Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, που έκανε λόγο για «τεράστια πρόοδο», σήμερα, Κυριακή, στη Γενεύη, στις συνομιλίες για ειρήνευση στην Ουκρανία περιέγραψε το σχέδιο Τραμπ ως ένα «εργασιακό έγγραφο», το οποίο είπε ότι «αναπνέει» και άρα μεταβάλλεται.

Ωστόσο, η μετατροπή του σε κάτι πιο αποδεκτό για την Ουκρανία και τους Ευρωπαίους συμμάχους της θα απαιτήσει μια τεράστια διπλωματική προσπάθεια, σχολιάζουν οι Financial Times και αναλύουν ποια σημεία θα μπορούσε η Ουκρανία να δεχτεί ευκολότερα, όπως κι εκείνα στα οποία ο συμβιβασμός θα είναι εξαιρετικά δύσκολος.

Θα εγκαταλείψει η Ουκρανία το Ντονέτσκ;

Το δυσκολότερο όλων είναι η απόσυρση των ουκρανικών δυνάμεων από τα τμήματα της επαρχίας Ντονέτσκ στα ανατολικά, που αυτή τη στιγμή ελέγχουν. Είναι το άρθρο 22δ της λίστας, αλλά ουσιαστικά θα μπορούσε να βρίσκεται πρώτο. Αυτό εξηγεί την ανανεωμένη αμερικανο-ρωσική πίεση για επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας, η οποία θα παραχωρούσε μέσω διπλωματικού ελιγμού ό,τι δεν κατάφεραν να κατακτήσουν τα ρωσικά στρατεύματα από το 2014. Με τις ρωσικές δυνάμεις να σημειώνουν αργή αλλά σταδιακή πρόοδο στο μέτωπο του Ντονέτσκ, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει πειστεί ότι η ρωσική νίκη εκεί είναι αναπόφευκτη.

Η παραχώρηση εδάφους για το οποίο οι Ουκρανοί έχουν χύσει τόσο αίμα είναι πιθανό να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και να αποσταθεροποιήσει την Ουκρανία — κάτι που θα εξυπηρετούσε τα συμφέροντα του Κρεμλίνου. Δεκάδες χιλιάδες Ουκρανοί που παραμένουν στην περιοχή θα πρέπει να εκτοπιστούν.

Αυτό θα σήμαινε ότι η Ουκρανία εγκαταλείπει τη «ζώνη-φρούριό» της, αποτελούμενη από τις πόλεις Σλοβιάνσκ, Κραματόρσκ, Ντρούζκιβκα και Κονσταντινίβκα, οι οποίες, άριστα οχυρωμένες  αποτελούν προπύργιο κατά των ρωσικών δυνάμεων από το 2014.

Η περιοχή που θα εγκαταλείψει η Ουκρανία θα γίνει «ουδέτερη αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη». Αλλά αν η Ρωσία παραβιάσει αυτή τη ζώνη σε μια νέα επίθεση, η κεντρική Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων των πόλεων Ντνίπρο και Ζαπορίζια, θα βρεθεί εκτεθειμένη.

Το αμερικανικό σχέδιο θα περιελάμβανε αναγνώριση των περιοχών που κατέχει σήμερα η Ρωσία ως «ντε φάκτο ρωσικές». Φαινομενικά, αυτό είναι πιο εύπεπτο για το Κίεβο και τους Ευρωπαίους συμμάχους του από μια επίσημη «ντε γιούρε» αναγνώριση, η οποία θα υπονοούσε ότι τα σύνορα μπορούν να αλλάξουν διά της βίας κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου.

Θα λάβει η Ουκρανία ουσιαστικές εγγυήσεις ασφάλειας;

Το σχέδιο αναφέρει ότι η Ουκρανία «θα λάβει αξιόπιστες εγγυήσεις ασφάλειας», αλλά δεν προσφέρει λεπτομέρειες και ταυτόχρονα περιορίζει αυστηρά το τι θα μπορούσαν να προσφέρουν οι σύμμαχοί της.

Η Ουκρανία θα απαγορευόταν να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ μέσω αλλαγής στη συνθήκη της συμμαχίας, ενώ η ίδια η Ουκρανία θα τροποποιούσε το σύνταγμά της ώστε να αποκλείει την ένταξη — κάτι πολιτικά δύσκολο να επιτευχθεί, σύμφωνα με τους Financial Times.

Οι χώρες του ΝΑΤΟ, βάσει του αμερικανικού σχεδίου δεν θα μπορούσαν να έχουν μόνιμα στρατεύματα στην Ουκρανία.

