Το 1.400 ετών τεχνούργημα, ανακαλύφθηκε από ομάδες αρχαιολόγων, οι οποίες επανεκκίνησαν τις ανασκαφές τον Ιανουάριο στην ευρύτερη περιοχή της εκκλησίας και του μοναστηριού στα ανατολικά του νησιού. Ο σταυρός, χαραγμένος σε γύψινη πλάκα, ανακαλύφθηκε σε ένα σύμπλεγμα σπιτιών με αυλή βόρεια του κύριου χώρου όπου πιστεύεται ότι κάποτε ήταν μοναστήρι

Δείτε ΦΩΤΟ ΕΔΩ

Δείτε το σχετικό video:

Το τεχνούργημα είναι μεγαλύτερο και πιο περίπλοκο από τον διακοσμητικό σταυρό που βρέθηκε τη δεκαετία του 1990 και ο οποίος βοήθησε για πρώτη φορά στην αναγνώριση της τοποθεσίας ως χριστιανικού χώρου. Πιστεύεται ότι ο σταυρός θα μπορούσε να ήταν αντικείμενο λατρείας και να είχε τοποθετηθεί σε έναν τοίχο με τους πιστούς να γονατίζουν μπροστά του.

«Η ανακάλυψη αυτού του αρχαίου χριστιανικού σταυρού στο νησί Σερ Μπάνι Γιας αποτελεί ισχυρή απόδειξη των βαθιών και διαχρονικών αξιών των ΗΑΕ για συνύπαρξη και πολιτιστικό άνοιγμα», δήλωσε την Τρίτη ο Μοχάμεντ Χαλίφα Αλ Μουμπάρακ, πρόεδρος του τμήματος του Άμπου Ντάμπι. «Μας προκαλεί ένα βαθύ αίσθημα υπερηφάνειας και τιμής και μας υπενθυμίζει ότι η ειρηνική συνύπαρξη δεν είναι σύγχρονο κατασκεύασμα, αλλά μια αρχή που είναι συνυφασμένη με την ιστορία της περιοχής μας».

Οι ανασκαφές αυτή την περίοδο – οι πρώτες μετά από περίπου τρεις δεκαετίες – επικεντρώθηκαν σε κτίρια αυλής βόρεια της κύριας εκκλησίας και του μοναστηριού. «Ο σοβάς ακουμπούσε με την όψη προς τα κάτω και κάτι σε αυτόν τράβηξε την προσοχή μου», δήλωσε στο The National η Χάγκερ Αλ Μενχάλι, αρχαιολόγος από τα Εμιράτα στο τμήμα . «Υπήρχε ένα ευδιάκριτο δακτυλικό αποτύπωμα στο πίσω μέρος», είπε, αναφερόμενη στο αποτύπωμα ενός ατόμου που θα μπορούσε να είχε εργαστεί στον γύψινο σταυρό πριν από εκατοντάδες χρόνια.

Η κα Αλ Μενχάλι πρότεινε να καταγραφεί ως ξεχωριστό εύρημα, πιστεύοντας ότι μόνο το δακτυλικό αποτύπωμα το έκανε ενδιαφέρον. «Αλλά όταν η ομάδα το γύρισε προσεκτικά, μείναμε άναυδοι», είπε. «Να… ένας όμορφα διατηρημένος σταυρός [πάνω] σε γύψο. Αυτή ήταν μια από τις πιο σημαντικές ανακαλύψεις της σεζόν».

Ο σταυρός, ο οποίος έχει μήκος 27 εκατοστά, πλάτος 17 εκατοστά και πάχος περίπου 2 εκατοστά, ενσωματώνει τοπικά μοτίβα που ήταν συνηθισμένα σε αντικείμενα στη Μέση Ανατολή, όπως μια αναπαράσταση του Γολγοθά, του λόφου όπου οι Χριστιανοί πιστεύουν ότι σταυρώθηκε ο Ιησούς.

«Οπτικά, κάθε στοιχείο του γύψινου σταυρού ενσωματώνει τοπικά μοτίβα», δήλωσε στο The National η Μαρία Γκαγιέφσκα, αρχαιολόγος που ηγείται της ομάδας στο νησί . «Η βαθμιδωτή πυραμίδα στο κάτω μέρος, που αντιπροσωπεύει τον Γολγοθά, τα φύλλα που ξεφυτρώνουν από τη βάση, το σχήμα των βραχιόνων του σταυρού, οι κουκκίδες στα άκρα και το σκηνικό μέσα σε μια κόγχη, όλα βρίσκουν περιφερειακές παραλληλίες στον Κόλπο και τη Μεσοποταμία».

