Σύμφωνα με νέα έρευνα του ΙΕΛΚΑ, οι τιμές του τυπικού καλαθιού του νοικοκυριού στα ελληνικά σούπερ μάρκετ είναι χαμηλότερες σε σύγκριση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία, η Αγγλία και η Γερμανία. Ειδικότερα, προϊόντα όπως ο χυμός ντομάτας, το ψωμί και το σαπούνι πλάκας πωλούνται σε σημαντικά χαμηλότερες τιμές στην Ελλάδα.

Η έρευνα, που βασίζεται σε στοιχεία από 6.000 τιμές σε 44 αλυσίδες σούπερ μάρκετ, καταδεικνύει ότι οι Έλληνες καταναλωτές απολαμβάνουν φθηνότερες τιμές λόγω οργανωμένων προσπαθειών συγκράτησης τιμών από τους προμηθευτές και τους λιανέμπορους. Ωστόσο, οι διαφορές στο ΦΠΑ και άλλοι παράγοντες επηρεάζουν την τιμολόγηση προϊόντων στις διάφορες χώρες.

Πιο αναλυτικά:

Χαμηλότερες  είναι οι τιμές ενός τυπικού καλαθιού του νοικοκυριού στα ελληνικά σούπερ μάρκετ σε σχέση με αυτά της  Γαλλίας, της Αγγλίας, της  Ιταλίας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, της Γερμανίας, της Ρουμανίας, όπως αυτό προκύπτει από σχετική έρευνα που διενήργησε το Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ).

Ενδεικτικά αναφέρεται πως στα σούπερ μάρκετ της χώρας μας πωλούνται φθηνότερα σε σχέση με άλλες χώρες τα εξής:

• ο χυμός ντομάτας (πασάτα) 500 γραμμαρίων με ΦΠΑ. Αυτός πωλείται στην τιμή των 0,85 ευρώ στην Ελλάδα  ενώ σε άλλες χώρες όπως στην Ισπανία κοστίζει 1,21 ευρώ,  στην  Πορτογαλία  στο 1,48 ευρώ .
• το ψωμί σταρένιο για τοστ 700 γραμμαρίων με ΦΠΑ.  Στην χώρα μας η τιμή πώλησης του είναι στο 1,48 ευρώ  ενώ σε άλλες χώρες όπως  στην Ισπανία στο 1,94 ευρώ  και στην Πορτογαλία 2,54 ευρώ
• το σαπούνι πλάκα 1 τεμάχιο με ΦΠΑ. Αυτό στην Ελλάδα πωλείται στα 0,99 ευρώ ενώ σε άλλες χώρες όπως στην Ισπανία κοστίζει 1,62 ευρώ και στην Πορτογαλία 1,95 ευρώ
• οι φακές 500 γραμμαρίων με ΦΠΑ. Αυτές στην χώρα μας κοστίζουν 1,58 ευρώ ενώ στην Ισπανία 1,60  ευρώ και 1,76 ευρώ  στην Πορτογαλία.

Ακολουθεί ο πίνακας 3 με τα στοιχεία ανά προϊόν με ΦΠΑ και ο πίνακας 4 χωρίς ΦΠΑ

Τα αποτελέσματα της έρευνας

Τα αποτελέσματα  βασίζονται σε στοιχεία από πλατφόρμες σύγκρισης τιμών σε κάθε χώρα, αλλά και σε τιμοληψίες από αλυσίδες σούπερ μάρκετ σε τυπικό καλάθι προϊόντων του νοικοκυριού του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων (σούπερ μάρκετ) στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο 2024 και αντίστοιχα στην Γαλλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο[1], στην Ισπανία, στην Ιταλία, στην Πορτογαλία, στη Γερμανία και στη Ρουμανία. Η σύγκριση τιμών γίνεται με και χωρίς την αξία του ΦΠΑ, ο οποίος διαφέρει σε κάθε χώρα.

