Οι εισβολές drones στον εναέριο χώρο ευρωπαϊκών κρατών έχουν πιέσει τους Ευρωπαίους ηγέτες να αντιμετωπίσουν αποφασιστικά την θωράκιση των συνόρων της ανατολικής πλευράς της Ευρώπης.

Στην χθεσινή άτυπη Σύνοδο Κορυφής στην Κοπεγχάγη οι Ευρωπαίοι ηγέτες συζήτησαν αναλυτικά ζητήματα άμυνας και ασφάλειας. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στους εξής βασικούς άξονες:

⦁ Το τι μέλλει γενέσθαι με τα «παγωμένα» ρωσικά περιουσιακά στοιχεία στην Ευρώπη και αν θα χρησιμοποιηθούν τελικά προκειμένου να δοθούν δάνεια για την ενίσχυση της άμυνας και της ανοικοδόμησης της Ουκρανίας.
⦁ Την αντιπυραυλική ασπίδα.
⦁ Την ασπίδα αντι-drones.

Σύμφωνα με διπλωμάτες, που επικαλείται η ιστοσελίδα Euractiv, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έφυγαν από την συνάντηση με πιο σαφή την αίσθηση για τις κοινές απειλές στην ασφάλεια τους. Ωστόσο, οι ηγέτες έφυγαν από το Κάστρο Christiansborg με μια σαφέστερη αίσθηση των κοινών απειλών για την ασφάλειά τους.

«Νομίζω ότι είχαμε καλές συζητήσεις σήμερα και τώρα είμαστε έτοιμοι να κάνουμε τα επόμενα βήματα», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανία, Μέττε Φρεντέρικσεν που είδε την χώρα της να δέχεται εισβολή drones πριν από μερικές ημέρες.

Από την πλευρά του ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα τόνισε ότι πρέπει «να δούμε τα εξωτερικά μας σύνορα ως τα κοινά μας σύνορα, στα ανατολικά, στα βόρεια, στα νότια, στα δυτικά». «Για όλους, η κύρια απειλή που αντιμετωπίζουμε τώρα προέρχεται από τη Ρωσία, και ιδίως στην ανατολική πλευρά», ανέφερε ο Αντόνιο Κόστα.

Όπως τόνισε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν ελήφθησαν αποφάσεις στην Κοπεγχάγη. Η συνάντηση των ηγετών είχε στόχο να προετοιμάσει αποφάσεις για την ασφάλεια, την άμυνα και την Ουκρανία, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Αυτές οι αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν στην τακτική Σύνοδο κορυφής που θα γίνει στις Βρυξέλλες 23-24 Οκτωβρίου.

Τι συζητήθηκε

Σε αυτό το πλαίσιο, οι ηγέτες συζήτησαν το «scoping paper» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που παρουσιάστηκε από την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μαζί με τον Ύπατη Εκπρόσωπο Κάγια Καλλάς. Το scoping paper είναι ένα εργαλείο στρατηγικής εστίασης, που βοηθά την Ε.Ε. να μεταβεί από γενικές ιδέες σε συγκεκριμένες δράσεις, ιδιαίτερα σε κρίσιμους τομείς όπως η άμυνα εν μέσω ρωσικών απειλών.

Το έγγραφο προτείνει προτεραιότητες όπως η αεράμυνα και αντιπυραυλική προστασία, η πυροβολικό, τα drones, τα αντι-drones συστήματα, η στρατιωτική κινητικότητα και η κυβερνο-ανθεκτικότητα.

«Πήγαμε ένα βήμα παραπέρα σήμερα», δήλωσε ο Αντόνιο Κόστα, καλωσορίζοντας την υποστήριξη για εμβληματικά σχέδια δράσης όπως το «Ευρωπαϊκό Τείχος Drones» και το «Eastern Flank Watch», που στοχεύουν στην ενίσχυση της ανατολικής πτέρυγας.

Η Μέττε Φρέντρικσεν, ανέφερε πως η Ευρώπη βρίσκεται σε «υβριδικό πόλεμο», και τόνισε την ανάγκη να «επαναοπλιστούμε» και να φτάσουμε τον στόχο ετοιμότητας άμυνας έως το 2030.

«Η Ουκρανία είναι σήμερα η εγγύηση ασφάλειας της Ευρώπης», είπε, υποστηρίζοντας έντονα το μοντέλο της Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν για μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων μέσω προκαταβολής πολεμικών αποζημιώσεων από τη Ρωσία. «Είναι δίκαιο η Ρωσία να πληρώσει για τις παραβιάσεις και την καταστροφή που προκαλεί», πρόσθεσε, δεσμευόμενη να προωθήσει την ιδέα κατά την προεδρία της Δανίας.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, από την πλευρά της, εξήγησε ότι το SAFE με 150 δισ. ευρώ είναι ήδη υπερκαλυμμένο και θα διανείμει πρώτες δόσεις από την αρχή του 2026 για κοινές προμήθειες. «Κάθε κράτος-μέλος έχει μία ενιαία ομάδα δυνάμεων, που πρέπει να είναι διαλειτουργική», τόνισε, προτείνοντας «συμμαχίες ικανοτήτων» με «lead nations» για ταχύτερη πρόοδο. Το «Τείχος Drones» βασίζεται στην εμπειρία της Ουκρανίας για γρήγορη ανίχνευση, αναχαίτιση και εξουδετέρωση απειλών, καλύπτοντας όλο το φάσμα: από υβριδικές επιθέσεις έως ελέγχους σκιώδους στόλου. «Η φύση του πολέμου άλλαξε ριζικά», είπε, αναφέροντας ότι οι Ουκρανοί αναχαιτίζουν 800 drones ημερησίως.

