Με φόντο τις αποκαλύψεις για τις παράνομες αγροτικές επιδοτήσεις μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ και υπό τη σκιά σφοδρών πολιτικών αντιδράσεων, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στο υπουργικό Συμβούλιο της Δευτέρας 30 Ιουλίου, σήκωσε το γάντι, διαμηνύοντας σε όλους τους τόνους πως η κυβέρνηση δεν θα ανεχθεί καμία από τις παθογένειες του πελατειακού κράτους.
Ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε τη σύσταση ειδικής ομάδας ελέγχου, η οποία θα διερευνήσει με ταχύτητα και πληρότητα όλες τις περιπτώσεις παρανόμως χορηγηθέντων ποσών. Όσοι δεν ήταν νόμιμοι δικαιούχοι, όπως ξεκαθάρισε, θα κληθούν να επιστρέψουν τα χρήματα. Η νέα ομάδα θα απαρτίζεται από την Οικονομική Αστυνομία, στελέχη της ΑΑΔΕ και τις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές.
«Η αποστολή της είναι πολύ σαφής και αναμένω αποτελέσματα πολύ γρήγορα», ανέφερε χαρακτηριστικά, ενώ υπογράμμισε ότι θα αξιοποιηθούν όλα τα μέσα που διαθέτει το κράτος για να αποδοθούν οι ευθύνες σύμφωνα με την ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία.
Η κυβέρνηση εκπέμπει σαφές και αυστηρό μήνυμα μηδενικής ανοχής απέναντι στις παθογένειες του πελατειακού κράτους, με τον ίδιο τον Πρωθυπουργό να θέτει ξεκάθαρα τη διαχωριστική γραμμή: η πολιτική ευθύνη αναλαμβάνεται αμέσως, χωρίς να επιδιώκεται καμία μορφή συμψηφισμού με την αντιπολίτευση.
Η παραδοχή αυτή δεν σημαίνει ωστόσο ότι επιρρίπτονται ευθύνες μόνο στους προηγούμενους κυβερνώντες. Αντίθετα, ο Πρωθυπουργός ανέλαβε προσωπικά την πολιτική ευθύνη για τα περιστατικά που είδαν το φως της δημοσιότητας, απευθύνοντας ταυτόχρονα ισχυρό μήνυμα προς το εσωτερικό της παράταξης και το ευρύτερο πολιτικό σύστημα. Δεσμεύτηκε πως, παρά το πολιτικό κόστος, η κυβέρνηση θα προχωρήσει αποφασιστικά στην αλλαγή των κακώς κείμενων, επιβάλλοντας πλήρη διαφάνεια και λογοδοσία.
Κεντρικό σημείο της δέσμευσης αποτελεί η επιστροφή κάθε ευρώ που έχει χορηγηθεί παράνομα, όπως ξεκαθάρισε ανώτατος κυβερνητικός παράγοντας στο ΕΡΤNews: «Δεν υπάρχει περίπτωση να μην δοθούν όλα τα χρήματα πίσω».
Σημειώνεται πως οι πρώτες κινήσεις για την αντιμετώπιση των ρουσφετιών, και ειδικότερα των παρατυπιών στον ΟΠΕΚΕΠΕ, είχαν ήδη δρομολογηθεί πολύ πριν η υπόθεση αποκαλυφθεί μέσω της δικογραφίας που κατέθεσε η Βουλή.
Αναφορικά με τις παραιτήσεις υπουργών και υφυπουργών που συνδέονται με την υπόθεση, η κυβέρνηση διαμηνύει πως θα αναμένει την ολοκλήρωση της δικαστικής διαδικασίας, ώστε να τοποθετηθεί με πλήρη γνώση των στοιχείων. Όπως επισημαίνουν αρμόδια κυβερνητικά στελέχη, δεν θα υπάρξει καμία προσπάθεια συγκάλυψης, ενώ θα διερευνηθούν διεξοδικά τόσο το ποινικό όσο και το κοινοβουλευτικό σκέλος της υπόθεσης, δείχνοντας έτσι ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα επιχειρήσει τον διαχωρισμό των πολιτικών και των ποινικών ευθυνών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση φαίνεται να είναι αποφασισμένη να μην επιλέξει – σε αυτή τη φάση τουλάχιστον – να αντιμετωπίσει τόσο τον Μάκη Βορίδη, όσο και τον Λευτέρη Αυγενάκη με το «μοντέλο Τριαντόπουλου». Δεν πρόκειται, δηλαδή, να επιλεγεί αυτή η διαδικασία. Έτσι, εφόσον τελικά κριθεί ότι πρέπει να υπάρξει Προανακριτική Επιτροπή, θα επιλεγεί η κανονική διαδικασία που προβλέπεται από τον νόμο περί ευθύνης υπουργών. Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, ότι σε αυτή την κατεύθυνση «δείχνουν» και οι μέχρι τώρα δηλώσεις του κ. Βορίδη.
