Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ πρόκειται να ρισκάρει την επιτυχία της δεύτερης θητείας του, την οικονομία και τα προσωπικά οικονομικά εκατομμυρίων Αμερικανών αυτή την εβδομάδα, με την μακροχρόνια πεποίθησή του ότι οι δασμοί μπορούν να δημιουργήσουν εκ νέου μια χρυσή εποχή πλούτου και ανεξαρτησίας των ΗΠΑ, σχολιάζει σε ανάλυσή του το CNN.

Αλλά είναι τέτοια η ιδιότροπη ηγεσία του Τραμπ που τίποτα δεν είναι βέβαιο μέχρι να συμβεί. Ωστόσο ο Τραμπ υπόσχεται ότι η Τετάρτη 2 Απριλίου θα είναι η “Ημέρα Απελευθέρωσης” – όταν θα επιβάλει αμοιβαίους δασμούς, στις χώρες που επιβάλλουν δασμούς στα αμερικανικά προϊόντα.

Η πιο ισχυρή κίνησή του μέχρι στιγμής για τον μετασχηματισμό του παγκόσμιου εμπορικού συστήματος θα μπορούσε να καταλήξει να επηρεάσει κάθε Αμερικανό, αυξάνοντας τις τιμές σε μια εποχή που οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί είναι ήδη πιεσμένοι. Ο πρόεδρος ζητά σιωπηρά από όλους να υποστηρίξουν μια στρατηγική που υπόσχεται δελεαστικά μελλοντικά οφέλη, αλλά απαιτεί θυσίες για τα επόμενα χρόνια.

Οι εμπορικές πολεμικές πολιτικές του Τραμπ έχουν ήδη εξανεμίσει τρισεκατομμύρια δολάρια από τις χρηματιστηριακές αγορές και επιδείνωσαν τους φόβους για ύφεση, καθώς η καταναλωτική πίστη υποχωρεί. Έχει επίσης αποξενώσει τους συμμάχους των ΗΠΑ, καθώς η εξωτερική του πολιτική αρχίζει να διαλύει το δυτικό σύστημα συμμαχιών.

Καθώς πλησιάζει η Τετάρτη, ο Τραμπ πλήττει περαιτέρω την πίστη από την οποία εξαρτάται η οικονομική σταθερότητα εγείροντας αντιφατικές προσδοκίες, όταν υπονοεί ότι ορισμένα έθνη ή βιομηχανίες μπορεί να εξαιρεθούν από τους νέους δασμούς. Η ηγεσία του κινδυνεύει να προκαλέσει τόσο μεγάλη ζημιά όσο και οι ίδιες του οι πολιτικές.

Ο Τραμπ αιτιολογεί ότι, επιβάλλοντας δασμούς στις εισαγωγές, θα αναγκάσει τις επιχειρήσεις να μετεγκαταστήσουν την παραγωγή και τις αλυσίδες εφοδιασμού στις Ηνωμένες Πολιτείες, δημιουργώντας έτσι θέσεις εργασίας και αναζωογονώντας περιοχές που έμειναν άπορες από την παγκοσμιοποίηση.

Το μειονέκτημα, είναι ότι δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι οι επιχειρήσεις θα επαναφέρουν την παραγωγή στις ΗΠΑ, αφού για να γίνει αυτό θα περάσουν χρόνια και πιθανώς θα ξεπεραστεί η θητεία του Τραμπ στην εξουσία.

Εάν ο πρόεδρος ακολουθήσει την πρότασή του, θα αναλάβει ένα τεράστιο πολιτικό ρίσκο. Αλλά φαίνεται να αγνοεί τις πιθανές επιπτώσεις. «Δεν με νοιάζει καθόλου αν αυξηθούν οι τιμές των αυτοκινήτων, επειδή οι άνθρωποι θα αρχίσουν να αγοράζουν αυτοκίνητα αμερικανικής κατασκευής», δήλωσε ο Τραμπ.

Η στάση του κινδυνεύει να προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις, με τις ειδικές εκλογές στη Φλόριντα για τη Βουλή των Αντιπροσώπων αυτή την εβδομάδα να απειλούν να φέρουν τους Ρεπουμπλικάνους σε δύσκολη θέση.

Ο Τραμπ αγνοεί επίσης την πολυπλοκότητα των δασμών 25% στα αυτοκίνητα που θα επιβληθούν αυτή την εβδομάδα. Θεωρητικά ένα αυτοκίνητο που κατασκευάζεται στις ΗΠΑ θα μπορούσε να είναι απρόσβλητο από τους δασμούς, ωστόσο το υψηλότερο κόστος παραγωγής και οι επενδύσεις που απαιτούνται για την τοποθέτηση της κατασκευής αποκλειστικά εντός των ΗΠΑ θα μετακυλιστούν στους καταναλωτές. Στα χρόνια που θα μεσολαβήσουν, η τιμή των νέων αυτοκινήτων θα είναι κατά χιλιάδες δολάρια υψηλότερη, με κίνδυνο να μειωθούν οι θέσεις εργασίας στη βιομηχανία.

Νικητές και ηττημένοι

Η πίστη του Τραμπ στη σχεδόν μυστικιστική δύναμη των δασμών έχει τις ρίζες της στην κοσμοθεωρία του για τους νικητές και τους ηττημένους και στην πεποίθησή του ότι οι ΗΠΑ έχουν εδώ και καιρό ξεγελαστεί από τις ευρωπαϊκές και ασιατικές δυνάμεις που προστατεύουν τις βιομηχανίες τους. «Έχουν πάρει τόσα πολλά από τη χώρα μας, φίλοι και εχθροί», είπε.

