Ο Φρανσουά Μπαϊρού, στην Γαλλία, αιφνιδίασε το σύνολο της πολιτικής σκηνής, ανακοινώνοντας ότι θα ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης στην Εθνοσυνέλευση στις 8 Σεπτεμβρίου. Με την πρωτοβουλία αυτή, ο πρωθυπουργός δηλώνει ότι επιδιώκει μια «διευκρίνιση» ενόψει της εξέτασης του προϋπολογισμού από την Βουλή, το φθινόπωρο.

«Η επιβίωσή μας εξαρτάται από κάθε έναν Γάλλο βουλευτή», προειδοποίησε ο κεντρώος πολιτικός, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου ως προς τα δημοσιονομικά διακυβεύματα. Διαθέτει πλέον δύο εβδομάδες για να πείσει τους βουλευτές να του χορηγήσουν παράταση.

Η Le Figaro παρουσιάζει τα τέσσερα πιθανά σενάρια, από το πιθανότερο έως το λιγότερο πιθανό, που θα μπορούσαν να προκύψουν από αυτήν την ιστορική ψηφοφορία.

Ο Μακρόν διορίζει νέο πρωθυπουργό

Στις 8 Σεπτεμβρίου, κατά πάσα πιθανότητα, ο Φρανσουά Μπαϊρού θα αποτύχει να εξασφαλίσει την εμπιστοσύνη των βουλευτών. Όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης, από την Ανυπότακτη Γαλλία έως τον Εθνικό Συναγερμό, καθώς και το Σοσιαλιστικό Κόμμα και οι Οικολόγοι, προτίθενται να καταψηφίσουν τον πρόεδρο του MoDem. Έτσι φαίνεται ότι θα σφραγιστεί η τύχη του πολιτικού από τα Πυρηναία Όρη, ο οποίος θα εισέλθει, παρά τη θέλησή του, στην ιστορία της Πέμπτης Δημοκρατίας: ουδέποτε μέχρι σήμερα πρωθυπουργός έχει ανατραπεί με ψήφο εμπιστοσύνης. Οι προκάτοχοί του, όταν δεν ήταν βέβαιοι για το αποτέλεσμα, προτιμούσαν να μην προκαλέσουν τέτοια διαδικασία.

Εφόσον η αντιπολίτευση υλοποιήσει την απειλή της, ο Μπαϊρού θα εξαναγκαστεί σε παραίτηση και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Εμανουέλ Μακρόν, θα κληθεί να διορίσει νέο επικεφαλής της κυβέρνησης. Τον περασμένο Δεκέμβριο, μετά την πτώση του Μισέλ Μπαρνιέ, ο πρόεδρος χρειάστηκε σχεδόν δέκα ημέρες για να επιλέξει τον Μπαϊρού. Το όνομα του Σεμπαστιάν Λεκορνί, νυν υπουργού Άμυνας, αναφέρεται συχνά για την πρωθυπουργία· ωστόσο, ο αρχηγός του κράτους θα μπορούσε επίσης να ορίσει πρωθυπουργό με αποδοχή από την Αριστερά, ώστε να διευρύνει την κοινοβουλευτική του στήριξη και να εξασφαλίσει μια μορφή θεσμικής σταθερότητας.

Το Σοσιαλιστικό Κόμμα, οι Οικολόγοι και το Κομμουνιστικό Κόμμα Γαλλίας δήλωσαν σε κοινό ανακοινωθέν ότι «είμαστε έτοιμοι», υποδηλώνοντας την προθυμία τους να αναλάβουν κυβερνητικές ευθύνες. Ο Πρόεδρος, ωστόσο, θα είχε και τη δυνατότητα να επιλέξει έναν «τεχνικό» πρωθυπουργό, επικεφαλής ομάδας υψηλόβαθμων δημοσίων λειτουργών, με αποστολή την εφαρμογή ενός συναινετικού προγράμματος χωρίς μεταρρυθμίσεις μεγάλης κλίμακας.

Ο Φρανσουά Μπαϊρού κερδίζει την ψήφο εμπιστοσύνης

Σε αυτό το στάδιο, η παραμονή του πρωθυπουργού στο Ματινιόν φαντάζει σχεδόν αδύνατη. Οι δηλώσεις των ηγετών της αντιπολίτευσης καταδεικνύουν ότι ο Μπαϊρού δύσκολα θα συγκεντρώσει πλειοψηφία υπέρ του στην Εθνοσυνέλευση. Εκτός εάν, στην περίπτωση που όλη η Αριστερά τον καταψηφίσει, οι εθνικιστές βουλευτές επιλέξουν τελικά την αποχή.