Την ίδια ώρα, η αντιπολίτευση ανεβάζει τους τόνους και κινείται προς σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής, επιρρίπτοντας προσωπικές ευθύνες στον Πρωθυπουργό και ζητώντας ακόμα και παραίτηση της κυβέρνησης.
Οι τέσσερις άξονες της στρατηγικής Μητσοτάκη
Ο Πρωθυπουργός διατύπωσε την πολιτική του βούληση μέσα από τέσσερις άξονες, που –όπως είπε– πρέπει να αποτελέσουν «οδηγό αλλαγής» για την κυβέρνηση:
- Ανάληψη πολιτικής ευθύνης: Ο κ. Μητσοτάκης αναγνώρισε ότι η ευθύνη για τη διατήρηση των παλαιοκομματικών συμπεριφορών βαραίνει και τη δική του παράταξη. Δήλωσε πρόθυμος να την αναλάβει «στο όνομα όσων κυβέρνησαν και δεν άλλαξαν ένα κράτος που έπρεπε να αλλάξει».
- Καμία ανοχή σε συμψηφισμούς: «Οι πολίτες δεν μας ψήφισαν για να κρυφτούμε πίσω από το “φταίνε και οι άλλοι”. Μας επέλεξαν για να αλλάξουμε τα κακώς κείμενα», τόνισε, προτάσσοντας τη διαφάνειας.
- Τέλος στις πελατειακές σχέσεις: Η επαφή πολίτη-κράτους πρέπει να επαναπροσδιοριστεί σε νέες βάσεις. «Δεν μπορούν να γίνονται ανεκτές πελατειακές σχέσεις στον κρατικό μηχανισμό», ξεκαθάρισε.
- Ψηφιακή διακυβέρνηση ως εργαλείο διαφάνειας: Το gov.gr παρουσιάστηκε ως το παράδειγμα μιας πολιτείας που δεν επιλέγει πολίτες με βάση τις πολιτικές τους πεποιθήσεις. «Ο οδηγός μας είναι το ψηφιακό κράτος – το gov.gr δεν ζητά αντάλλαγμα για να εξυπηρετήσει», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η ειδική ομάδα ελέγχου και το χρονοδιάγραμμα
Η ειδική ομάδα που συστήνεται θα επιφορτιστεί με την πλήρη καταγραφή και διερεύνηση των υποθέσεων, με έμφαση στις μεγάλες περιπτώσεις παράνομης καταβολής ενισχύσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες από το ρεπορτάζ της ΕΡΤ, στόχος είναι η διασύνδεση των βάσεων δεδομένων της ΑΑΔΕ με εκείνες του ΟΠΕΚΕΠΕ, για άμεση άντληση και διασταύρωση στοιχείων.
Η νέα ειδική ομάδα ελέγχου, που ήδη συγκροτείται, θα περιλαμβάνει:
- Την Οικονομική Αστυνομία
- Στελέχη της ΑΑΔΕ
- Τις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, στόχος είναι να ξεκινήσουν άμεσα οι έλεγχοι σε βάθος, με προτεραιότητα στις μεγάλες υποθέσεις, και να προχωρήσει η επιστροφή των παράνομα καταβληθέντων ποσών, σε πλήρη συμμόρφωση με την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Το πρώτο μεγάλο χρονικό ορόσημο είναι το φθινόπωρο του 2025, με την κυβέρνηση να θέλει να έχει παρουσιάσει τα πρώτα αποτελέσματα πριν από την καταβολή της επόμενης δόσης αγροτικών επιδοτήσεων, ύψους 1,7 δισ. ευρώ. Το δεύτερο καθοριστικό βήμα έρχεται το φθινόπωρο του 2026, όταν –βάσει νομοσχεδίου– η πλήρης αρμοδιότητα για την καταβολή και τον έλεγχο θα περάσει στην ΑΑΔΕ.
