογές που αφορούσαν το διαμέτρημα των πυροβόλων.

Για την ώρα ήταν διαθέσμια μόνο αυτά των 280 χιλ.

΄Oσον αφορά τα 330άρια παρουσίαζαν σημαντικά πλεονεκτήματα, είχαν όμως το μειονέκτημα της μικρότερης ταχυβολίας.

Προτάθηκε λοιπόν η τοποθέτηση 8 πυροβόλων αντί για 6, σε δύο τετραπλούς πύργους, παρά το μειονέκτημα ότι πιθανό πλήγμα σε έναν από αυτούς θα επέφερε απώλεια του 50% των διαθέσιμων πυροβόλων.

Στη συνέχεια, παρουσιάστηκαν 3 σχέδια που αφορούσαν το πρώτο ένα πλοίο 18.000 τόνων με πυροβόλα 280 χιλ., το δεύτερο ένα των 22.000 τόνων με πυροβόλα 280 χιλ. και το τρίτο ένα 26.000 τόνων με πυροβόλα 330 χιλ.

Ήταν επιθυμητό η ολοκλήρωση των σχεδίων να πραγματοποιηθεί το αργότερο το φθινόπωρο του 1934 για να ξεκινήσει χωρίς καθυστερήσεις η ναυπήγηση, κάτι που επιτεύχθηκε.

Yστερα από την πάροδο αρκετών μηνών οι συζητήσεις φαινόταν να καταλήγουν στην απαίτηση για ένα πλοίο σαν το Deutschland με θωράκιση ανάλογη ενός σχεδίου εκτοπίσματος 26.000 τόνων, δηλαδή  220 χιλ. με θωρακισμένο κατάστρωμα και γέφυρα πάχους 35-70 χιλ.

Ο δευτερεύων οπλισμός θα αποτελούνταν από 8 πυροβόλα 88 χιλ. χωρίς να έχει οριστεί ο ακριβής αριθμός τους. Το εκτόπισμα υπολογιζόταν στους 17 – 18.000 τόνους.

Ο τύπος των κινητήρων, όμως, ήταν ένα πεδίο για καινούργιες διαφωνίες. Η επιλογή έπρεπε να γίνει ανάμεσα σε ντίζελ ή ατμοστρόβιλο.

Για τα «θωρηκτά τσέπης» είχε επιλεγεί ο ντίζελ, όμως τα καινούργια πλοία ήταν πολύ μεγαλύτερα και για την επίτευξη της ζητούμενης ταχύτητας ήταν απαραίτητη η απόδοση μεγάλης ισχύος.

Εδώ βρισκόταν το μεγάλο μειονέκτημα των ντιζελοκινητήρων, οι οποίοι δεν είχαν εξελιχθεί όσο έπρεπε μέχρι εκείνη την εποχή, ώστε να έχουν υψηλή ισχύ.

Αναγκαστικά λοιπόν θα έπρεπε να είναι σημαντικά μεγαλύτερης χωρητικότητας καταλαμβάνοντας μεγαλύτερο χώρο και έχοντας επιπλέον μεγαλύτερο βάρος.

Την εποχή εκείνη ολοκληρώθηκε μια σειρά από δοκιμές που διεξήγαγε το Reichsmarine που αφορούσαν τους ατμοστρόβιλους όπου λύθηκαν ορισμένα προβλήματα που αφορούσαν τη λειτουργία τους. Προκρίθηκε έτσι η επιλογή του ατμού.

Ναυπήγηση και ένταξη σε υπηρεσία

Τα Panzerschiff D και E  παραγγέλθηκαν τελικά τον Ιανουάριο και η ναυπήγησή τους άρχισε στις 14 Φεβρουαρίου του 1934.

Επρόκειτο για σκάφη 18.000 τόνων με 2 τριπλούς πύργους πυροβόλων των 280 χιλ., 6 διπλούς των 150 χιλ. και 4 διπλούς των 88 χιλ.

