Κύμα ανησυχίας έχει προκαλέσει η εμφάνιση ενός βαρέος γερανοφόρου οχήματος στο εσωτερικό της Αγίας Σοφίας, στην Κωνσταντινούπολη, με τις εικόνες που κυκλοφόρησαν από την Turkiye Today να εγείρουν ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι τελευταίες εργασίες αποκατάστασης στο ιστορικό μνημείο.

Φωτογραφίες από το εσωτερικό του ναού δείχνουν έναν γερανοφόρο φορτηγό να έχει οδηγηθεί πάνω στο ιστορικό δάπεδο και να έχει σταθμεύσει σε προσωρινές προστατευτικές επιφάνειες, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις σχετικά με το κατά πόσο προστατεύεται επαρκώς το εύθραυστο υπόστρωμα.

Υπουργείο Πολιτισμού: Είναι 1486 ετών – Γίνονται εργασίες αποκατάστασης

Μετά τη δημόσια συζήτηση που άνοιξαν οι εικόνες, το υπουργείο Πολιτισμού εξέδωσε επίσημη ανακοίνωση για το θέμα.

Ανέφερε πως η Αγία Σοφία είναι «1486 ετών» και τόνισε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες αποκατάστασης και ενίσχυσης τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό του κτιρίου.

Σύμφωνα με το μήνυμά του, «ο κεντρικός τρούλος εισέρχεται στη μεγαλύτερη και πιο ολοκληρωμένη διαδικασία αποκατάστασης στην ιστορία του» και θα γίνει πιο ανθεκτικός σε σεισμούς, ενώ παράλληλα θα διατηρηθεί προσεκτικά ο αυθεντικός χαρακτήρας του μνημείου.

Ανησυχία για την παρουσία βαρέων οχημάτων

Οι νέες εικόνες, ωστόσο, μετατόπισαν την προσοχή σε όσα συμβαίνουν στο δάπεδο, όπου η ομάδα αποκατάστασης έχει φέρει βαρέα οχήματα. Φωτογραφίες από το σημείο καταγράφουν φορτηγά  να εισέρχονται στο τέμενος κατά τη διάρκεια των εργασιών.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στιγμιότυπα δείχνει ένα μεγάλο γερανοφόρο φορτηγό τοποθετημένο πάνω στο ιστορικό δάπεδο. Μια άλλη εικόνα αποτυπώνει τον γερανό στην περιοχή της Αυτοκρατορικής Πύλης, της κύριας τελετουργικής εισόδου του κτιρίου, που συνδέεται με αυτοκρατορικές πομπές.

Οι εικόνες έκαναν τον γύρο του διαδικτύου, όπου χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αναρωτήθηκαν γιατί επιτρέπεται σε τέτοια οχήματα να κινηθούν πάνω στο δάπεδο ενός τόσο παλαιού μνημείου.

Το δάπεδο φαίνεται να έχει καλυφθεί με πάνελ, ώστε οι τροχοί των φορτηγών να μην ακουμπούν απευθείας στην ιστορική επιφάνεια.

Σύμφωνα με ειδικό συντηρητή, το σύστημα που φαίνεται στις φωτογραφίες είναι σχετικά απλό. Τα πάνελ δεν μοιάζουν με παχιά, αλληλοσυνδεόμενα στοιχεία, αλλά με επίπεδα φύλλα που θα μπορούσαν να γλιστρήσουν.

Ορισμένες περιοχές φαίνεται να παραμένουν χωρίς κάλυψη, πράγμα που σημαίνει ότι το φορτίο ενδέχεται να μην κατανέμεται ομοιόμορφα κάτω και γύρω από το όχημα.

Όπως εξηγεί ένας μελετητής που μίλησε στην Türkiye Today υπό καθεστώς ανωνυμίας, το δάπεδο της Αγίας Σοφίας δεν αποτελείται από μία ενιαία, συμπαγή στρώση. Κάτω από την ορατή επιφάνεια υπάρχουν ψηφιδωτά, αυθεντικά πέτρινα δάπεδα και, σε ορισμένα σημεία, κοιλότητες που μοιάζουν με κρύπτες.

Τα συγκεντρωμένα φορτία και οι δονήσεις σε μια τέτοια πολυεπίπεδη και κατά τόπους κούφια δομή θα μπορούσαν να μεταφέρουν πίεση στα υποκείμενα στοιχεία και με τον καιρό να τα βλάψουν ή να τα παραμορφώσουν.

Ανακοίνωση για τις εργασίες

Μετά τη δημόσια συζήτηση που προκάλεσαν οι εικόνες των γερανοφόρων φορτηγών εντός της Αγίας Σοφίας, η Γενική Διεύθυνση Ιδρυμάτων εξέδωσε λεπτομερή ανακοίνωση και δημοσίευσε έγγραφα σχετικά με τις μεθόδους προστασίας που χρησιμοποιούνται κατά τη διαδικασία αποκατάστασης.

Οι αρχές υπογράμμισαν ότι το έργο εκτελείται υπό την επίβλεψη του Επιστημονικού Συμβουλίου και του Συμβουλίου Προστασίας, ώστε να διασφαλιστεί η αντισεισμική αντοχή και η δομική ασφάλεια χωρίς να θιγεί η αυθεντικότητα του μνημείου.

Σύμφωνα με το υπουργείο, πριν από την είσοδο των οχημάτων πραγματοποιήθηκαν στατικές δοκιμές φορτίου, γεωραντάρ, ανάλυση κατηγοριοποίησης του εδάφους και δοκιμές φέρουσας ικανότητας, οι οποίες έδειξαν ότι το υποκείμενο δάπεδο μπορεί να αντέξει με ασφάλεια έως 25 τόνους ανά τετραγωνικό μέτρο.

Για μεγαλύτερη ασφάλεια, κατασκευάστηκε μια προσωρινή πλατφόρμα ικανή να σηκώσει 30 τόνους ανά τετραγωνικό μέτρο. Η ανακοίνωση πρόσθεσε ότι το βαρύτερο όχημα που προβλέπεται να χρησιμοποιηθεί ζυγίζει 45 τόνους, αλλά όταν τοποθετείται πάνω στην προστατευτική επιφάνεια, το πραγματικό φορτίο που μεταδίδεται στο δάπεδο δεν ξεπερνά τους 6 τόνους ανά τετραγωνικό μέτρο, δηλαδή πολύ κάτω από το σχεδιασμένο όριο ασφαλείας.

Οι αρμόδιοι ανέφεραν ότι το σύστημα αυτό κατανέμει ομοιόμορφα το βάρος, εμποδίζει τη μεταφορά δονήσεων στο αυθεντικό πέτρινο δάπεδο και αποτρέπει κάθε πιθανή επαφή με τα υποκείμενα ψηφιδωτά, τις κοιλότητες τύπου κρύπτης ή τα αρχαία στρώματα λιθόστρωτου.

Επιπλέον, σημείωσαν ότι χρησιμοποιούνται συσκευές συλλογής καυσαερίων ώστε να μην κυκλοφορούν εκπομπές ρύπων στο εσωτερικό του μνημείου, ενώ τα οχήματα κινούνται αποκλειστικά σε προκαθορισμένες, ειδικά προετοιμασμένες διαδρομές και ποτέ απευθείας πάνω στο ιστορικό μαρμάρινο δάπεδο.