Για την παρούσα ανάλυση συγκρίθηκαν οι τιμές σε συνολικά 41 κατηγορίες προϊόντων. Αυτές οι υποκατηγορίες προϊόντων εξετάζονται από ένα σημαντικό δείγμα πάνω από 6.000 τιμών προϊόντων και 44 διαφορετικές αλυσίδες σούπερ μάρκετ στις οκτώ χώρες συνολικά για να υπολογισθούν οι μέσες τιμές, με δειγματοληψίες από έγκυρα site σύγκρισης τιμών σε Ελλάδα και εξωτερικό, αλλά και από αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Τα στοιχεία περιλαμβάνουν τελικές τιμές τόσο επώνυμών προϊόντων, όσο και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας σε κάθε χώρα. Διευκρινίζεται ότι οι τιμές αφορούν μόνο αλυσίδες σούπερ μάρκετ και όχι άλλα σημεία πώλησης.

Η σύγκριση των μέσων τιμών των καλαθιών (πίνακας 1) δείχνει ότι και οι τέσσερις χώρες έχουν σημαντικά ακριβότερο μέσο καλάθι από την Ελλάδα, 39% η Γερμανία, 27% η Γαλλία, 24% το Ηνωμένο Βασίλειο, 11% η Ιταλία, ενώ ακριβότερο κατά 7% η Πορτογαλία, 8% η Ισπανία και 5% η Ρουμανία.

Η εικόνα των αποτελεσμάτων αλλάζει σημαντικά όταν αφαιρέσουμε τον αναλογούντα ΦΠΑ ανά χώρα για να γίνουν αντιληπτές οι πραγματικές τιμές των προϊόντων σούπερ μάρκετ. Η σύγκριση των καλαθιών σε αυτή την περίπτωση (σχήμα 1 και πίνακας 1) δείχνει ότι οι και οι επτά χώρες έχουν πιο ακριβό μέσο καλάθι από την Ελλάδα, η Γερμανία κατά 47%, η Γαλλία κατά 34%, το Ηνωμένο Βασίλειο κατά 32%, η Ιταλία κατά 19%, η Ισπανία κατά 17% η Πορτογαλία κατά 10% και η Ρουμανία κατά 10%. Αυτό είναι αποτέλεσμα της διαφοράς που έχει ο χαμηλός ΦΠΑ ανά χώρα (πρόκειται για τον ΦΠΑ που αναφέρεται σε τρόφιμα και ποτά).

Στην Ελλάδα αυτός ο ΦΠΑ είναι 13%. Ο ΦΠΑ είναι σημαντικά υψηλότερος από το Ηνωμένο Βασίλειο (0% ή 5%) και τη Γαλλία (10% και 5,5%), την Ισπανία (10% και 2%), την Πορτογαλία (13% και 6%), την Ιταλία (5% και 4%), την Γερμανία (7%) και την Ρουμανία (9%), αλλά και τις περισσότερες χώρες της ΕΕ. Η βασική διαφορά είναι ότι τρόφιμα που στην Ελλάδα υπάγονται ακόμα και στον υψηλό συντελεστή ΦΠΑ με 24% στις υπόλοιπες χώρες υπάγονται στον χαμηλό συντελεστή ΦΠΑ, ο οποίος είναι και χαμηλότερος του ελληνικού με 6%, 5,5%, 4% ή ακόμα και 0%. Ελάχιστα προϊόντα βρίσκονται στον χαμηλό ΦΠΑ στην Ελλάδα και στο υψηλό στις άλλες χώρες (π.χ. μωρομάντηλα) Σημειώνεται ότι η επίδραση ειδικών φόρων κατανάλωσης (π.χ. καφές) δεν είναι δυνατόν να συνυπολογιστεί στα παραπάνω στοιχεία.

Το γενικό συμπέρασμα που προκύπτει από την παραπάνω ανάλυση είναι ότι το οργανωμένο ελληνικό λιανεμπόριο τροφίμων (σούπερ μάρκετ) παρέχει στους Έλληνες καταναλωτές πρόσβαση σε προϊόντα για το τυπικό του καλάθι με κατά μέσο όρο σε χαμηλότερη τιμές που είναι αποτέλεσμα της οργανωμένης προσπάθειας των προμηθευτών και των λιανεμπόρων για συγκράτηση των τιμών τα τελευταία χρόνια. Η τάση αυτή με μικρές διακυμάνσεις είναι διαχρονική την τελευταία 12ετία που πραγματοποιείται η συγκεκριμένη έρευνα από το ΙΕΛΚΑ. Η διαχρονική σύγκριση τιμών με το εξωτερικό δείχνει ότι τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα συνεχώς έχει φθηνότερο το τυπικό καλάθι από τις συγκρινόμενες χώρες με κάποιες διακυμάνσεις οι οποίες δεν αλλάζουν το γενικό συμπέρασμα της ανάλυσης.