Παρ’ όλα αυτά η ηγεσία του Reichsmarine δεν ήταν ικανοποιημένη από τους συμβιβασμούς που είχαν γίνει, αφού εξαρχής επιθυμία ήταν τα καινούργια πλοία να είναι ισάξια του Dunkerque.

Θεωρήθηκε λοιπόν αναγκαία η τοποθέτηση και τρίτου πύργου πυροβόλων των 280 χιλ.

Οι πιέσεις προς τον Χίτλερ τελικά έφεραν αποτέλεσμα, και στις 5 Ιουλίου εγκρίθηκε η εγκατάσταση τρίτου πύργου, γεγονός που διέκοψε τις εργασίες ναυπηγήσεως έως ότου ολοκληρωθούν οι μετατροπές και οι τροποποιήσεις των σχεδίων.

Ακολούθησε μια περίοδος εξέτασης της πιθανότητας υιοθέτησης πυροβόλων 330 χιλ. μαζί με ενίσχυση της θωράκισης καθώς και οι επιπτώσεις των επιλογών αυτών στο χρόνο ολοκλήρωσης της ναυπήγησης και στην ικανότητα αντιμετώπισης των γαλλικών μονάδων.

Επανεξετάστηκαν επίσης τα υπέρ και τα κατά των δύο διαφορετικών ειδών κινητήρων.

Τελικά αποφασίστηκε να προχωρήσει η ναυπήγηση με 3 αντί για 2 τριπλούς πύργους των 280 χιλ. με αντικατάσταση στο μέλλον των πυροβόλων με νέα 350 χιλ. μόλις τα τελευταία γίνονταν διαθέσιμα.

Το διαμέτρημα των 350 χιλ. προτιμήθηκε έναντι των 330 χιλ. γιατί εκτός του ότι τα πυροβόλα ήταν πιο αποτελεσματικά, στο επόμενο θωρηκτό, το μελλοντικό Bismark, προβλεπόταν η τοποθέτηση 350αριών, οπότε θα έπρεπε μελλοντικά να αποφευχθεί η πολυτυπία.

Τα νέα πλοία ήταν περίπου 24% μεγαλύτερα από την κλάση Deutschland.

Η οριζόντια θωράκιση (κατάστρωμα και γέφυρες) είχε πάχος 50 χιλ. με την κυρίως θωράκιση των 105 χιλ. να βρίσκεται δύο επίπεδα χαμηλότερα, ενώ η κάθετη θωράκιση ήταν 320 χιλ.

Όπως είδαμε για την προώθησή τους είχαν επιλογεί ατμοστρόβιλοι. Οι λέβητες τύπου Wagner ήταν 12, καταλαμβάνοντας 3 διαμερίσματα, ενώ οι κυρίως μηχανές ήταν διαφορετικές για τα δύο σκάφη.

Στο Sharnhorst οι στρόβιλοι ήταν της Brown -Boveri, στο Gneisenau της Deschimag, ενώ υπήρχε και μια σειρά από δευτερεύοντες και βοηθητικούς στροβίλους. Η συνολική ισχύ τους ήταν περίπου 160.000 ΗΡ.

Τον κυρίως οπλισμό αποτελούσαν 9 πυροβόλα SKC/34 των 280 χιλ., μοιρασμένα σε 3 τριπλούς πύργους, με βεληνεκές 41.000 μέτρων.

Ο δευτερεύων οπλισμός περιλάμβανε 6 διπλούς πύργους, πυροβόλων SKC/28 των 155 χιλ., καθώς και 2 μονούς σε κάθε πλευρά, επίσης των 155 χιλ.

Για την α/α άμυνα υπήρχαν 7 διπλοί πύργοι, πυροβόλων KC/33 των 105 χιλ., 8 διπλά SKC/30 των 37 χιλ. και 10 MGC/30 των 20 χιλ.

