Η απόφαση του δικαστηρίου Διεθνούς Εμπορίου στο Μανχάταν να μπλοκάρει τους δασμούς του Ντόναλντ Τραμπ προκαλεί σοβαρές ανησυχίες για την οικονομική πολιτική της αμερικανικής κυβέρνησης, η οποία βασίζεται σε αυτούς τους δασμούς. Οι δικαστές έκριναν ότι οι δασμοί είναι παράνομοι καθώς μόνο το Κογκρέσο έχει την εξουσία να επιβάλλει φόρους, εκτός αν υπάρχει εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Η απόφαση αυτή υπονομεύει τη διαπραγματευτική ισχύ του Τραμπ και ανοίγει την πόρτα για αμφισβήτηση άλλων πολιτικών του. Η κυβέρνηση προγραμματίζει έφεση, αλλά οι αντιδράσεις από τον Λευκό Οίκο δείχνουν ότι μπορεί να ξεκινήσει μια σύγκρουση με τη δικαιοσύνη, γεγονός που θα μπορούσε να προκαλέσει αναταραχή εντός των ΗΠΑ.
Πιο αναλυτικά
Μία δύσκολη μέρα ξημέρωσε για την αμερικανική οικονομία και τον Λευκό Οίκο καθώς το δικαστικό μπλόκο στους δασμούς του Ντόναλντ Τραμπ απειλεί με κατάρρευση ολόκληρη την ατζέντα της αμερικανικής κυβέρνησης και υπονομεύει την διαπραγματευτική ισχύ του Αμερικανού Προέδρου απέναντι στις ξένες κυβερνήσεις.
Της Εύης Απολλωνάτου
Εδώ και μήνες ασκείται έντονη κριτική από τον διεθνή Τύπο στην αμερικανική δικαιοσύνη για το γεγονός ότι δεν έχει παρέμβει προκειμένου να περιορίσει τις εξουσίες του Ντόναλντ Τραμπ, οι οποίες παραβιάζουν τον νόμο.
Τώρα το δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου στο Μανχάταν επέφερε ένα μεγάλο πλήγμα στην οικονομική πολιτική του Αμερικανού Προέδρου, η οποία στηρίζεται εν πολλοίς στις έκτακτες εξουσίες που του παρέχει η αμερικανική νομοθεσία.
Πώς κατέληξε στην απόφαση το δικαστήριο
Οι τρεις δικαστές, που έχουν διοριστεί από τους πρώην προέδρους, Ρόναλντ Ρίγκαν, Μπαράκ Ομπάμα και τον Ντόναλντ Τραμπ (σ.σ. κατά την πρώτη θητεία του), αποφάσισαν ότι οι δασμοί του Αμερικανού Προέδρου είναι άκυροι αφού είναι κόντρα στον νόμο.
Το σκεπτικό των δικαστών είναι το εξής: το αμερικανικό Σύνταγμα ορίζει ότι μόνο το Κογκρέσο, όχι ο Πρόεδρος, έχει την εξουσία να επιβάλλει φόρους. Παρόλα αυτά το Κογκρέσο μπορεί να επιτρέψει στον Πρόεδρο να επιβάλλει δασμούς μονομερώς για λόγους εθνικής ασφάλειας με βάση τον νόμο του 1977 για τις Διεθνείς Οικονομικές Εξουσίες Έκτακτης Ανάγκης (IEEPA).
Σε αυτόν τον νόμο στηρίχθηκε ο Τραμπ και επιχειρηματολόγησε ότι υπάρχει έκτακτη ανάγκη να βελτιωθεί η αμερικανική οικονομία και αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσω της επιβολής δασμών σε προϊόντα άλλων χωρών.
Ωστόσο οι δικαστές έκριναν ότι ο νόμος παρέχει περιορισμένες εξουσίες για την επιβολή δασμών στον Πρόεδρο που μπορούν να ασκηθούν μόνο για την «αντιμετώπιση μιας ασυνήθιστης και έκτακτης απειλής σε σχέση με την οποία έχει κηρυχθεί εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης… και δεν μπορούν να ασκηθούν για οποιονδήποτε άλλο σκοπό».