Ο Τραμπ αρνείται να δεχτεί την οικονομική συναίνεση ότι οι δασμοί προκαλούν υψηλότερες τιμές επειδή οι εισαγωγείς μετακυλίουν το κόστος των επιπλέον δασμών στους καταναλωτές. Αυτό αποτελεί ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς οι ψηφοφόροι δεν είχαν μεγάλη ανακούφιση από τις αυξήσεις του κόστους των ζωτικών αγαθών κατά τη διάρκεια των ετών της πανδημίας. Ο πληθωρισμός μπορεί να έχει υποχωρήσει, παρά τις ενδείξεις ότι αυξάνεται και πάλι, αλλά το κόστος ζωής δεν έχει επιστρέψει στο επίπεδο που ήταν πριν από πέντε χρόνια.

Ένα από τα επιχειρήματα για την επέκταση του ελεύθερου εμπορίου και την είσοδο της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, για παράδειγμα, ήταν ότι αυτό θα απελευθέρωνε τον κομμουνιστικό γίγαντα και θα τον καθιστούσε λιγότερο απειλητικό για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Υπήρχε όμως και το οικονομικό επιχείρημα ότι αυτό θα έκανε τις θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ πιο ασφαλείς.

Αυτό το επιχείρημα φαίνεται κούφιο σε πολλούς Αμερικανούς 25 χρόνια μετά. Και ενώ φαινόταν λογικό να προσπαθήσουμε να προωθήσουμε την πολιτική μεταρρύθμιση στην Κίνα μέσω της οικονομικής πολιτικής, το Πεκίνο αντ’ αυτού χρησιμοποίησε τις εμπορικές παραχωρήσεις για να χρηματοδοτήσει την άνοδό του σε καθεστώς υπερδύναμης και να εδραιώσει το καταπιεστικό εσωτερικό του κράτος.

Η μεταποίηση της δεκαετίας του 1950

Η εκ νέου δημιουργία της αμερικανικής μεταποίησης τύπου 1950 είναι υπερβολική σε μια εποχή όπου το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και η οικονομική ισχύς των ΗΠΑ εστιάζει στις βιομηχανίες υπηρεσιών, την τεχνολογία και την άνοδο των θέσεων εργασίας και του εμπορίου που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη.

Ενώ άλλες οικονομίες – ο Καναδάς, για παράδειγμα – θα χάσουν σε έναν εμπορικό πόλεμο με τις ισχυρότερες Ηνωμένες Πολιτείες, μπορούν ακόμη να προκαλέσουν μεγάλο πόνο στους Αμερικανούς καταναλωτές.

Και ο ίδιος ο απρόβλεπτος χαρακτήρας του Τραμπ – παρατείνοντας τις προθεσμίες, προσφέροντας εξαιρέσεις στους δασμούς, ανατρέποντας την πολιτική του και στη συνέχεια διπλασιάζοντας την πολιτική του – είναι επίσης αντιπαραγωγικός.

Το φάσμα ενός ασταθούς πολιτικού που προσπαθεί να χειραγωγήσει προσωπικά την παγκόσμια οικονομία σύμφωνα με τις ωριαίες ιδιοτροπίες του ενέχει τον κίνδυνο καταστροφής. Και καλλιεργεί την αβεβαιότητα που θα αποθαρρύνει τους κατασκευαστές να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.

Ο ασταθής πρόεδρος

Υπάρχουν επίσης αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον ο πρόεδρος είναι μακροπρόθεσμα αποφασισμένος και θα είναι πρόθυμος να πληρώσει το τίμημα, πολιτικά και οικονομικά, για να αναδιαμορφώσει την παγκόσμια οικονομία. Ορισμένα μηνύματα δείχνουν ότι είναι. Αλλά πολλοί Ρεπουμπλικάνοι ελπίζουν ότι ο Τραμπ χρησιμοποιεί απλώς τους δασμούς ως μοχλό πίεσης για να ενισχύσει τη μυθική του επιδίωξη “συμφωνιών”.

«Θα δούμε τους μισθούς να αυξάνονται… Οι δασμοί θα αποφέρουν λίγο πάνω από 100 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο για τα αυτοκίνητα. Και ένα από τα πράγματα που θα κάνουν οι μειώσεις φόρων είναι να παρέχουν φορολογική ελάφρυνση σε όποιον αγοράζει αυτοκίνητο που κατασκευάζεται στην Αμερική. Ταυτόχρονα, μειώνουμε τις τιμές της βενζίνης, και 1 δολάριο χαμηλότερη βενζίνη σημαίνει περίπου 1.000 δολάρια περισσότερα στις τσέπες των ανθρώπων. Έτσι, κοιτάμε τη μεγάλη εικόνα», δήλωσε ο Peter Navarro, ανώτερος σύμβουλος του Λευκού Οίκου για το εμπόριο και τη μεταποίηση και ζήτησε εμπιστοσύνη στον Τραμπ.

Αλλά για πολλούς επενδυτές και καταναλωτές, αυτή η εμπιστοσύνη έχει ήδη καταρρεύσει λόγω της αστάθειας του προέδρου. Οι επόμενες ημέρες είναι πιθανό να είναι ταραχώδεις.