Είπε ότι ήταν ένα «εξαιρετικά συναρπαστικό εύρημα» και ένας σαφής δείκτης για το ποιος έζησε εκεί, κάτι σπάνιο στην αρχαιολογία. «Απλώς σκάβαμε στο σωστό μέρος», είπε, δείχνοντας το σημείο όπου βρέθηκε ο σταυρός τον Φεβρουάριο. «Απίστευτο».

Μακρά ιστορία
Σήμερα, το Σερ Μπάνι Γιας , περίπου 170 χλμ. νοτιοδυτικά του Άμπου Ντάμπι, είναι ένα γαλήνιο φυσικό καταφύγιο όπου γαζέλες περιφέρονται στους αμμόλοφους. Ωστόσο, τα στοιχεία για ανθρώπινη δραστηριότητα εκεί χρονολογούνται πριν από περισσότερα από 8.000 χρόνια και κάποτε είχε μια ζωντανή βιομηχανία μαργαριταριών. Κατά τον έβδομο και όγδοο αιώνα, φιλοξενούσε επίσης μια χριστιανική κοινότητα.

Η νέα ανακάλυψη παρέχει στοιχεία για τον Χριστιανισμό στην ευρύτερη κοινότητα του Σερ Μπάνι Γιας, και όχι μόνο στην εκκλησία και το μοναστήρι, και ρίχνει φως στο παρελθόν του νησιού.

«Πολλά από αυτά που κάνουμε είναι ερμηνείες και μερικές φορές αγγίζουν τα όρια της εικασίας, ειλικρινά, και αυτό απλώς μας έλεγε ότι ναι, ήταν χριστιανοί», είπε η κα Gajewska. «Είχαμε οικισμούς χριστιανών που όχι απλώς υπήρχαν αλλά σαφώς άκμαζαν».

Πιστεύεται ότι οι ανώτεροι μοναχοί μπορεί να ζούσαν μοναχικοί στα κτίρια της αυλής και να περπατούσαν προς την εκκλησία για λειτουργία ή άλλες λειτουργίες, πριν επιστρέψουν. Μια άλλη θεωρία είναι ότι τα κτίρια θα μπορούσαν να λειτουργούσαν ως αρχαίο καταφύγιο για πλούσιους Χριστιανούς, ώστε να ξεφεύγουν από τον κόσμο – ζώντας και προσευχόμενοι υπό το φως των λαμπτήρων. Η κα Gajewska είπε ότι το μαυρισμένο χώμα που βρέθηκε στο έδαφος στα κτίρια θα μπορούσε να υποδηλώνει μέρη όπου οι κάτοικοι είχαν λάμπες.

Ένα μεγάλο πέτρινο κτίριο που εξετάστηκε αυτή την περίοδο χτίστηκε με ασβεστόλιθο και κοράλλια από το νησί. Η κα Gajewska είπε ότι τα κτίρια ήταν ασυνήθιστα επειδή είναι εξαιρετικά καλοφτιαγμένα, με χοντρούς τοίχους για την αντιμετώπιση της θερμότητας και δεξαμενές για νερό. Αυτό αποτελεί ένδειξη μιας πιο άνετης ύπαρξης από την απλή ζωή του ερημίτη.

«Θα μπορούσαν να ήταν μέρη όπου ζούσαν μόνιμα οι ανώτεροι μοναχοί που προσεύχονταν στην εκκλησία ή όπου οι άνθρωποι αποσύρονταν για περιόδους απομόνωσης, ίσως κατά τη διάρκεια της χριστιανικής Σαρακοστής», είπε.

Οι ειδικοί έλεγαν ότι το προσκύνημα και οι πνευματικές αποδράσεις ήταν μέρος του κόσμου εκείνη την εποχή και οι άνθρωποι περπατούσαν σε όλη την Ευρώπη προς τη Μέση Ανατολή.

Η ζωή στο νησί, ωστόσο, θα ήταν δύσκολη, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Θα μπορούσαν να έχουν βοοειδή, πρόβατα και κατσίκες, καθώς και να τρώνε θαλασσινά. Πιστεύεται ότι ήταν συνδεδεμένοι με εμπορικά δίκτυα σε όλη τη Μέση Ανατολή και την Ασία.

