- Ο Michael Rockefeller, γιος του Νέλσον Ροκφέλερ, εξαφανίστηκε το 1961 και η επίσημη αιτία θανάτου του ήταν ο πνιγμός.
- Υπάρχουν θεωρίες ότι οι κανίβαλοι της φυλής Asmat τον σκότωσαν και τον έφαγαν, αλλά η αλήθεια είναι πιο περίπλοκη.
- Ο Rockefeller προσπάθησε να κολυμπήσει σε μολυσμένα νερά για βοήθεια και πιθανώς δολοφονήθηκε από τους Ασμάτ.
- Ο θάνατός του ήταν αποτέλεσμα εκατοντάδων ετών αποικιοκρατίας και προσπάθειας των ιθαγενών λαών να διατηρήσουν την ιδιαιτερότητα του πολιτισμού τους.
- Ο θάνατός του πιθανότατα συνδέεται με το ιστορικό πλαίσιο της Ολλανδικής Νέας Γουινέας και τον αγώνα για εξουσία και επιβολή.
- Η έρευνα του Χόφμαν αποκάλυψε λεπτομέρειες γύρω από τον θάνατο του Rockefeller, αλλά οι οικογένεια Ροκφέλερ δεν επιθυμεί να σχολιάσει το θέμα.
Τι θα μπορούσε να είναι πιο ενδιαφέρον από – παρόμοιο με την εξαφάνιση της Amelia Earhart – τις θεωρίες θανάτου του Michael Rockefeller ;
Το 1961, ο 23χρονος γιος του εξέχοντος πολιτικού προσώπου Νέλσον Ροκφέλερ εξαφανίστηκε. Η επίσημη αιτία του θανάτου του ήταν ο πνιγμός. Η αλήθεια, όμως, είναι κάτι πιο δύσκολο.
Οι άνθρωποι Asmat, η φυλή κανίβαλων, των οποίων την τέχνη και τον πολιτισμό ο Rockefeller αγαπούσε και σεβόταν, είναι οι ίδιοι άνθρωποι που πιθανότατα τον σκότωσαν και τον έφαγαν, σύμφωνα με τον Hoffman.
Ο ανθρωπολόγος René Wassing άκουσε τα τελευταία γνωστά λόγια του Rockefeller καθώς ο νεαρός άνδρας πήδηξε από το καταμαράν τους, το οποίο είχε ανατραπεί στον ποταμό Betsj, 10 μίλια (16 χιλιόμετρα) από την ακτή της Δυτικής Παπούας.
Ο Ροκφέλερ είχε αποφασίσει να προσπαθήσει να κολυμπήσει μέχρι την ακτή μέσα από νερά μολυσμένα από κροκόδειλους για να ζητήσει βοήθεια. Τα τελευταία του λόγια προς τον Wassing ήταν: «Νομίζω ότι μπορώ να τα καταφέρω».
Για 50 χρόνια, η πεποίθηση ήταν ότι δεν τα κατάφερε, πιθανότατα επειδή πνίγηκε ή τον έφαγαν οι κροκόδειλοι στο μεγάλο κολύμπι στην ακτή. Αλλά χωρίς σώμα και χωρίς αποδεικτικά στοιχεία, οι φήμες – ότι είχε «γίνει γηγενής», τον έφαγαν καρχαρίες , ή χειρότερα, κανίβαλοι – κυκλοφορούσαν για δεκαετίες. Ο πνιγμός ήταν η πιο λογική απάντηση στο τραγικό ερώτημα της εξαφάνισης του Μάικλ.
Αλλά όπως ανακάλυψε και γράφει ο Χόφμαν στο βιβλίο του , “Savage Harvest: A Tale of Cannibals, Colonialism, and Michael Rockefeller’s Tragic Quest”, αποδεικνύεται ότι ο θάνατος του Michael δεν ήταν ούτε απλός ούτε τυχαίος.
Οι άνθρωποι ήταν τελικά πρόθυμοι να μιλήσουν
Όταν ο Χόφμαν άρχισε να ερευνά την εξαφάνιση του Ροκφέλερ, συνειδητοποίησε ότι αφού η αρχική ομάδα έρευνας απέτυχε να βρει τον Ροκφέλερ το 1961, κανείς δεν το είχε δει πραγματικά ότι ήταν εν ζωή. Η υπόθεση δεν έκλεισε ποτέ για την οικογένειά του ούτε για τα εκατομμύρια των ανθρώπων που αναρωτήθηκαν τι συνέβη στον πλούσιο γιο μιας από τις πιο ισχυρές οικογένειες της Αμερικής .
“Όταν πληκτρολογείτε Michael Rockefeller στο Google, λαμβάνετε ένα δισεκατομμύριο επισκέψεις ή κάτι τέτοιο. Όλες αναμείξεις των ίδιων βασικών δεδομένων, κάτι που ήταν πολλές εικασίες”, λέει ο Hoffman. «Συνειδητοποίησα ότι κανείς δεν είχε κάνει ποτέ μια συστηματική ουσιαστική ματιά σε αυτό που συνέβη».
Μια αληθινή έρευνα
Το 2012, ο Χόφμαν άρχισε να εξετάζει την ιστορία του Ροκφέλερ. Προσέλαβε έναν Ολλανδό ερευνητή που ερευνούσε τα αρχεία για δύο χρόνια, αποκαλύπτοντας ανεκτίμητες πληροφορίες.
Ο Χόφμαν πήρε συνεντεύξεις από χωρικούς του Ασμάτ και πρώην Ολλανδούς αξιωματικούς για να επιβεβαιώσει τις λεπτομέρειες του θανάτου του Ροκφέλερ. Υποψιαζόταν ότι, 51 χρόνια αργότερα, οι άνθρωποι μπορεί να ήταν έτοιμοι να του πουν την αλήθεια και ένιωθε σίγουρος ότι δεν ήταν καρχαρίες πουσκότωσαν τον Michael.
“Στην εποχή μου ως δημοσιογράφος, έμαθα ότι με αυτά τα πράγματα υπάρχει μερικές φορές ένα γλυκό σημείο στο οποίο οι άνθρωποι θα ήταν πρόθυμοι να μιλήσουν γι ‘αυτό. Ίσως ακόμη και οι Ροκφέλερ”, λέει.
Μετά από λίγη έρευνα και αρχειακό σκάψιμο για να βρούμε τους κατάλληλους ανθρώπους για να μιλήσουμε, ο Χόφμαν είχε δίκιο. Ήταν έτοιμοι να μιλήσουν. Αλλά, καταρχάς, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε γιατί ο Ροκφέλερ ήταν αρχικά στη Νέα Γουινέα.
Ο Μάικλ και ο πατέρας του, Νέλσον, είχαν έναν ισχυρό δεσμό με την τέχνη, ειδικά τη φυλετική τέχνη, σύμφωνα με τη δίδυμη αδερφή του Μάικλ , τη Μαίρη Ροκφέλερ, η οποία τελικά δημοσίευσε ένα βιβλίο με τίτλο « When Grief Calls Forth the Healing: A Memoir of Losing a Twin », σχετικά με τη θλίψη της απώλειας του Μιχαήλ.
Ήταν αυτή η αναζήτηση των όμορφων έργων τέχνης του λαού Asmat, που τον οδήγησε στα χωριά των φυλών Asmat. ( Η τέχνη Asmat που συνέλεξε ο Νέλσον Ροκφέλερ εξακολουθεί να εκτίθεται στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης στο Μανχάταν.)
Ο πατέρας του είχε μόλις ανοίξει το Μουσείο Πρωτόγονης Τέχνης λίγα χρόνια πριν και έβαλε τον Michael στο παιχνίδι. Ο Michael ήθελε να ασχοληθεί με το μουσείο της οικογένειας και να επιμεληθεί μια συλλογή έργων τέχνης από την πηγή – τους πολεμιστές Asmat – απευθείας.
Όταν ο Μάικλ τελικά συνάντησε τον λαό Ασμάτ, συμπεριλαμβανομένων των χωριών Otsjanep και Omadasep, συνειδητοποίησε, όπως έκανε ο Hoffman στα δικά του ταξίδια, ότι οι Asmat ήταν εξαιρετικά ευφυείς άνθρωποι με μια συναισθηματικά ζωντανή κουλτούρα.
Πώς πέθανε ο Μάικλ Ροκφέλερ
Το πώς πέθανε ο Ροκφέλερ, σύμφωνα με τον Χόφμαν, είναι ξεκάθαρο. Ξεβράστηκε στην ξηρά, εξαντλημένος και αδύναμος από το κολύμπι για μίλια μετά την ανατροπή του σκάφους που βρισκόταν μαζί με τον Wassing.
Στην ακτή, είδε γνώριμα πρόσωπα – αυτά των πολεμιστών του Otsjanep. Αντί για τη διάσωση που ήλπιζε ο Ροκφέλερ, ένας από τους άνδρες τον μαχαίρωσε στα πλευρά. Ο φιλότεχνος κληρονόμος σκοτώθηκε με τις ακριβείς ενέργειες του τελετουργικού κυνηγιού κεφαλιού και οι πολεμιστές τον έφαγαν.
Σύμφωνα με τον Χόφμαν, οι Otsjanep δεν είχαν σκοτώσει ποτέ έναν λευκό άνδρα πριν και ήξεραν ότι ο Ροκφέλερ ήταν ένας ευγενικός νεαρός άνδρας με σεβασμό για την τέχνη τους. Γιατί, λοιπόν, τον σκότωσαν;
Υπάρχουν δύο μέρη σε αυτό το ερώτημα. Πρώτον, γιατί σκότωσαν τον Ροκφέλερ; Δεύτερον, γιατί τον έφαγαν;
Αντιδρώντας στην Αποικιοκρατία
Ο τελετουργικός κανιβαλισμός, που ονομάζεται επίσης ανθρωποφαγία (κανιβαλισμός ειδικός για τον άνθρωπο) εκτελείται από διάφορους γηγενείς πολιτισμούς εδώ και χιλιάδες χρόνια, ιδιαίτερα εκείνους σε οικοσυστήματα με σπάνια τρόφιμα και πόρους.
Για τους Ασμάτ, ο κανιβαλισμός δεν ήταν ο μοναδικός τους σκοπός. Αντίθετα, ήταν μόνο ένα μέρος της ιερής τελετουργίας του κυνηγιού κεφαλιού που έδωσε νόημα στον πολιτισμό τους.
Για να καταλάβουμε γιατί οι Ασμάτ σκότωσαν τον Ροκφέλερ εξαρχής πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο θάνατός του ήταν το αποτέλεσμα εκατοντάδων ετών αποικιοκρατίας και του αγώνα των ιθαγενών λαών να κρατήσουν τους βαθύτερους σπόρους του πολιτισμού τους.
«Αυτό που συνέβη με τον Μάικλ», λέει ο Χόφμαν, «… ήταν μια στιγμή των Otsjanep, ιδιαίτερα, που προσπαθούσαν να ανακτήσουν και να διατηρήσουν τη δύναμή τους σε έναν κόσμο στον οποίο την απογύμνωσαν. Απογύμωσαν τη δύναμη της δικής τους πολιτιστικής άποψης και προσπάθησαν να εξουσιάσουν τη μοίρα τους».
Στα χρόνια πριν ο Ροκφέλερ πατήσει το πόδι του σε ένα χωριό Ασμάτ, Ολλανδοί αποικιοκράτες κατέλαβαν τη Δυτική Παπούα. Το βιβλίο του Χόφμαν εξηγεί το ιστορικό πλαίσιο με μεγάλη λεπτομέρεια.
Εν ολίγοις, ο Ολλανδός αξιωματούχος Max Lapré πήγε ένα στράτευμα αξιωματικών στα χωριά Otsjanep και Omadesep στις 6 Φεβρουαρίου 1958. Έκαψαν σπίτια, μέρη πνευματικής σημασίας και κανό, και πήραν τα όπλα των χωρικών για να προσπαθήσουν να περιορίσουν τη βία και να σταματήσουν τις Asmat φυλές από το να αλληλοσκοτώνονται.
Ο Lapré έφτασε στην ακτή ενός χωριού Otsjanep και τους είπε να αφήσουν τα όπλα κάτω.
«Ένας άντρας βγήκε από ένα σπίτι», γράφει ο Χόφμαν, «κρατώντας κάτι στο χέρι του και έτρεξε προς τον Λάπρε… πυροβολισμοί ακούστηκαν από όλες τις κατευθύνσεις». Τελικά οδήγησε στο θάνατο πέντε από τους πιο επιφανείς άνδρες του χωριού. Το πνεύμα τους θα στοίχειωνε τους χωρικούς μέχρι να εκδικηθεί ο θάνατός τους.
Ένα ερώτημα εκδίκησης
Οι χωρικοί θυμήθηκαν κάθε λεπτομέρεια εκείνης της ημέρας βίας το 1958. Όταν λοιπόν ο λευκός άνδρας κολύμπησε στην ακτή μερικοί από τους άνδρες ένιωσαν ότι αυτή ήταν η ευκαιρία τους να εκδικηθούν τα πνεύματα των αδελφών τους.
Ο/Η Hoffman λέει:
“Νομίζω ότι αυτοί οι άνδρες που σκότωσαν τον Μάικλ ένιωθαν αυτή την απώλεια εξουσίας. Για αυτούς, εκείνη τη στιγμή, ο Μάικλ ήταν πάντα με την απέναντι πλευρά και οι λευκοί ήταν πανίσχυροι. Κυριολεκτικά, είχαν όπλα και μεγάλες βάρκες… αντιπροσώπευαν τη δύναμη και τον πλούτο».
Μετά την έρευνα για τον θάνατο, εστάλη μήνυμα σε αξιωματούχους της ολλανδικής κυβέρνησης.
Ωστόσο, επειδή οι Ολλανδοί αξιωματούχοι φοβήθηκαν τον αντίκτυπο που θα είχαν τα νέα στη φήμη της Ολλανδικής Νέας Γουινέας, το μήνυμα δεν έφυγε ποτέ από την Ινδονησία . Δηλαδή, μέχρι που ο Ολλανδός ερευνητής του Χόφμαν το έβγαλε από τα αρχεία πέντε δεκαετίες αργότερα και μίλησε με έναν πρώην αξιωματικό της Ολλανδικής περιπόλου, τον Βιμ βαν ντε Βάαλ, ο οποίος είχε βοηθήσει στην ανάκτηση των λειψάνων του Ροκφέλερ.
«Ποτέ δεν μίλησα για αυτό δημόσια», είπε ο van de Waal στον Hoffman για το βιβλίο του, «υποθέτω ότι κανείς δεν πρόκειται να πληγωθεί από αυτό τώρα».
Παρά τις προσπάθειες του Χόφμαν να συζητήσει τα ευρήματά του με την οικογένεια Ροκφέλερ, αυτοί επέλεξαν να μην σχολιάσουν και να αφήσουν τον Μάικλ να ξεκουραστεί, όπου κι αν βρίσκεται.
Η τελευταία του φωτογραφία δίπλα στους κανίβαλους ΕΔΩ
photo: pixabay