Ο έλεγχος πυρός και τα σκοπευτικά συστήματα βρίσκονταν όπως και στα «θωρηκτά τσέπης» σε τρία διαφορετικά σημεία, ήταν όμως πιο εξελιγμένα και τελευταίου τύπου.

Τα Bismark και Tirpizt (Schlachtschiff F, G)

Στις 16-3-1935 ο Χίτλερ προχώρησε επίσημα στη μονομερή κατάργηση της συνθήκης των Βερσαλλιών.

Άμεσο επακόλουθο αυτής της ενέργειας ήταν η ανάληψη διπλωματικής πρωτοβουλίας από τη μεριά κυρίως της Αγγλίας η οποία οδήγησε, όσον αφορά τις ναυτικές δυνάμεις, στην υπογραφή του αγγλογερμανικού συμφώνου με το οποίο η Γερμανία συμφωνούσε να περιορίσει το ναυτικό της στο 35% του βρετανικού.

Για τα  θωρηκτά, αυτή η αναλογία έδινε τη δυνατότητα στην Γερμανία να ναυπηγήσει πλοία συνολικού εκτοπίσματος 184.000 τόνων.

Έτσι μετά την αφαίρεση των 3 θωρηκτών τσέπης, του Sharnhorst και του Gneisenau, έμεναν προς αξιοποίηση 100.000 τόνοι.

Ωστόσο παρέμενε ενεργή η συνθήκη της Ουάσινγκτον, η οποία έθετε μέγιστο επιτρεπόμενο όριο για τα θωρηκτά τους 35.000 τόνους. Υπήρχε δηλαδή, σύμφωνα με αυτές τις δεσμεύσεις, ευχέρεια ναυπηγήσεως 3 ακόμα μονάδων.

Όπως είδαμε, η γερμανική πλευρά ήδη από τα προηγούμενα χρόνια δεν δίσταζε να παραβιάζει τα ισχύοντα όρια, ενώ τα διάφορα γραφεία σχεδιασμού προχωρούσαν στην ανάπτυξη μελλοντικών σχεδίων χωρίς σημαντικούς συμβιβασμούς.

Από το 1934 είχαν αρχίσει συζητήσεις για την επόμενη μονάδα (Schlachtschiff F) με δεδομένο εκτόπισμα τους 35.000 τόνους, πρόβλεψη για 8 πυροβόλα 330 χιλ., 12 των 150 χιλ., 16 των 105 χιλ. και με θωράκιση 50 – 150 χιλ. για τα διάφορα καταστρώματα, 400 χιλ. για τον πύργο ελέγχου  και 350 χιλ. ως κύρια θωράκιση.

Για την επίτευξη σαφούς ανωτερότητας έναντι των -σωστά το μαντέψατε!!!- γαλλικών Dunkerque και Strasbourg, ζητούμενη μέγιστη ταχύτητα ήταν οι 33 και συνεχής οι 30 κόμβοι, αλλά σύντομα οι απαιτήσεις  αναθεωρήθηκαν, στους 28 και 27 κόμβους αντίστοιχα.

Με αυτές τις προδιαγραφές το πλοίο ξεπέρασε πολύ νωρίς το όριο φτάνοντας τους 37.000 τόνους και προτάθηκε η μερική μείωση της θωράκισης για εξοικονόμηση βάρους.

Παρ’ όλα αυτά, ήταν φανερή η αδυναμία μείωσης του εκτοπίσματος κάτω από τους 37.000 τόνους, οπότε στις 21-12-1934 έγινε δεκτή αυτή η αύξηση σε συνδυασμό με ανάλογη αύξηση της ισχύος και εγκρίθηκε η μελέτη τοποθέτησης πυροβόλων 350 χιλ.

