Οι ΗΠΑ απομακρύνουν εκατοντάδες στρατιώτες από κρίσιμες βάσεις στη Μέση Ανατολή, ενώ παράλληλα ενισχύουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή, σε μια περίοδο που η ένταση με το Ιράν κλιμακώνεται επικίνδυνα.
Η εφημερίδα New York Times μετέδωσε ότι εκατοντάδες στρατιώτες αποχώρησαν από την αμερικανική αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ, επικαλούμενη πηγές του Πενταγώνου. Οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι πραγματοποιήθηκε απομάκρυνση δυνάμεων και από αμερικανικές βάσεις στο Μπαχρέιν. Ανώτερος αξιωματούχος του Πενταγώνου σημείωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα διατρέξουν μεγαλύτερο κίνδυνο, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες προχωρήσουν στην επίθεση – και όχι το Ισραήλ.
Οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτική παρουσία και σε Ιράκ, Συρία, Κουβέιτ, Σαουδική Αραβία, Ιορδανία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η Ουάσινγκτον ενισχύει ταυτόχρονα τις δυνάμεις της στην περιοχή, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ενδέχεται να προχωρήσει σε στρατιωτικό χτύπημα, εάν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Νωρίτερα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο «περιορισμένης επίθεσης» στο Ιράν, με στόχο να πιέσει την Τεχεράνη να συνάψει συμφωνία για τα πυρηνικά.
Σε προχωρημένο στάδιο οι πολεμικές προετοιμασίες
Η στρατιωτική προετοιμασία των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στο Ιράν βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο. Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Reuters, υπό τον όρο της ανωνυμίας, ότι τα σενάρια περιλαμβάνουν στοχευμένες επιθέσεις σε συγκεκριμένα πρόσωπα, καθώς και ενδεχόμενη επιδίωξη αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη, εφόσον δοθεί σχετική εντολή από τον Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν απέκλεισε περιορισμένο χτύπημα σε πρώτη φάση, με στόχο να σύρει το Ιράν σε συμφωνία. Από την πλευρά του, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί επισήμανε πως μέσα σε 2-3 μέρες η Τεχεράνη θα έχει έτοιμο προσχέδιο συμφωνίας για τα πυρηνικά, που θα αποστείλει στην Ουάσινγκτον.
Προηγούμενη αναφορά του Reuters ανέφερε ότι ο αμερικανικός στρατός προετοιμάζεται για παρατεταμένη επιχείρηση διάρκειας εβδομάδων, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει πλήγματα σε ιρανικές εγκαταστάσεις ασφαλείας και πυρηνικές υποδομές. Οι νεότερες πληροφορίες δείχνουν ότι ο σχεδιασμός έχει γίνει πιο λεπτομερής και πιο φιλόδοξος, ενώ ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αλλαγής καθεστώτος.
Οι αξιωματούχοι δεν διευκρίνισαν ποια πρόσωπα θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχο ούτε πώς θα μπορούσε να επιτευχθεί αλλαγή καθεστώτος χωρίς εκτεταμένη χερσαία επιχείρηση. Μια τέτοια επιλογή θα αποτελούσε σημαντική απόκλιση από τις προεκλογικές δεσμεύσεις του Τραμπ, ο οποίος είχε επικρίνει τις στρατιωτικές επεμβάσεις σε Αφγανιστάν και Ιράκ.
Συσσώρευση στρατιωτικής ισχύος
Ο Τραμπ έχει συγκεντρώσει ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή, με πολεμικά πλοία και μαχητικά αεροσκάφη, ενώ βομβαρδιστικά από τις ΗΠΑ μπορούν να υποστηρίξουν εκτεταμένη αεροπορική επιχείρηση.
Κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ ενέκρινε τη στοχευμένη εξόντωση του Ιρανού στρατηγού Κασέμ Σολεϊμανί το 2020, επικεφαλής της Δύναμης Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης. Το 2019, η Ουάσινγκτον χαρακτήρισε επίσημα τους Φρουρούς της Επανάστασης τρομοκρατική οργάνωση.
Αμερικανός αξιωματούχος επισήμανε ότι ο 12ήμερος πόλεμος Ισραήλ – Ιράν ανέδειξε την αποτελεσματικότητα των στοχευμένων πληγμάτων σε ηγετικά στελέχη. Σύμφωνα με περιφερειακές πηγές, τότε σκοτώθηκαν τουλάχιστον 20 ανώτατοι διοικητές, μεταξύ αυτών και ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων στρατηγός Μοχάμεντ Μπαγκέρι. Ωστόσο, οι ίδιες πηγές υπογράμμισαν ότι τέτοιες επιχειρήσεις απαιτούν ακριβείς πληροφορίες και αξιολόγηση των πιθανών παράπλευρων απωλειών.
Η αλλαγή καθεστώτος και το διπλωματικό παράθυρο
Ο Τραμπ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι η αλλαγή κυβέρνησης στο Ιράν «φαίνεται πως θα ήταν το καλύτερο που θα μπορούσε να συμβεί», χωρίς να διευκρινίσει ποιοι θα μπορούσαν να αναλάβουν την εξουσία, λέγοντας απλώς ότι «υπάρχουν άνθρωποι».
Παραδοσιακά, η αλλαγή καθεστώτος προϋποθέτει ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων. Ωστόσο, ο Τραμπ έχει επιλέξει στο παρελθόν εναλλακτικές μεθόδους, όπως η αποστολή ειδικών δυνάμεων για την απομάκρυνση του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό και το διπλωματικό ενδεχόμενο, προειδοποιώντας ότι «πολύ άσχημα πράγματα» θα συμβούν εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, ενώ ανέφερε ότι εντός 10 έως 15 ημερών μπορεί να ληφθεί απόφαση.
Κίνδυνος περιφερειακής ανάφλεξης και ενεργειακό σοκ
Οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν ότι θα πλήξουν αμερικανικές βάσεις σε περίπτωση επίθεσης. Οι ΗΠΑ διατηρούν εγκαταστάσεις σε Ιορδανία, Κουβέιτ, Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Μπαχρέιν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Τουρκία.
Η Τεχεράνη απέστειλε επιστολή στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, στην οποία ανέφερε ότι δεν θα ξεκινήσει πόλεμο, αλλά «σε περίπτωση στρατιωτικής επιθετικότητας, το Ιράν θα απαντήσει αποφασιστικά και αναλογικά».
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η Τεχεράνη θα ανταποδώσει σε περίπτωση επίθεσης, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο αμερικανικών απωλειών και γενικευμένης σύρραξης, λόγω του εκτεταμένου ιρανικού πυραυλικού οπλοστασίου.
Οι απειλές Τραμπ για βομβαρδισμό επηρέασαν ήδη τις διεθνείς αγορές, με άνοδο των τιμών του πετρελαίου, ενώ ρωσικό πολεμικό πλοίο συμμετείχε σε ιρανικές ναυτικές ασκήσεις στον Κόλπο του Ομάν.
Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα απειλήσει ότι θα κλείσει τα Στενά του Ορμούζ σε περίπτωση επίθεσης, κίνηση που θα μπορούσε να διακόψει περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ροής πετρελαίου.
Στο διπλωματικό επίπεδο, Ιρανοί και Αμερικανοί διαπραγματευτές συναντήθηκαν την Τρίτη. Ο Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι συμφωνήθηκαν «κατευθυντήριες αρχές», ενώ η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ ανέφερε ότι παραμένουν σημαντικές διαφορές.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει ειρηνικό χαρακτήρα. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κατηγορούν το Ιράν ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου.
Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με τη στρατιωτική πίεση να αυξάνεται και τη διπλωματία να κινείται σε εύθραυστο έδαφος. Οι επόμενες ημέρες αναμένεται να κρίνουν αν η κρίση θα οδηγηθεί σε συμφωνία ή σε σύγκρουση.
