Σκαρφαλωμένη στα βουνά της νοτιοδυτικής Τουρκίας, η αρχαία πόλη της Τερμησσού παραμένει ένας τόπος απάτητος.

Δεν κατάφερε να την κατακτήσει ο Μέγας Αλέξανδρος στην αρχαιότητα, ούτε όμως έχει γίνει ακόμα τόπος απόβασης τουριστών χάρη στο γεγονός ότι βρίσκεται σε μια σχετικά δυσπρόσιτη περιοχή.

Πρόκειται, όμως, για ένα πραγματικό αρχαιολογικό κόσμημα, χτισμένο σε απόλυτη αρμονία με το παρθένο δάσος και τα επιβλητικά βουνά γύρω από αυτό.

Εκεί, μπορείτε να δείτε γιγαντιαία μαυσωλεία, υπόγειες δεξαμενές, απομεινάρια ναών, επιβλητικά τείχη και ένα εκπληκτικό θέατρο σκαρφαλωμένο, όπως το Μάτσου Πίτσου, στην κορυφή ενός λόφου που προσφέρει θέα που κόβει την ανάσα.

H Tερμησσός και ο Μέγας Αλέξανδρος

Μυθικός ιδρυτής της Τερμησσού ήταν ο Βελλεροφόντης. Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο ήρωας πέρασε πάνω από την περιοχή πάνω στον Πήγασο, κυνηγώντας τη Χίμαιρα.

Η πόλη, όμως, έγινε γνωστή όταν ο Μέγας Αλέξανδρος την περικύκλωσε το 333 π.Χ και τελικά απέτυχε να την καταλάβει.

Εκείνη την εποχή, ο Μακεδόνας στρατηλάτης είχε ήδη κατακτήσει τα παράλια της Μικράς Ασίας και προχωρούσε ενδότερα. Ήθελε, λοιπόν, να περάσει από τη Φρυγία στην Παμφυλία και από τα πολλά ορεινά περάσματα της περιοχής επέλεξε αυτό της Τερμησσού. Κάποιοι, πάντως, λένε ότι βρέθηκε εκεί κατά λάθος, επειδή χάθηκαν τα στρατεύματά του, καθώς υπήρχαν πιο βατά περάσματα στην περιοχή.

Σε κάθε περίπτωση, ο Αλέξανδρος συνάντησε στιβαρή αντίσταση από τους κατοίκους της περιοχής, οι οποίοι ήταν γνωστοί με το όνομα Σόλυμοι από την Ιλιάδα (εκ του όρους Σόλυμος στην περιοχή, αλλά και από έναν θεό της Ανατολίας που ταυτίζεται με τον Δία) ή Πισίδοι, καθώς η ευρύτερη περιοχή ήταν γνωστή ως Πισιδία.

Οι Τερμησσείς είχαν οχυρώσει το πέρασμα και τις γύρω κορυφές, έχοντας κρυφτεί στην ταμπουρωμένη από τα όρη πόλη τους.

Ο Μέγας Αλέξανδρος αναγνώρισε ότι δεν μπορούσε να επιτεθεί στην «αετοφωλιά», όπως την αποκάλεσε, κατάφερε πάντως να περικυκλώσει την πόλη.

Τελικά, όμως, κατάλαβε ότι δεν είχε και πολύ νόημα να επιμείνει στο σημείο εκείνο και τελικά εγκατέλειψε την πολιορκία προχωρώντας βορειότερα.

Μια ιστορία για την Τερμησσό

Mετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, το 319 π.Χ., ένας από τους στρατηγούς του, ο Αντίγονος ο Μονόφθαλμος, αυτοανακηρύχθηκε βασιλιάς της Μικράς Ασίας και έσπευσε να αντιμετωπίσει σε μάχη τον αντίπαλό του, Αλκέτα. Ο Αλκέτας είχε αναζητήσει καταφύγιο στην Τερμησσό και είχε συμμαχήσει με τους κατοίκους της.

Ωστόσο, βλέποντας τον στρατό του Αντίγονου να έχει περικυκλώσει την πόλη, η γερουσία της Τερμησσού αποφάσισε να προδώσει τον Αλκέτα και να τον παραδόσει στον αντίπαλό του. Οι νέοι, όμως, της πόλης είχαν διαφορετική γνώμη: ήθελαν να τιμήσουν τον όρκο που έδωσαν και έτσι διέφυγαν από την πόλη στα κρυφά με σκοπό να πολεμήσουν κατά του Αντίγονου.

Τελικά, αντιλαμβανόμενος τη μοίρα του, ο Αλκέτας αυτοκτόνησε και η σορός του παραδόθηκε στον Αντίγονο. Οι νέοι της πόλης επέστρεψαν, κατάφεραν να πάρουν πίσω τη σορό του Αλκέτα και να τον θάψουν με τιμές, δημιουργώντας ένα μνημείο για αυτόν.