Στις 19-1-1935 αποφασίστηκε η υιοθέτηση του μεγαλύτερου διαμετρήματος, συμφωνήθηκε η επίτευξη συνεχούς ταχύτητας 28 κόμβων, καθώς και η θωράκιση που δεν διαφοροποιήθηκε αισθητά σε σχέση με τα αρχικά σχέδια.

Σ’ αυτό το σημείο το θωρηκτό ξεπερνούσε τους 39.000 τόνους, αν και αναφερόταν πάντα στα επίσημα έγγραφα ως «θωρηκτό των 35.000 τόνων». Οι διαστάσεις του δεν έπρεπε να ξεπερνούν τα 242 μ. μήκος, τα 36 μ. πλάτος, ενώ το βύθισμά του τα 10 μ.

Διαστάσεις που επηρεάζονταν από φυσικούς περιορισμούς των ναυπηγείων και των μελλοντικών ορμητηρίων του πλοίου.

Μετά την κατάργηση της συνθήκης των Βερσαλλιών, είχε ξεκινήσει η εξέταση της τοποθέτησης πυροβόλων 380 χιλ. με παράλληλη αύξηση του εκτοπίσματος στους 42.000 τόνους. `

Ετσι στις 1-4-1935 το εκτόπισμα ορίστηκε στους 41.000 τόνους και ο κύριος οπλισμός 8 πυροβόλα 350 χιλ, για να μεταβληθεί το διαμέτρημα στις 9 Μαΐου στα 380 χιλ.

Μέχρι το καλοκαίρι του ίδιου έτους συζητήθηκαν διάφορες προτάσεις που αφορούσαν το δευτερεύοντα οπλισμό και τη διάταξή του, την α/α άμυνα, την τελική μορφή του πύργου ελέγχου και άλλες λεπτομέρειες.

Ενα ενδιαφέρον ενδεχόμενο που εξεταζόταν ήταν η χρησιμοποίηση τουρμποηλεκτρικών μηχανών αντί των ατμοστροβίλων, καθώς και η ελαφρά μείωση της θωράκισης, η οποία και ορίστηκε το Νοέμβριο στα 300 χιλ.

Η ναυπήγηση άρχισε στις 1-7-1936, ενώ τον Ιούνιο είχε επιλεγεί η χρήση ατμοστροβίλων με ανάλογη αναπροσαρμογή των σχεδίων, τα οποία πήραν και την τελική τους μορφή.

Ναυπήγηση και ένταξη σε υπηρεσία

Το Schlachtschiff F, που ονομάστηκε Bismark, άρχισε να ναυπηγήται τον Ιούλιο του 1936, καθελκύστηκε το Φεβρουάριο του 1939 και ήταν επιχειρησιακά έτοιμο το καλοκαίρι του 1940.

Το Schlachtschift G μπήκε στα σκαριά στις 1-1-1937 και η ναυπήγησή του ολοκληρώθηκε το Φεβρουάριο του 1941, ονομαζόμενο Tirpitz. Επιχειρησιακά έτοιμο κηρύχθηκε στις 25-2-1941.

Οι τελικές διαστάσεις των πλοίων ήταν 251 μ. μήκος και 36 μ. πλάτος.

Η κυρίως θωράκιση των κάθετων επιφανειών ήταν χωρισμένη σε δύο ζώνες από τις οποίες η χαμηλότερη είχε πάχος 320 χιλ. και η άνω 145, οι οριζόντιες από δύο επίπεδα 80 – 110 χιλ το πρώτο, που αποτελούσε και το κυρίως κατάστρωμα, και 50 – 80 χιλ. το δεύτερο.

Ο πύργος ελέγχου προστατευόταν από θωράκιση 340 χιλ., ενώ οι πύργοι των πυροβόλων προστατεύονταν από θωράκιση 110 – 360 χιλ. στα διάφορα τμήματά τους.

Οι κινητήρες ήταν ατμοστρόβιλοι όπως και στο Sharnhorst, υψηλότερης όμως πίεσης και πιο οικονομικοί.