Για να κερδίσει την ανοχή του Εθνικού Συναγερμού, ο κεντρώος ηγέτης θα μπορούσε να ικανοποιήσει ορισμένα από τα δημοσιονομικά αιτήματά του, όπως η κατάργηση της κρατικής ιατρικής βοήθειας ή η μείωση της γαλλικής συνεισφοράς στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν κατόρθωνε να αποφύγει την «αποδοκιμασία» των βουλευτών, θα παρέτεινε την παραμονή του στο Ματινιόν, χωρίς όμως να είναι ασφαλής από ενδεχόμενη πρόταση μομφής κατά τη συζήτηση του προϋπολογισμού.

Νέα διάλυση της Εθνοσυνέλευσης

Η αποτυχία του Μπαϊρού θα μπορούσε να ωθήσει τον Εμανουέλ Μακρόν να ζητήσει και αυτός μια «διευκρίνιση», διαλύοντας την Εθνοσυνέλευση και  προκηρύσσοντας νέες εκλογές. Από τις 7 Ιουλίου, ο  μακρόν έχει ανακτήσει την εξουσία αυτή που του παρέχει το άρθρο 12 του Συντάγματος. Το ενδεχόμενο πρόωρων βουλευτικών εκλογών υποστηρίζεται ιδιαιτέρως από την Ανυπότακτη Γαλλία και τον Εθνικό Συναγερμό. Στο προεδρικό στρατόπεδο, ο υπουργός Δικαιοσύνης, Ζεράλ Νταρμανέν, εκτιμά ότι «δεν πρέπει να αποκλειστεί» αυτό το σενάριο.

Ωστόσο, ο Εμανουέλ Μακρόν απέκλεισε πρόσφατα το ενδεχόμενο αυτό σε συνέντευξή του στο Paris Match: «Τη διάλυση την πραγματοποίησα και εξήγησα τους λόγους (…). Τώρα έχουμε ένα Κοινοβούλιο που αντανακλά τις διαιρέσεις της χώρας. Είναι ευθύνη των πολιτικών να μάθουν να συνεργάζονται». Παρ’ όλα αυτά, μια αναδίπλωση δεν μπορεί να αποκλειστεί. Πέρυσι, πριν από τις ευρωπαϊκές εκλογές, ο Πρόεδρος απέκλειε επίσης την πιθανότητα διάλυσης σε περίπτωση αποτυχίας της πλειοψηφίας — γεγονός που δεν τον εμπόδισε να τη διατάξει στις 9 Ιουνίου 2024.

Η παραίτηση του Εμανουέλ Μακρόν

Η αποχώρηση του Φρανσουά Μπαϊρού θα άφηνε τον Εμανουέλ Μακρόν εκτεθειμένο, χωρίς πολιτικό «αλεξικέραυνο». Οι εκκλήσεις για παραίτησή του θα μπορούσαν τότε να πληθύνουν, ιδίως κατά το αναμενόμενο κύμα κινητοποιήσεων της 10ης Σεπτεμβρίου. Στην αντιπολίτευση, η Ανυπότακτη Γαλλία συνεχίζει να ζητεί την αποχώρηση του Προέδρου και προτίθεται να καταθέσει διαδικασία καθαίρεσης, ενώ η Μαρίν Λεπέν είχε δηλώσει, ήδη από τον Δεκέμβριο 2024, ότι προετοιμάζεται για πρόωρες προεδρικές εκλογές «δεδομένου του πόσο ευάλωτος είναι ο Μακρόν και της έλλειψης θεσμικών εργαλείων που του απομένουν».

Κι ενώ ο Πρόεδρος χαρακτήριζε το σενάριο αυτό «πολιτική φαντασία», ακόμη και στη δεξιά και στο κέντρο πληθαίνουν οι φωνές υπέρ της αποχώρησής του. Ο δήμαρχος των Καννών, Νταβίντ Λισνάρ, από τη συντηρητική παράταξη, θεωρεί αναγκαίο «να γυρίσει η σελίδα του μακρονισμού», ενώ ο κεντρώος πρόεδρος της Περιφέρειας Νορμανδίας, Ερβέ Μορέν, εκτιμά ότι η παραίτηση του Εμανουέλ Μακρόν «θα ωφελούσε τη χώρα».