Σε μία από τις σημαντικότερες αντιμονοπωλιακές δίκες των τελευταίων δεκαετιών, η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου των ΗΠΑ (FTC) φέρνει ενώπιον της Δικαιοσύνης την εταιρεία Meta, κατηγορώντας την ότι απέκτησε το Instagram και το WhatsApp με στόχο να εξαλείψει τον ανταγωνισμό και να εδραιώσει ένα μονοπώλιο στην αγορά των social media, στη λογική «εξαγόρασε ή θάψε» τον αντίπαλο.

Η δίκη ξεκινά σήμερα, Δευτέρα, στην Ουάσιγκτον, έπειτα από σχεδόν έξι χρόνια ερευνών από την FTC.

«Αγόρασε για να εξουδετερώσει»

Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η Meta, ενώ ήδη κατείχε το Facebook, αγόρασε το Instagram το 2012 και το WhatsApp το 2014 για να εξουδετερώσει τον ανταγωνισμό και να ελέγξει την αγορά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Παρότι οι εξαγορές εγκρίθηκαν αρχικά από την ίδια την FTC, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να παρακολουθεί τις επιπτώσεις τους.

Η καθηγήτρια Ανταγωνιστικού Δικαίου στο Vanderbilt Law School, Ρεμπέκα Χο Όλενσγουερθ, σημειώνει: «Το επιχείρημα της FTC είναι πως η εξαγορά του Instagram ήταν ένας τρόπος να εξουδετερωθεί μια αυξανόμενη απειλή για το Facebook».

Κομβικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσουν τα ίδια τα λόγια του Μαρκ Ζούκερμπεργκ, όπως εξηγεί η Όλενσγουερθ. «Είπε ότι είναι καλύτερα να αγοράσεις παρά να ανταγωνιστείς».

Από την πλευρά της, η Meta αναμένεται να υποστηρίξει ότι η πρόθεση πίσω από τις εξαγορές δεν είναι καίριας σημασίας σε υποθέσεις ανταγωνισμού. «Θα πουν ότι το πραγματικό ερώτημα είναι: οι καταναλωτές ωφελήθηκαν από αυτή τη συγχώνευση;», σημειώνει η Όλενσγουερθ.

«Θα παρουσιάσουν πλήθος αποδείξεων ότι το Instagram έγινε αυτό που είναι σήμερα επειδή ωφελήθηκε από το ότι ανήκε στο Facebook».

Στο τραπέζι ακόμη και η διάσπαση της Meta

Εάν η FTC κερδίσει τη δίκη, ενδέχεται να υποχρεώσει τον CEO της Meta, Μαρκ Ζούκερμπεργκ, να πουλήσει τόσο το Instagram όσο και το WhatsApp.

Πρόκειται για ενδεχόμενο που θα οδηγούσε στη μεγαλύτερη εταιρική διάσπαση στις ΗΠΑ από τη διάλυση του μονοπωλίου της AT&T πριν από 40 και πλέον χρόνια.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το μέλλον της διαφημιστικής αυτοκρατορίας της Meta, η οποία αποτιμάται στα 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια. Η FTC ισχυρίζεται ότι η μόνη λύση για να αποκατασταθεί ο ανταγωνισμός είναι η αποδέσμευση των δύο εφαρμογών.

«Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο μόνος τρόπος να αποκατασταθεί ο ανταγωνισμός στην αγορά των social media είναι να αναγκαστεί η Meta να αναιρέσει την εξαγορά τόσο του Instagram όσο και του WhatsApp».

Κατά την FTC, μια τέτοια απόφαση θα επέτρεπε σε μικρότερες εταιρείες να ανταγωνιστούν τόσο στην έλξη χρηστών όσο και στη διαφημιστική πίτα, περιορίζοντας την κυριαρχία της Meta.

Οι επιπτώσεις στους χρήστες

Η FTC ισχυρίζεται ότι οι υπηρεσίες της Meta έχουν υποβαθμιστεί εξαιτίας της δεσπόζουσας θέσης της στην αγορά, ενώ έχει μειωθεί και η προστασία της ιδιωτικότητας των χρηστών.