Για την παραγωγή ατμού φρόντιζαν 12 λέβητες μοιρασμένοι σε 6 διαμερίσματα τύπου Wagner κατασκευής Blohm&Voss με στροβίλους επίσης Blohm & Voss για το Bismark και λέβητες Wilhelmshaven-Deschimag με στροβίλους επίσης Brown-Boveri για το Tirpitz.

Η συνολική συνεχής ισχύς ήταν 115.000 HP με δυνατότητα ανάπτυξης μέγιστης ισχύος 138.000 ΗΡ.

Η ακτίνα δράσης υπολογιζόταν στα 8.600 ν.μ. με ταχύτητα 15 κόμβων, 8.200 ν.μ. με 21 κόμβους και 5.200 ν.μ. με 27 κόμβους.

Ο κυρίως οπλισμός αποτελούνταν από 8 πυροβόλα SKC/34 Krupp των 380 χιλ. σε 4 διπλούς πύργους βεληνεκούς 34.200 μέτρων.

Το μοντέλο αυτό ήταν καινούργιο με πολύ ανώτερα χαρακτηριστικά από τα παλιά L/45 και SKL/45 των 380 χιλ. της εποχής του Α’ Π.Π.

Οι πύργοι ήταν πολύ καλά προστατευμένοι με θωράκιση πάχους 360 χιλ. στη μετωπική επιφάνεια, 150-200 χιλ. στα πλευρά, 180 χιλ. στην οροφή και 320 χιλ. όπισθεν.

Τα 12 πυροβόλα SKC/28 των 150 χιλ., τοποθετημένα σε 6 διπλούς πύργους, αποτελούσαν το δευτερεύοντα οπλισμό με βεληνεκές 23.000 μ.

Την α/α προστασία εξασφάλιζαν 4 διπλοί πύργοι πυροβόλων SKC/33 των 105 χιλ, 4 διπλοί πύργοι των 88 χιλ. 8 διπλά SKC/30 των 37 χιλ. και 12 MGC/30 των 20 χιλ.

Τα νέα πλοία εφοδιάστηκαν με 2 καταπέλτες και ήταν σε θέση να δεχτούν μέχρι 6 αεροπλάνα Arado Ar 196.

Ο έλεγχος των διαφόρων συστημάτων γινόταν από τρία διαφορετικά σημεία κατά μήκος του πλοίου όπως και στα Sharnhorst – Gneisenau, ενώ τα διάφορα οπτικά και σκοπευτικά συστήματα είχαν βελτιωθεί σημαντικά.

Η σπουδαιότερη εξέλιξη αφορούσε την τοποθέτηση ραντάρ ήδη από τη φάση ναυπηγήσεως των πλοίων, εξοπλισμός ο οποίος θα άλλαζε δραματικά τις τακτικές και τη μορφή του πολέμου που ερχόταν.

Επίλογος

Η κήρυξη του πολέμου το Σεπτέμβριο του 1939 βρίσκει το Reichsmarine με ελάχιστα από τα προγραμματιζόμενα πλοία ενταγμένα σε υπηρεσία, ελάχιστα στη φάση της ολοκλήρωσης και τα περισσότερα στην αρχική φάση ναυπηγήσεως ή ακόμα χειρότερα στην πρόσφατη έγκρισή τους.

Με τα 3 θωρηκτά τσέπης, και τα 2 της κλάσης Sharnhorst έπρεπε να αντιμετωπίσει το Βρετανικό Ναυτικό, το οποίο αν και είχε διασκορπισμένα τα πλοία του σε όλη την υφήλιο, συνέχιζε να είναι ισχυρότερο στον Ατλαντικό.

Σ’ αυτή τη δύσκολη αποστολή θα βοηθούσαν σημαντικά ορισμένα νέα πλοία που ήδη ναυπηγούνταν, αλλά τελικά δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ.