Ο Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Νίκος Παναγιωτόπουλος μίλησε στο ΕΡΤNews και την εκπομπή “Συνδέσεις”, μεταξύ άλλων, για τον χειρισμό που κάνει ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ στο μεταναστευτικό.

“Το θέμα είναι πολύ ψηλά στην ατζέντα όχι μόνο του προέδρου Τραμπ, αλλά στην παγκόσμια ατζέντα θα έλεγα. Ξέρουμε ότι η στάση της Αμερικής υπό τη νέα διοίκηση θα σκληρύνει. Θα τεθεί θέμα άμεσης επιστροφής παράνομων μεταναστών. Όμως δεν είναι τόσο απλό. Εγώ πάντα υποστήριζα και η κυβέρνηση λίγο πολύ το στηρίζει ότι όλο αυτό πρέπει να γίνει στην βάση όχι μονομερών ενεργειών, αλλά συμφωνιών όπου είναι δυνατόν. Έχει μπει και στο τραπέζι της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα συζητηθεί μάλιστα εντός ημερών στην πρώτη διυπουργική υπουργών της αρμοδιότητάς μου υπό την πολωνική προεδρία το ζήτημα των επιστροφών σε τρίτες χώρες, των επιστροφών για τους οποίους η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί και επομένως δεν έχουν λόγο παραμονής στις χώρες τις ευρωπαϊκές χώρες” τόνισε ο κ. Παναγιωτόπουλος και πρόσθεσε:

“Αυτοί όμως ή παραμένουν στη χώρα, αφού τηρείται η διαδικασία να ειδοποιηθεί από την Υπηρεσία Ασύλου η Αστυνομία προκειμένου να τους εντοπίσει ή φεύγουν με δικές τους πρωτοβουλίες για να καταλήξουν στον τελικό τους προορισμό. Αυτός που εξαρχής ήταν τελικός προορισμός σε κάποια χώρα της Βόρειας Ευρώπης. Αυτοί κατά το νόμο πρέπει να εξευρεθούν και να επιστραφούν, αφού δεν έχουν πάρει το άσυλο το οποίο έχουν αιτηθεί στην Ελλάδα, στη χώρα εισόδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση“.

Ο κ. Παναγιωτόπουλος εκτιμά, όπως είπε, ότι με τη συζήτηση που ξεκινάει τώρα και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αλλάξει στάση και θα προσπαθήσει να εντοπίσει και να αντιμετωπίσει αυτού του είδους τις περιπτώσεις. “Υπό ποία έννοια; Ότι αυτοί που έχουν απορριφθεί ως αιτούντες άσυλο θα πρέπει με κάποιο τρόπο να εντοπίζονται και να επιστρέφονται“.

“Έχω κάνει λόγο για μια σταδιακή μετατροπή του μεταναστευτικού. Εκεί που κάποτε ήταν πρωτίστως ζήτημα ανθρωπιστικής μεταχείρισης, έχω την εντύπωση ότι τώρα μετεξελίσσεται σε ζήτημα πρωτίστως ασφάλειας. Το μεταναστευτικό γίνεται ζήτημα ασφάλειας καταρχάς και έτσι επανατοποθετούνται οι χώρες που υφίστανται την πίεση των μεταναστευτικών ροών βάζοντας προτάσσοντας και το θέμα της ασφάλειας, της ασφάλειας των εξωτερικών συνόρων, της εσωτερικής ασφάλειας. Αυτό αναπόφευκτα οδηγεί σε κάποιες τάσεις για αλλαγή πολιτικών: Αυστηρότερες πολιτικές για τις επιστροφές, αυστηρότερες πολιτικές για το άσυλο, για αυτούς των οποίων η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί. Και αυτό θα έλεγα ότι μπαίνει στο κέντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης. Δεδομένου ότι είμαστε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ό, τι αποφασίσουμε πρέπει να το αποφασίσουμε μαζί. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δίνει τον τόνο, δέχεται εισηγήσεις των κρατών μελών, αλλά από κει και πέρα το να κάνει μία χώρα κάτι μονομερώς, το να επιβάλλει μία λύση μονομερώς, εκτιμώ ότι δεν θα λύσει το πρόβλημα“.

“Εγώ λέω ότι στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, που διαπραγματεύτηκαν εδώ και χρόνια οι ευρωπαϊκές χώρες, μέχρι να καταλήξουν στην τελική μορφή του, η οποία αυτή τη στιγμή βρίσκεται στην τελική φάση επεξεργασίας και αναμένεται να εφαρμοστεί κατά το 2026, θα μπορέσουμε να ενσωματώσουμε και τη σημαντική στροφή στην πολιτική επί το αυστηρότερο γιατί υπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι το απαιτούν οι ευρωπαϊκές κοινωνίες, όπως και η αμερικανική κοινωνία, μέχρι ένα βαθμό αυτή τη στιγμή” σημείωσε ο κ. Παναγιωτόπουλος.

Ο κ. Παναγιωτόπουλος είπε ότι οι ροές μεταναστών είναι για την εποχή ελαφρώς μειωμένες. “Για παράδειγμα από τη Συρία έχουμε σαφή μείωση του ρεύματος δεδομένης της ρευστότητας που υπάρχει εκεί και της δυσκολίας των ανθρώπων να μετακινηθούν, αλλά και αντιστρόφως. Και οι Σύροι που βρίσκονται στην Ευρώπη δεν έχουν πάρει ακόμα την απόφαση ότι άνοιξε ο δρόμος για να μετακινηθούν πίσω στη Συρία. Πολύ απλά γιατί ακόμα η κατάσταση δεν έχει κατασταλάξει, δεν είναι ακόμα ασφαλές για κάποιον να μετακινήσει πίσω την οικογένειά του στο σπίτι του. Ποιο σπίτι άραγε; Το ένα τρίτο περίπου είναι κατεστραμμένα από τις εχθροπραξίες ετών. Εχει πέσει μεν το καθεστώς, αλλά από την άλλη μεριά δεν είναι ακόμα σίγουρο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση που εκτιμά τις πληροφορίες και τις επεξεργάζεται, το τι συμβαίνει εκεί πέρα. Όταν σταθεροποιηθεί η κατάσταση, ενδεχομένως τότε θα ανοίξει και το θέμα των επιστροφών στη Συρία. Αυτό δεν έχει γίνει ακόμα. Σε κάθε περίπτωση οι ροές για αυτή την εποχή είναι κάπως μειωμένες, ξέρετε. Έχει να κάνει και με τις καιρικές συνθήκες. Οι διακινητές δεν έχουν σταματήσει το έργο τους, να μετακινούν δηλαδή ανθρώπους από όλους τους διαδρόμους“.

Για τη συνεργασία με την Τουρκία δήλωσε ότι αποδίδει στα χερσαία σύνορα. “Θα μπορούσε να αποδώσει καλύτερα στα θαλάσσια, κυρίως στην περιοχή πίεσης που είναι τα νησιά του νοτιοανατολικού Αιγαίου, περί τα Δωδεκάνησα.
Στην πρόσφατη συνάντηση που είχαμε με τον Τούρκο ομόλογό μου στην Κωνσταντινούπολη (μαζί με τον Βούλγαρο γίνεται μια τριμερής προκειμένου να επιβεβαιωθεί και να ενταθεί αυτή η συνεργασία), επέμεινα και επέμεινε η ελληνική πλευρά ότι πρέπει να φέρουμε καλύτερα αποτελέσματα από τον διάδρομο του νοτιοανατολικού Αιγαίου. Αυτό σημαίνει περισσότερη συνεργασία, πιο εντατική συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών, δηλαδή το Λιμενικό Σώμα Ελλάδας και την αντίστοιχη ακτοφυλακή της Τουρκίας, προκειμένου να ελέγξουμε τα κυκλώματα όλων αυτών των παράνομων διακινητών. Πρόκειται για εγκληματικές οργανώσεις. Αυτοί φέρουν την κύρια ευθύνη ότι διακινδυνεύουν οι ζωές ανθρώπων στη θάλασσα. Διότι όταν μεταφέρουν πολύ κόσμο σε ταχύπλοα, τα οποία σε αντίξοες καιρικές συνθήκες είναι πολύ εύκολο να προκαλέσουν ναυτικό ατύχημα, ναυάγιο, πνιγμούς, θύματα. Νομίζω εκεί πρέπει να δοθεί έμφαση και για να δοθεί εκεί έμφαση πρέπει να υπάρχει καλή συνεργασία. Υπάρχει, αλλά νομίζω υπάρχουν και περιθώρια βελτίωσης. Άλλωστε αυτό θα φανεί από το αποτέλεσμα“.

Ο κ. Παναγιωτόπουλος σχολίασε το γεγονός ότι το 2024 κλείνει με αύξηση της μετανάστευσης. “Δεν το αμφισβητεί κανείς αυτό. Οι αριθμοί ασφαλώς είναι μεγαλύτεροι. Έχουμε περί το 30% αύξηση. Μπήκαν πάνω από 50.000 άνθρωποι στο ελληνικό και ευρωπαϊκό έδαφος, παράτυποι μετανάστες. Περίπου 12.000 – 13.000 παραπάνω από την προηγούμενη χρονιά. Έχουμε την ανάπτυξη ενός νέου διαδρόμου από το Νότο, δηλαδή από τις ακτές της Λιβύης μέσω Γαύδου στην Κρήτη και από εκεί στην ενδοχώρα και από εκεί αυξημένες κάπως οι ροές. Το σύστημα υποδοχής και ταυτοποίησης, δηλαδή οι δομές στα νησιά, έχουν πιεστεί. Μερικές είναι στο 100% της χωρητικότητας“.

“Υπάρχει πίεση στη Σάμο, υπάρχει πίεση στην Κω. Υπό την έννοια ότι το 100% της χωρητικότητας έχει καλυφθεί. Έχουμε ζήτημα με συσσώρευση ασυνόδευτων ανηλίκων σε δομές, οπότε το ζήτημα για εμάς είναι να αποσυμφορηθούν τα νησιά, δηλαδή να γίνει μεταφορά κάποιων στις δομές της ενδοχώρας, όπου ακόμα έχουν αρκετό περιθώριο αν θέλετε να φιλοξενήσουν. Σε γενικές γραμμές, το σύστημα που έχει οικοδομήσει η χώρα υποδοχής, καταγραφής, φιλοξενίας αντέχει, αλλά ασφαλώς σε εποχές έντασης των μεταναστευτικών ροών η πίεση είναι αδιαμφισβήτητη“.

Όσον αφορά στη νόμιμη μετανάστευση, ο κ. Παναγιωτόπουλος έκανε γνωστό ότι ετοιμάζεται ένα πλέγμα παρεμβάσεων σε επίπεδο διοικητικό και νομοθετικό, που πρόκειται να επιχειρήσει μία απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών, ώστε να μειωθούν οι καθυστερήσεις και να καλυφθούν οι ανάγκες της ελληνικής οικονομίας.

“Τις επόμενες μέρες θα το παρουσιάσουμε στο υπουργικό συμβούλιο της Παρασκευής. Δεν ξέρω αν αυτό είναι τόσο εφικτό, δεδομένου ότι συμπίπτει με την διυπουργική της Βαρσοβίας για το μεταναστευτικό ή εν πάση περιπτώσει στον πρωθυπουργό τις επόμενες μέρες και από κει και πέρα εκτιμώ ότι στο πρώτο τρίμηνο – τετράμηνο του χρόνου θα υλοποιηθούν αυτές οι παρεμβάσεις και σε επίπεδο διοικητικών παρεμβάσεων, αλλά και σε επίπεδο παρεμβάσεων στη νομοθεσία, την κείμενη νομοθεσία, δηλαδή τον μεταναστευτικό Κώδικα. Εκτιμώ ότι αυτό ανταποκρίνεται σε μια ανάγκη της αγοράς. Έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους που εργάζονται. Αρκετοί ήδη έρχονται και εργάζονται στη χώρα, αλλά με το καθεστώς της νομής Μετακλήσεις σε συμφωνία με τον εργοδότη, όχι στη βάση ενός μιας διακρατικής συμφωνίας. Εργάζονται στον πρωτογενή τομέα, δηλαδή στην αγροτική παραγωγή. Εργάζονται στις κατασκευές, εργάζονται στον τουρισμό, στην εστίαση. Το 90% των εργατών που δουλεύουν στα καίκια είναι Αιγύπτιοι. Είναι Αιγύπτιοι πολίτες και έρχονται με συμφωνία δηλαδή με τον εργοδότη. Προσπαθούμε να εντάξουμε και αυτή την κατηγορία στο πλαίσιο της διμερούς συμφωνίας” σημείωσε.

Όσον αφορά στην πρόταση με την οποία προσέρχεται η ελληνική κυβέρνηση και το ελληνικό υπουργείο Μετανάστευσης στη διυπουργική στην Πολωνία ο κ. Παναγιωτόπουλος τόνισε: “Το πρώτο που έχω να πω είναι ότι η Ελλάδα, ως χώρα που έχει υποστεί πίεση και ακόμα υφίσταται και έχει οικοδομήσει ένα σύστημα για να διαχειρίζεται αυτή την πίεση, πρώτον έχει λόγο και πολλά να πει σε αυτή τη συζήτηση για τη διαχείριση του μεταναστευτικού και ιδίως την παράνομη έκφανσή του. Το δεύτερο είναι ότι υπό την πολωνική προεδρία θα δοθεί μεγάλη έμφαση στην ασφάλεια των συνόρων. Γιατί η Πολωνία είναι μια χώρα στο εξωτερικό σύνορο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δέχονται και αυτοί πίεση από το χερσαίο κυρίως σύνορο τους. Έτσι και επομένως θα αναπτύξουν αυτό το θέμα. Φύλαξη συνόρων σημαίνει περισσότερα μέσα τεχνικά, ίσως χρηματοδότηση για το φράχτη για παράδειγμα. Εμείς έχουμε πει θα το φτιάξουμε είτε με εθνικούς πόρους, είτε με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Τώρα θεωρώ ότι ανοίγει και ο δρόμος για να πετύχουμε την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση“.