Οι παράγοντες

Σημειώνεται ότι παράγοντες που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν συγκρίνονται τιμές ανάμεσα σε διαφορετικές χώρες είναι:

• Το ύψος των συντελεστών ΦΠΑ σε κάθε χώρα
• Οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης σε κάθε χώρα
• Το ύψος της φορολογίας σε κάθε χώρα
• Η αγροτική και βιομηχανική παραγωγή σε κάθε χώρα
• Οι καταναλωτικές συνήθειες σε κάθε χώρα (π.χ. η τάση για συσκευασμένα ή μη προϊόντα, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας κλπ)
• Οι καιρικές συνθήκες και οι φυσικές καταστροφές λόγω της κλιματικής αλλαγής
• Το κόστος ενέργειας
• Το κόστος καυσίμων και γενικά μεταφορών
• Το μισθολογικό-εργασιακό κόστος
• Η απόσταση της χώρας από τα παραγωγικά κέντρα της κεντρικής Ευρώπης και τα αντίστοιχα κόστη
• Η πολυπλοκότητα της γεωγραφίας της κάθε χώρας (π.χ. οδικό δίκτυο, νησιά κλπ)
• Το μέγεθος της αγοράς, η αγοραστική δύναμη-δυνατότητα και αντίστοιχες οικονομίες κλίμακας στις προμήθειες των προϊόντων
• Η αναλογία ανάμεσα στο οργανωμένο λιανεμπόριο και τα μικρά εξειδικευμένα σημεία πώλησης
• Το ισοζύγιο εξαγωγών-εισαγωγών σε σχέση με τα τρόφιμα και τις πρώτες ύλες παρασκευής τους
• Τα διάφορα κόστη παραγωγής (ενέργεια, πρώτες ύλες, μισθολογικό κόστος, χρηματοοικονομικό κόστος, γραφειοκρατία)
• Η παραγωγικότητα της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου σε κάθε χώρα
• Η εποχικότητα της ζήτησης και της προσφοράς (π.χ. λόγω τουρισμού ή καιρικών συνθηκών)

Σε σχέση με την έρευνα

Τα δεδομένα τιμών υπολογίζονται από γνωστά παρατηρητήρια τιμών των χωρών που εξετάστηκαν και συμπληρώνονται με τιμοληψίες και για την Ελλάδα στα πρωτογενή δεδομένα από τιμοληψίες σε μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Τα κριτήρια επιλογής των κατηγοριών στο καλάθι είναι ένας συνδυασμός επιλογής των μεγαλύτερων σε πωλήσεις αγαθών, αντίστοιχων χρησιμοποιούμενων καλαθιών για εκτίμηση στο εξωτερικό, καθώς και κοινής διαθεσιμότητας κατηγοριών προϊόντων στις αγορές στις χώρες που εξετάζονται.

Τα στοιχεία προέρχονται από τις παρακάτω αλυσίδες σούπερ μάρκετ, ενώ οι μέσες τιμές ανά υποκατηγορία και ανά χώρα παρουσιάζονται στους πίνακες 2 και 3.

• Ελλάδα: Σκλαβενίτης, ΑΒ, My Market, Μασούτης, Market In
• Ηνωμένο Βασίλειο: Morrisons, ASDA, Sainsbury’s, Coop, Ocado, TESCO
• Ισπανία: Carrefour, Marcadona, Caprabo, Condis, Dia, Eroski, SoySuper. Alcampo
• Ιταλία: CosiComodo, emiDrive, Pim Spesa, Agora, Everli, HeyConad, easyCoop
• Πορτογαλία: Continente, Minipreco, Auchan, Spar
• Γαλλία: Monoprix Plus, Carrefour, Super U, Auchan, Aldi
• Γερμανία: Edeka, Rewe, Kaufland, Lekkerland, Bela, Norma
• Ρουμανία: Carrefour, Auchan, Mega Image