Όπως σημειώνει: «Για την FTC, μία διάσπαση θα σήμαινε ένα πιο ζωντανό τοπίο στα social media, όπου νέες startups μπορούν να ανταγωνιστούν τις εφαρμογές της Meta».

Η Meta, αντίθετα, υποστηρίζει πως κάτι τέτοιο θα ήταν καταστροφικό για την ποιότητα των υπηρεσιών. «Μια διάσπαση θα καθιστούσε τις εφαρμογές της λιγότερο ενιαίες και χειρότερες για τους καταναλωτές, έπειτα από τόσα χρόνια ενσωμάτωσης των συστημάτων και των δεδομένων».

Οι πρωταγωνιστές της δίκης

Η ακροαματική διαδικασία ξεκινά ενώπιον του ομοσπονδιακού δικαστή Τζέιμς Μπόσμπεργκ και αναμένεται να διαρκέσει επτά με οκτώ εβδομάδες. Στο δικαστήριο θα καταθέσουν δεκάδες μάρτυρες και θα εξεταστούν τεράστιοι όγκοι εγγράφων.

Ανάμεσα στους βασικούς μάρτυρες που θα καλέσει η κυβέρνηση είναι ο ίδιος ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ, η πρώην διευθύντρια επιχειρήσεων Σέριλ Σάντμπεργκ και ο επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μοσερί.

Η FTC θα στηριχθεί σε ένα ιδιαίτερα αποκαλυπτικό email του Ζούκερμπεργκ από το 2012, στο οποίο φέρεται να δηλώνει ότι η εξαγορά του Instagram αποσκοπούσε στο να «εξουδετερωθεί ένας πιθανός ανταγωνιστής».

Η Επιτροπή θεωρεί ότι τέτοιου είδους συμπεριφορά συνιστά παραβίαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας των ΗΠΑ.

Το πολιτικό παρασκήνιο

Η υπόθεση εναντίον της Meta ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2020, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ, όταν οι σχέσεις του τότε προέδρου με τον Ζούκερμπεργκ ήταν τεταμένες.

Πριν τις εκλογές του Νοεμβρίου, ο Τραμπ είχε απειλήσει ευθέως: «Αν οι πλατφόρμες του Ζούκερμπεργκ κάνουν οτιδήποτε για να βλάψουν τις πιθανότητές μου στην προεκλογική εκστρατεία, θα περάσει το υπόλοιπο της ζωής του στη φυλακή».

Ωστόσο, οι σχέσεις τους φαίνεται να έχουν βελτιωθεί.

Ο Ζούκερμπεργκ έχει προσπαθήσει να προσεγγίσει την κυβέρνηση Τραμπ, προσφέροντας πολιτική και οικονομική υποστήριξη: δώρισε 1 εκατομμύριο δολάρια στην επιτροπή ορκωμοσίας του Τραμπ, πλήρωσε 25 εκατομμύρια δολάρια για να διευθετήσει αγωγή που αφορούσε τον αποκλεισμό του Τραμπ από Facebook και Instagram, ενώ έχει επισκεφθεί το θέρετρο Μαρ-α-Λάγκο στη Φλόριντα αρκετές φορές.

Ορισμένοι σχολιαστές εκτιμούν ότι ο Τραμπ θα μπορούσε τελικά να αποσύρει την υπόθεση και να έρθει σε συμβιβασμό με τη Meta. Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχουν ενδείξεις για κάτι τέτοιο.

Ο πρόεδρος της FTC, Άντριου Φέργκιουσον, δήλωσε πως «Οι δικηγόροι μας είναι έτοιμοι να ξεκινήσουν τη μάχη κατά της Meta», ενώ πρόσθεσε: «Θα υπακούσω σε νόμιμες εντολές από τον Πρόεδρο».

Αυτό σημαίνει ότι η έναρξη της δίκης δεν αποκλείει το ενδεχόμενο ενός μελλοντικού εξωδικαστικού συμβιβασμού, αν και ειδικοί εκτιμούν πως είναι εξαιρετικά απίθανο.

Με πληροφορίες από: NPR, BBC