Αντιδρούν οι χώρες του Νότου – Το μήνυμα Μητσοτάκη

Ωστόσο οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου επιμένουν ότι η ασφάλεια θα πρέπει να ενισχυθεί και στα νότια σύνορα της Ευρώπης. Για παράδειγμα ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ τον περασμένο Μάρτιο υποβάθμιση τους φόβους για την ρωσική απειλή εναντίον της χώρας του.

Προσερχόμενος στην χθεσινή Σύνοδο Κορυφής, όμως, ο Ισπανός πρωθυπουργός απέφυγε το σχετικό ερώτημα για αυτή την θέση του. Από την πλευρά της η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι ανέφερε ότι θα πρέπει να δοθεί προσοχή και στην νότια πτέρυγα της Ευρώπης. «Ένα πράγμα που πρέπει να ειπωθεί για τα αεροσκάφη και τα τείχνη είναι ότι πρέπει να θυμόμαστε ότι τα σύνορα της Συμμαχίας είναι πολύ μεγάλα. Αν κάνουμε το λάθος να κοιτάξουμε μόνο προς τα ανατολικά και ξεχάσουμε τη νότια πλευρά, κινδυνεύουμε να μην είμαστε αποτελεσματικοί», είπε η πρωθυπουργός της Ιταλίας.

Το ίδιο μήνυμα έστειλε και ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης. «Η Ελλάδα ανήκει στις χώρες εκείνες που εδώ και πολλά χρόνια υποστηρίζουν τις αμυντικές τους δαπάνες σε επίπεδο πολύ υψηλότερο του ευρωπαϊκού μέσου όρου και θα εξακολουθούμε να το κάνουμε αυτό, δεσμεύοντας πόρους άνω του 3% του ΑΕΠ για τις αμυντικές μας δαπάνες για τα επόμενα χρόνια. Έχει έρθει η ώρα η Ευρώπη να κινητοποιήσει ευρωπαϊκούς πόρους για την υποστήριξη ευρωπαϊκών έργων κοινής ευρωπαϊκής άμυνας, όπως η αντιπυραυλική προστασία ή το τείχος άμυνας απέναντι σε διείσδυση από drones» τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Και συνέχισε: «Οποιοδήποτε κοινό ευρωπαϊκό έργο άμυνας αφορά την Ευρώπη δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στα ανατολικά σύνορα της ηπείρου. Πρέπει να βλέπει την ασφάλεια της Ευρώπης συνολικά. Προφανώς, πρέπει να καλύπτονται και τα νοτιοανατολικά σύνορα, αλλά και τα νότια σύνορα της Ευρώπης, έτσι ώστε η ήπειρός μας να είναι θωρακισμένη έναντι οποιασδήποτε πιθανής μελλοντικής απειλής».

Διπλωμάτες είπαν στην ιστοσελίδα Euractiv ότι οι ηγέτες προκειμένου να δελεάσουν τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου αναζητούν τρόπους να φέρουν τις βιομηχανίες τους πιο κοντά στα αμυντικά προγράμματα της Ευρώπης.

Ήδη η Ιταλία και η Πορτογαλία λαμβάνουν σημαντικά ποσά από το πρόγραμμα SAFE της ΕΕ, ενώ η Ισπανία συμμετέχει σε ένα κοινό σχέδιο μαχητικών αεροσκαφών και μη επανδρωμένων αεροσκαφών με τη Γαλλία και τη Γερμανία.

Η στήριξη στην Ουκρανία

Για την Ουκρανία, που συμπληρώνει τρία χρόνια και επτά μήνες από την πλήρη ρωσική εισβολή, οι ηγέτες επανέλαβαν τη δέσμευση «σε όλα τα μέτωπα για δίκαιη και διαρκή ειρήνη».

Ένα νέο πακέτο κυρώσεων (το 19ο) είναι στο τραπέζι, στοχεύοντας έσοδα από πετρέλαιο, τράπεζες, κρυπτονομίσματα και σκιώδη στόλο.

Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν παρουσίασε στοιχεία για την οικονομική πίεση στη Ρωσία: επιτόκια 17%, πληθωρισμός άνω του 10%, 40% του προϋπολογισμού σε άμυνα και ανάπτυξη ΑΕΠ μόλις 0,9% για το 2025. «Οι κυρώσεις λειτουργούν – τώρα αυξάνουμε την πίεση με πιο ριζικές μέτρα σε ενέργεια, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και εμπόριο», τόνισε.

Στο χρηματοδοτικό μέτωπο, συζητήθηκε η πρόταση για «δάνεια αποζημιώσεων» βασισμένα σε παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία (χωρίς κατάσχεση), με δόσεις και όρους. «Η Ουκρανία θα τα αποπληρώσει αν η Ρωσία πληρώσει αποζημιώσεις – ο δράστης πρέπει να αναλάβει την ευθύνη», δήλωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ευχαριστώντας τον πρωθυπουργό της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ για την πρώιμη υποστήριξη.