Σφοδρές αντιδράσεις από την αντιπολίτευση
Έντονη κριτική στην κυβέρνηση ασκούν από την πλευρά τους τα κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία προσανατολίζονται στην κατάθεση πρότασης για σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής, καταλογίζοντας ευθύνες προσωπικά στον Πρωθυπουργό και τονίζουν ότι δεν θα επιτρέψουν να γίνει παραγραφή.
«Προφανώς θα υπάρξει πρόταση προανακριτικής. Μελετούμε τη δικογραφία εκτενώς, υπάρχουν πάρα πολλά σημεία, δεν είναι μία εύκολη υπόθεση, υπάρχουν πάρα πολλά εμπλεκόμενα πρόσωπα. Το ΠΑΣΟΚ με πολύ μεγάλη ευθύνη θα κρίνει, αξιολογώντας τα πραγματικά στοιχεία, και θα καταθέσει πρόταση για προανακριτική επιτροπή για τα πολιτικά πρόσωπα που εμπλέκονται. Όταν θα είμαστε έτοιμοι, θα ανακοινώσουμε με σαφήνεια ακριβώς ποιες θα είναι οι πρωτοβουλίες μας» ανέφερε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, Νίκος Ανδρουλάκης.
Την ανάγκη διερεύνησης των ποινικών ευθυνών επισημαίνει το ΚΚΕ, σημειώνοντας «Η νόμιμη καταλήστευση του παραγόμενου πλούτου πάει χέρι-χέρι με τα φαινόμενα διαφθοράς και διαπλοκής. Αυτό το κράτος μαζί με τις κυβερνήσεις που το υπηρετούν είναι που έχουν ανάγκη από τους διάφορους “μαυρογιαλούρους”».
«Η προκαταρκτική επιτροπή για τη διερεύνηση ποινικών ευθυνών είναι αναγκαία. Ο κύριος Μητσοτάκης δεν απέτυχε απλά αλλά έστησε ένα πελατειακό κράτος διαφθοράς με ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους. Δεν αρκούν οι παραιτήσεις λίγων υπουργών. Απαιτείται παραίτηση της κυβέρνησης, εκλογές και μία προοδευτική κυβέρνηση να αποδώσει δικαιοσύνη και να αναγεννήσει την πατρίδα μας», τονίζει ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Σωκράτης Φάμελλος.
Ο Κυριάκος Βελόπουλος τονίζει: «Προειδοποιούμε. Όχι εκλογές για να παραγραφούν τα αδικήματα. Πρώτα προανακριτική ή εξεταστική και μετά εκλογές για να μην υπάρχει καμία παραγραφή».
Ο Αλέξης Χαρίτσης από την πλευρά του σημειώνει, «Αριστεία στο σκάνδαλο, στην συγκάλυψη στην διασπάθιση δημόσιου χρήματος. Είναι μια κυβέρνηση της δεξιάς πλέον επικίνδυνη για την χώρα που πρέπει να φύγει άμεσα».
«Η κυβέρνηση έχει μετατρέψει τον ΟΠΕΚΕΠΕ σε εκβιαστικό ψηφοθηρικό μηχανισμό. Είχε στηθεί μια κανονική εγκληματική οργάνωση που λειτουργούσε σε βάρος των έντιμων και προκομένων αγροτών», αναφέρει ο Δημήτρης Νατσιός.
Τέλος, η Ζωή Κωνσταντοπούλου σημειώνει «Ο κ. Μητσοτάκης είναι θρασύτατος να λέει οτι δεν θα ανεχθεί τις πρακτικές που ο ίδιος έχει εγκαταστήσει και που το κόμμα του εφάρμοσε για πολλά χρόνια».