Το Κίεβο παραμένει επιφυλακτικό απέναντι σε αόριστες υποσχέσεις, λόγω του Μνημονίου της Βουδαπέστης του 1994, το οποίο προσέφερε υποσχέσεις ασφάλειας από τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο αλλά δεν απέτρεψε τη ρωσική επίθεση του 2014 ούτε την πλήρους κλίμακας εισβολή του 2022.

Ο Ζελένσκι θέλει μια δέσμευση τύπου Άρθρου 5 από δυτικούς εταίρους, η οποία θα οδηγούσε σε στρατιωτική αντίδραση και αυστηρές κυρώσεις κατά της Ρωσίας σε περίπτωση νέας επίθεσης.

Ο Στρατός

Ο περιορισμός του μεγέθους του ουκρανικού στρατού στους 600.000 θα ήταν απαράδεκτη παραβίαση της κυριαρχίας της χώρας. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες το απορρίπτουν κατηγορηματικά, θεωρώντας έναν ισχυρό ουκρανικό στρατό ως την καλύτερη ευρωπαϊκή ασπίδα κατά της ρωσικής επιθετικότητας.

Ωστόσο, μια μείωση κατά το ένα τρίτο από το σημερινό μέγεθος θα άφηνε την Ουκρανία με έναν σημαντικό και ισχυρό στρατό — σχεδόν διπλάσιο από τη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη εντός της ΕΕ. Θα επέτρεπε επίσης κάποιοι στρατιώτες που πολεμούν εδώ και χρόνια να αποστρατευθούν.

Αλλά αυτό θα ανησυχήσει τον πληθυσμό που έχει δεχθεί ρωσική εισβολή δύο φορές σε 11 χρόνια από έναν μεγαλύτερο στρατό. Ήδη, ορισμένοι στρατιωτικοί έχουν εκφράσει την αντίθεσή τους σε οποιαδήποτε μείωση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων.

Η «αρπαγή» της Ουάσινγκτον

Το αμερικανικό σχέδιο θα ακύρωνε μια προτεινόμενη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία να χρησιμοποιήσει τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για να συγκεντρώσει δάνειο «αποζημιώσεων» ύψους 140 δισ. ευρώ υπέρ της Ουκρανίας, το οποίο η ΕΕ ήλπιζε να εγκρίνει τον επόμενο μήνα.

Το μεγαλύτερο μέρος των 300 δισ. δολαρίων σε περιουσιακά στοιχεία που δεσμεύτηκαν με την έναρξη της ρωσικής εισβολής βρίσκεται στην Ευρώπη. Ωστόσο, σύμφωνα με την πρόταση, η Ουάσινγκτον θα λάμβανε 100 δισ. δολάρια για ένα αμερικανο-ουκρανικό επενδυτικό ταμείο, το οποίο θα απέδιδε το ήμισυ των κερδών στις ΗΠΑ. Η Ευρώπη θα πρόσθετε άλλα 100 δισ. δολάρια και τα υπόλοιπα θα κατευθύνονταν σε ένα αμερικανο-ρωσικό επενδυτικό εγχείρημα. Έξαλλος ο Μερτς το χαρακτήρισε απαράδεκτο και «αρπαγή» της Ουάσινγκτον.

Θα υπάρξει γενική αμνηστία;

Το ειρηνευτικό σχέδιο προβλέπει γενική αμνηστία για τις δύο πλευρές στον πόλεμο και συμφωνία για την απόσυρση οποιωνδήποτε νομικών αξιώσεων. Η απαλλαγή της Ρωσίας θα ήταν από μόνη της εξαιρετικά δύσκολο να γίνει αποδεκτή από πολλούς Ουκρανούς που έχουν υποστεί θάνατο, καταστροφές, βιασμούς και απαγωγή παιδιών από τις ρωσικές δυνάμεις.

Η ουκρανή νομπελίστρια ειρήνης Ολεξάντρα Ματβιιτσούκ δήλωσε ότι η γενική αμνηστία και η «έλλειψη οποιωνδήποτε αρνητικών συνεπειών για την επιθετικότητα» θα αποτελούσαν τη «μεγαλύτερη απογοήτευση» για τους Ουκρανούς στο αμερικανικό σχέδιο.

Θα αφαιρούσε επίσης τη νομική βάση για το ευρωπαϊκό δάνειο αποζημιώσεων, όπως σημειώνει η Γιούλιγια Ζισκίνα από την οργάνωση Razom. «Αν συμφωνηθεί αυτή η συμφωνία, το δάνειο αποζημιώσεων γίνεται νομικά και χρηματοοικονομικά αδύνατο», λέει.