Η άνοδος κατά τα ρωμαϊκά χρόνια και η πτώση

Η Τερμησσός εξακολούθησε να είναι μια εύπορη και σημαίνουσα πόλη της ευρύτερης περιοχής. Σε γραπτά από τον 2ο αιώνα π.Χ. καταγράφεται ότι η Τερμησσός είχε πολεμικές διαμάχες με γύρω πόλεις, ενώ πιο μετά συμμάχησε με την Πέργαμο.

Ήταν, όμως, χάρη στη συμμαχία της με την τότε νεαρή Ρωμαϊκή Δημοκρατία που η Τερμησσός γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη. Μάλιστα, η ανεξαρτησία της αναγνωρίστηκε από τη ρωμαϊκή Γερουσία το 71 π.Χ. Πολλά από τα κτίρια της αρχαίας πόλης που σώζονται μέχρι σήμερα χρονολογούνται τόσο από τα ελληνιστικά χρόνια, όσο και από τη ρωμαϊκή περίοδο.

Τελικά, η Τερμησσός κατέρρευσε περίπου τον 4ο αιώνα μ.Χ., όταν ένας μεγάλος σεισμός κατέστρεψε το υδραγωγείο της πόλης, η οποία και εγκαταλείφθηκε.

Η Τερμησσός σήμερα

Η Τερμησσός είναι μια από τις καλύτερα σωζώμενες αρχαιοελληνικές πόλεις στην Τουρκία. Παρόλο που είναι κοντά στην τουριστική Αττάλεια, έχει ακόμη λίγους επισκέπτες και παραμένει σε μεγάλο βαθμό σε παρθένα κατάσταση, σε πλήρη αρμονία με το γύρω επιβλητικό τοπίο. Εξάλλου, είναι μέρος του Εθνικού Δρυμού Όρους Γκιουλούκ-Τερμησσός.

Χτισμένη αμφιθεατρικά, προς την πόλη οδηγούσε ένας δρόμος που σκαρφάλωνε κατά μήκος της πλαγιάς του λόφου. Αντί για σπίτια ή καταστήματα, όμως, ο δρόμος αυτός ήταν γεμάτος με τους τάφους των πλουσίων και ισχυρών της Τερμησσού. Μπορείτε να δείτε τα απομεινάρια των αρχαίων σαρκοφάγων κατά μήκος του. Διασώζεται, επίσης, μέρος των τειχών από την ελληνιστική εποχή.

Τα κτίρια της πόλης βρίσκονταν σε ένα ίσωμα. Εδώ ήταν η αγορά της πόλης, αυτό που θα λέγαμε σήμερα η κεντρική πλατεία. Γύρω-γύρω, υπάρχουν ερείπια από σπίτια και απομεινάρια από τις στοές που οδηγούσαν στις διάφορες γειτονιές της Τερμησσού.

Κοντά, υπάρχει το επιβλητικό εξωτερικό τείχος του βουλευτηρίου ή του κτιρίου συνελεύσεων που θα ήταν η έδρα της εξουσίας της πόλης. Εδώ έχουμε και απομεινάρια και από την κεντρική αγορά πριν από τους Ρωμαίους, όπως επίσης και τα ερείπια ενός δρόμου με κιονοστοιχίες που κάποτε στέγαζε τα καταστήματα της πόλης.

Αξίζει να αναφερθούμε, επίσης, στο γυμνάσιο της Τερμησσού: μπροστά του υπήρχε η παλαίστρια, όπου οι αθλητές αγωνίζονταν στην πάλη, ενώ το εσωτερικό του ήταν εξαιρετικά πολυτελές καθώς διέθετε δύο ορόφους, αποθηκευτικούς χώρους και μπάνια.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν και οι βρύσες και οι δεξαμενές νερού της πόλης. Σε μια περιοχή που δεν φημίζεται ιδιαίτερα για τα τρεχούμενα νερά και τις βροχές της, τα απομεινάρια αυτά εξηγούν ενδεχομένως πώς η Τερμησσός άντεξε την πολιορκία από τον Μέγα Αλέξανδρο.

Αυτό που ξεχωρίζει, όμως, είναι το αρχαίο θέατρο που βρίσκεται στα ανατολικά της αγοράς, σχεδόν στην κορυφή του όρους Γκιουλούκ Νταγί, σε ύψος άνω των 1.600 μέτρων.

Με χώρο για περίπου 4.000 άτομα, το θέατρο διατηρείται σε εξαιρετική κατάσταση και έχει απίστευτη θέα. Θεωρείται ότι είχε χτιστεί πριν την άφιξη των Ρωμαίων, αλλά αργότερα ανακαινίστηκε σύμφωνα με τα ρωμαϊκά πρότυπα.

Η Τερμησσός παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητη και ανεξερεύνητη. Με βάση περσινά δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου, η πρώτη επίσημη ανασκαφή επρόκειτο να αρχίσει φέτος το καλοκαίρι.