Τι σημαίνει η απόφαση για την οικονομική πολιτική του Τραμπ
Η οικονομική πολιτική της αμερικανικής κυβέρνησης, που δέχεται σφοδρή κριτική από αρκετούς οικονομολόγους, στηρίζεται σε τρία βασικά στοιχεία: τους δασμούς, τις περικοπές δαπανών και τις μειώσεις φόρων. Οι δασμοί βρίσκονται στην «καρδιά» αυτής της πολιτικής και πλέον ακυρώθηκαν.
Η αμερικανική κυβέρνηση χρησιμοποίησε τους δασμούς για να έχει άμεσα έσοδα και να βελτιώσει το δημοσιονομικό έλλειμμα. Η δικαστική απόφαση σημαίνει ότι πλέον δεν είναι σε θέση να φέρει αυτά τα έσοδα στα αμερικανικά δημόσια ταμεία.
Δεύτερον η δικαστική απόφαση αποδυναμώνει την διαπραγματευτική ισχύ του Τραμπ, ο οποίος χρησιμοποίησε τους δασμούς ως «όπλο» και διαπραγματευτικό χαρτί για να πετύχει οικονομικές συμφωνίες με την Κίνα και την Βρετανία προς όφελος των ΗΠΑ. Δεν αποκλείεται, λοιπόν, κυβερνήσεις άλλων κρατών αλλά και η Ε.Ε. να τηρήσουν στάση αναμονής και να μην προχωρήσουν σε εμπορικές συμφωνίες με την Ουάσινγκτον μέχρι να τελεσιδικήσει στα αμερικανικά δικαστήρια το θέμα των δασμών.
Τρίτον η απόφαση των δικαστών ανοίγει την πόρτα για αμφισβήτηση και άλλων πολιτικών που βρίσκονται στο επίκεντρο της δεύτερης προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει το «παράθυρο» της έκτακτης εθνικής ανάγκης για να εξαγγείλει και άλλες πολιτικές, όπως στα αμερικανικά σύνορα και το μεταναστευτικό. Όλες αυτές οι πολιτικές και οι αποφάσεις μπορεί να τεθούν υπό αμφισβήτηση στα δικαστήρια.
Τα επόμενα βήματα: Αρχίζει πόλεμο με την δικαιοσύνη;
Οι δικηγόροι του Τραμπ θα ασκήσουν έφεση κατά της απόφασης και η υπόθεση ενδέχεται να φτάσει μέχρι και το Ανώτατο Δικαστήριο. Το βασικό ερώτημα είναι πώς θα αντιδράσει από εδώ και πέρα ο ίδιος ο Τραμπ, ο οποίος μέχρι στιγμής έχει δείξει ότι επιτίθεται σε όποιον αμφισβητεί τις αποφάσεις και την εξουσία του.
Αν τελικά αρχίσει ένας πόλεμος της κυβέρνησης με την αμερικανική δικαιοσύνη αυτό αναμένεται να προκαλέσει χάος εντός των ΗΠΑ. Ήδη οι πρώτες αντιδράσεις από τον Λευκό Οίκο δεν αφήνουν πολλές ελπίδες. Ο αναπληρωτής εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Κους Ντεσάι είπε για την δικαστική απόφαση ότι «δεν εναπόκειται σε μη εκλεγμένους δικαστές να αποφασίσουν πώς θα αντιμετωπιστεί σωστά μια εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης».
Από την πλευρά του ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίλερ με ανάρτησή του στο Χ πήγε ένα βήμα παραπάνω και έκανε λόγο για «δικαστικό πραξικόπημα».
The judicial coup is out of control. https://t.co/PRRZ1zU6lI
— Stephen Miller (@StephenM) May 28, 2025
Εκτός από τις δικαστικές ενέργειες ο Λευκός Οίκος θα χρειαστεί άμεσα να πάρει κάποιες δύσκολες αποφάσεις σε σχέση με τους δασμούς. Για παράδειγμα θα μπορούσε να ακολουθήσει τον νόμο και να επιχειρήσει να πάρει το «πράσινο φως» από το Κογκρέσο προκειμένου να παραμείνουν σε ισχύ οι δασμοί. Ωστόσο δεν είναι ξεκάθαρο εάν ο Τραμπ θα μπορούσε να πείσει τους Βουλευτές και τους Γερουσιαστές να στηρίξουν την πολιτική των δασμών.