Η χριστιανική κοινότητα ήταν μέρος της «εκκλησίας της ανατολής» – η οποία εκτεινόταν από τη Μέση Ανατολή έως την Κίνα. Στοιχεία εκκλησίας και μοναστηριού που χρονολογούνται από τον έβδομο έως τον όγδοο αιώνα βρέθηκαν για πρώτη φορά στο σημείο στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Ένα άλλο μοναστήρι, πιθανώς από την ίδια εκκλησία, βρέθηκε το 2022 στο Ουμ Αλ Κουάιν – επίσης σε ένα νησί. Άλλα έχουν βρεθεί στο Κουβέιτ, το Ιράν και τη Σαουδική Αραβία.

Οι αρχαιολόγοι διερευνούν τους λόγους για την παρακμή του χώρου στο Sir Bani Yas. Πιστεύεται ότι η εκκλησία είχε ήδη κατακερματιστεί πριν από την άφιξη του Ισλάμ. Αντιμετώπιζε προβλήματα από σχίσματα, με διαφορετικά παρακλάδια να επιδιώκουν την ανεξαρτησία τους. Πιστεύεται όμως ότι οι πρώτες χριστιανικές και ισλαμικές κοινότητες επικοινωνούσαν και εμπορεύονταν. Δεν υπάρχουν ακόμη στοιχεία για κάποιο εξωτερικό γεγονός που οδήγησε στην παρακμή του χριστιανικού χώρου.

Ωστόσο, οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι είναι ασυνήθιστο αυτά τα κτίρια να είναι καθαρά, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι κάτοικοι σκόπευαν να επιστρέψουν. Οι χώροι συνήθως παρουσιάζουν παρακμή, με περιοχές με ερείπια, αλλά αυτό δεν ισχύει στην ανασκαφή που πραγματοποιήθηκε φέτος.

Η ανασκαφή αυτή την περίοδο αποκάλυψε επίσης κεραμικά και μεγάλες ποσότητες γυαλιού. Ένα ξεχωριστό κομμάτι γυαλιού ήταν ένα μικρό μπουκάλι, χρώματος πράσινου της θάλασσας, που θα μπορούσε να είχε χρησιμοποιηθεί για τη συγκράτηση λαδιού ή ροδόνερου.

Μελλοντικά σχέδια
Θα διεξαχθούν περαιτέρω μελέτες των αντικειμένων και ανάλυση ραδιοάνθρακα δειγμάτων. Ελπίζεται ότι θα υπάρξουν και περαιτέρω ανασκαφές στο χώρο.

Στο πλαίσιο των προσπαθειών αποκατάστασης που ανέλαβε το DCT Abu Dhabi το 2019, η εκκλησία και το μοναστήρι προστατεύονται από στέγαστρα. Υπάρχει επίσης ένα κέντρο επισκεπτών με ορισμένα αντικείμενα από προηγούμενες ανασκαφές σε έκθεση, όπως γυάλινα δισκοπότηρα, ένα σταυρόσχημο γύψο και μια σφραγίδα με μοτίβο σκορπιού. Δίπλα στο κέντρο επισκεπτών έχει επίσης κατασκευαστεί ένας πολυθρησκευτικός χώρος.

Περαιτέρω ανασκαφές έχουν προγραμματιστεί και το τμήμα δήλωσε ότι τα σπίτια με την αυλή που εξετάστηκαν φέτος θα μπορούσαν να προστεθούν σε ένα ευρύτερο μονοπάτι επισκεπτών που συνδέεται με τους πολιτιστικούς χώρους του νησιού.

«Οι συνεχιζόμενες ανακαλύψεις από το νησί Sir Bani Yas, ακόμη και μετά από 30 χρόνια έρευνας και ανασκαφών, υπογραμμίζουν το μέγεθος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και τη σημασία της συνεχούς δέσμευσής μας για τη διατήρηση και την κατανόησή της», δήλωσε ο κ. Al Mubarak. «Καθώς το DCT Abu Dhabi συνεχίζει να αποκαλύπτει αυτές τις πολύτιμες ιστορίες, επιβεβαιώνουμε την αφοσίωσή μας στη διατήρηση, την προώθηση και την προστασία της ποικιλόμορφης κληρονομιάς του Abu Dhabi, μιας κληρονομιάς που έχουμε την τιμή να μοιραζόμαστε με τον κόσμο.»

«Αυτές οι ανακαλύψεις εμβαθύνουν τη σύνδεσή μας με το παρελθόν και εμπνέουν τις μελλοντικές γενιές να αγκαλιάσουν το πνεύμα της ενότητας και του αμοιβαίου σεβασμού που εδώ και καιρό χαρακτηρίζει την κοινότητά μας».