Ανασκαφές στην Κολομβία αποκάλυψαν ανθρώπινα λείψανα ηλικίας 6.000 ετών, τα οποία φέρουν γενετικά χαρακτηριστικά που δεν συνδέονται με γνωστούς πληθυσμούς της Νότιας Αμερικής, ανατρέποντας τις αντιλήψεις για την καταγωγή των πρώτων κατοίκων της περιοχής.
Οι αρχαίοι αυτοί άνθρωποι, που ζούσαν στο Bogotá Altiplano, φαίνεται ότι δεν έχουν άμεσους απογόνους στους σημερινούς πληθυσμούς, γεγονός που εγείρει ερωτήματα σχετικά με την εξαφάνιση ή την αφομοίωσή τους.
Η έρευνα υπογραμμίζει την ανάγκη για περαιτέρω μελέτες του αρχαίου DNA στην περιοχή, προκειμένου να κατανοηθούν καλύτερα οι ανθρώπινες μεταναστεύσεις στη Νότια Αμερική.
Πιο αναλυτικά
Ανασκαφές στην Κολομβία έφεραν στο φως αρχαία ανθρώπινα λείψανα που δημιουργούν ένα νέο και αναπάντεχο επιστημονικό αίνιγμα.
Ανάλυση DNA από σκελετικά ευρήματα ηλικίας περίπου 6.000 ετών αποκάλυψε γενετικά χαρακτηριστικά που δεν συνδέονται άμεσα με κανέναν άλλο γνωστό αρχαίο ή σύγχρονο πληθυσμό στη Νότια Αμερική — γεγονός που ανατρέπει όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για την καταγωγή των πρώτων κατοίκων της ηπείρου.
Μια χαμένη γενεαλογία
Οι άνθρωποι αυτοί ζούσαν στο Bogotá Altiplano, το υψίπεδο της σύγχρονης Κολομβίας, και πέρασαν σταδιακά από τη ζωή των κυνηγών-συλλεκτών στη γεωργία. Ωστόσο, ενώ ο πολιτισμός τους φαίνεται να άνθισε για χιλιάδες χρόνια, εξαφανίστηκε χωρίς να αφήσει γενετικά ίχνη στους σημερινούς πληθυσμούς.
Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Science Advances, οι ερευνητές που ανέλυσαν το μιτοχονδριακό και το πυρηνικό DNA από 21 άτομα που έζησαν στην περιοχή μεταξύ 6.000 και 500 ετών πριν, δεν βρήκαν άμεσους γενετικούς απογόνους. Αντιθέτως, εντοπίζουν συγγένειες με σημερινούς κατοίκους του Ισθμού του Παναμά, οι οποίοι μιλούν γλώσσες της οικογένειας Chibchan.
Γενετική εξαφάνιση ή αφομοίωση;
Παραμένει ασαφές εάν αυτοί οι αρχαίοι Κολομβιανοί εξαφανίστηκαν πλήρως ή εάν αναμείχθηκαν σε τέτοιο βαθμό με άλλες τοπικές ομάδες ώστε το γενετικό τους στίγμα να έχει «διαλυθεί» και να μην είναι πλέον ανιχνεύσιμο. Σε κάθε περίπτωση, το εύρημα υποδεικνύει την ύπαρξη ενός πολιτισμού που δεν άφησε άμεσους απογόνους και δεν ταιριάζει με καμία από τις ήδη χαρτογραφημένες γενεαλογικές γραμμές στη Νότια Αμερική.
Αναζητώντας τις ρίζες των ιθαγενών Αμερικανών
Η προέλευση των αυτόχθονων λαών της Αμερικής εντοπίζεται σε πληθυσμούς της Σιβηρίας και της Ανατολικής Ασίας που μετακινήθηκαν προς την ήπειρο μέσω της ξηράς γέφυρας της Βερίγγης πριν από περίπου 16.000 χρόνια. Από αυτούς προήλθαν τρεις βασικές γενετικές γραμμές που εξαπλώθηκαν στον αμερικανικό ήπειρο: μία εκπροσωπείται από το παιδί Anzick-1 που έζησε πριν 12.700 χρόνια στη Μοντάνα, μία δεύτερη από αρχαίους κατοίκους των Channel Islands της Καλιφόρνιας, και μία τρίτη από πρώιμους πληθυσμούς της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής, όπως στο Μπελίζ, τη Βραζιλία και τη Χιλή.
Οι ομιλητές των Chibchan, που σήμερα εντοπίζονται κυρίως στη νότια Κεντρική Αμερική, εμφανίζουν πολιτισμικές και γενετικές συγγένειες με τους αρχαίους Κολομβιανούς, αν και η ακριβής προέλευση της πρωτο-Chibchan γλώσσας παραμένει άγνωστη. Εκτιμάται ότι η γλωσσική εξέλιξη αυτής της οικογένειας ξεκίνησε πριν από χιλιάδες χρόνια στη νότια Κεντρική Αμερική.
Χαρτογραφώντας το άγνωστο παρελθόν
Η έρευνα δείχνει πως οι αρχαίοι Παναμέζοι έχουν στενότερους γενετικούς δεσμούς με τους σημερινούς ομιλητές των Chibchan σε σχέση με τους αρχαίους πληθυσμούς της Κολομβίας. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ενδείξεις ότι πριν από 2.000 χρόνια, Κολομβιανοί πληθυσμοί συνδέονταν πιο άμεσα με τους προγόνους των Chibchan.
Οι επιστήμονες τονίζουν την ανάγκη για περαιτέρω ανάλυση αρχαίου DNA από γειτονικές περιοχές, όπως η δυτική Κολομβία, η δυτική Βενεζουέλα και ο Ισημερινός. Μόνο έτσι μπορεί να χαρτογραφηθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η πορεία των ανθρώπινων μεταναστεύσεων στη Νότια Αμερική και να διαλευκανθεί το μυστήριο του χαμένου λαού του Bogotá Altiplano.
